ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਝਟਕਾ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਕਈ ਵਾਰ ਸੌਣ ਲੱਗਿਆਂ ਅਚਾਨਕ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਝਟਕਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੈਰ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਚਾਈ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹੋਈਏ। ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ‘ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੋਵੇ। ਨੀਂਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਅਚਾਨਕ, ਅਣਇੱਛਤ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨੂੰ ‘ਹਾਈਪਨਿਕ ਜਰਕ’ (Hypnic Jerk) ਜਾਂ ‘ਸਲੀਪ ਸਟਾਰਟ’ (Sleep Start) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰ ਝਟਕੇ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੇ ਖਿਚਾਅ, ਜਾਂ ਕਰੰਟ ਵਰਗੀ ਸਨਸਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਦੇਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਨੁਭਵ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਦਲਿਆ। ਕੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਹਿੱਲਿਆ, ਕੋਈ ਸਦਮੇ ਵਰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ? ਡਰ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਪਰ ਉਸੇ ਡਰ ਤੋਂ ਨਿਦਾਨ ਨਾ ਕਰੋ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੈਟਰਨ ਲਈ ਮਦਦ ਦੇ ਰਾਹ ਵੀ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਹਾਈਪਨਿਕ ਜਰਕ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਮਾਂ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ?
ਸਲੀਪ ਸਟਾਰਟ, ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਸੌਣ ਤੱਕ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੌਰਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਦੀ ਹਰਕਤ ਹੈ। ਕਦੇ ਪੈਰ, ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਝਟਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਿੱਗਣ ਵਰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਵੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਇਲ ਪੈਪਵਰਥ NHS ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਮ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਆਮ ਅਨੁਭਵ ਦੱਸਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਅਜਿਹਾ ਹੋਣਾ ਐਪੀਲੈਪਸੀ (epilepsy) ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਨੀਂਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ, ਅਣਇੱਛਤ ਹਰਕਤ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ‘ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਰ ਰਹੇ ਹੋ’ ਜਾਂ ‘ਡਿੱਗਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੇ ਪੈਰ ਚਲਾਇਆ’ ਵਰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇਣਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨੋਟ ਕਰੋ: ਕੀ ਇਹ ਅੱਖ ਲੱਗਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ? ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਇਕੱਲਾ ਨਿਦਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ, ਪਰ ‘ਹਰ ਰਾਤ ਭੂਤ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ’ ਦੀ ਥਾਂ ਅਜਿਹਾ ਠੋਸ ਵਰਣਨ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਉਪਯੋਗੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਘੱਟ ਨੀਂਦ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਕੈਫੀਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਘੱਟ ਨੀਂਦ, ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਕੈਫੀਨ ਵਾਲੇ ਪੇਅ ਪਦਾਰਥ ਸਲੀਪ ਸਟਾਰਟਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹਰ ਝਟਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਰੁਟੀਨ ਦੇਖੋ: ਕੀ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੇਰ ਤੱਕ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚਾਹ, ਕੌਫੀ ਅਤੇ ਐਨਰਜੀ ਡਰਿੰਕਸ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋ? ਨਿਯਮਤ ਸੌਣ ਅਤੇ ਜਾਗਣ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਕਾਫੀ ਆਰਾਮ ਦਾ ਮੌਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਬੈੱਡਟਾਈਮ ਰੁਟੀਨ ਇੱਕ ਵਿਹਾਰਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਨ। ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਕੀ ਫਰਕ ਪਿਆ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਨੁਸਖਾ ਸਾਰੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਜਿਹਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਲਗਾਤਾਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾ ਟਾਲੋ। ਝਟਕੇ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗ ਕੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਹਰ ਹਰਕਤ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਮਦਦ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸੌਣ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੁਟੀਨ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ ਦੀ ਥਾਂ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਵਾਂਗ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੋ।
ਸਲੀਪ ਜਰਕ ਅਤੇ “ਬ੍ਰੇਨ ਜ਼ੈਪਸ” ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ
ਹਾਈਪਨਿਕ ਜਰਕ ਵਿੱਚ ਨੀਂਦ ਲੱਗਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਹਰਕਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। “ਬ੍ਰੇਨ ਜ਼ੈਪਸ” (Brain Zaps) ਨਾਮ ਅਕਸਰ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ-ਸ਼ੌਕ ਵਰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਐਂਟੀਡਿਪ੍ਰੈਸੈਂਟਸ (antidepressants) ਦੇ ਵਿਦਡਰਾਅਲ (withdrawal) ਵਿੱਚ। NHS ਅਤੇ NICE ਇਸਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਦਡਰਾਅਲ ਲੱਛਣ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਡਿਸਚਾਰਜ ਜਾਂ ਸੀਜ਼ਰ (seizure) ਸਾਬਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦਵਾਈ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਕਰਨਾ, ਕੁਝ ਡੋਜ਼ ਛੁੱਟਣਾ ਜਾਂ ਡੋਜ਼ ਘਟਾਉਣਾ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੋਈ ਸ਼ੌਕ ਸਨਸਨੀ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਦਵਾਈ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ; ਖੁਦ ਦਵਾਈ ਘਟਾਉਣ, ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ, ਡੋਜ਼ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਟੇਪਰਿੰਗ ਪਲਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਖਿਚਾਅ, ਬੇਚੈਨੀ ਅਤੇ ਪੈਰਾਲਿਸਿਸ: ਕੀ ਫਰਕ ਰੱਖੀਏ?
ਜੇਕਰ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਤਣਾਅਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਕੇ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸਲੀਪ ਸਟਾਰਟ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਹਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਹਿੱਲ ਨਾ ਪਾਉਣਾ ਸਲੀਪ ਪੈਰਾਲਿਸਿਸ (sleep paralysis) ਵਰਗਾ ਪੈਟਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲੱਛਣ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ, ਘਰ ‘ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਨਿਦਾਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਚੱਲਣ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਰਾਹਤ ਰੈਸਟਲੈੱਸ ਲੈਗਸ ਸਿੰਡਰੋਮ (restless legs syndrome) ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੈਟਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਕਿੱਕ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਇਰਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬਿਨਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਦੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਸੰਪਰਕ, ਸੱਟ ਜਾਂ ਬੈੱਡ ਦੀ ਭੌਤਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ। ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ‘ਕਰੰਟ ਵਰਗਾ’ ਕਹਿਣਾ ਅਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਸ਼ੌਕ ਲੱਗਣਾ ਵੱਖ ਹਨ। ਅਸਲ ਖਤਰੇ ਦੀ ਆਸ਼ੰਕਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਮਦਦ ਲਓ। ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਨਾਰਮਲ (paranormal) ਜਾਂ ਹਾਈਪਨਿਕ ਜਰਕ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਘਟਨਾਵਾਂ ਲਿਖੋ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਓ
ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਓ: ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ, ਕਿਸ ਸਮੇਂ, ਕਿਹੜਾ ਅੰਗ, ਕੋਈ ਦਰਦ, ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ‘ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਅਸਰ? ਦਵਾਈ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਹਾਲੀਆ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਉਪਯੋਗੀ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੋ; ਘਟਨਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਜਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੈਫੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਨਾਲ ਸੌਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬੱਸ ਦੇਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਦੱਸੇ: “ਪੈਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹਿੱਲਿਆ ਅਤੇ ਤੂੰ ਜਾਗ ਗਿਆ।” ਬਿਨਾਂ ਦੇਖੇ “ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੜਿਆ” ਵਰਗੀ ਕਹਾਣੀ ਨਾ ਜੋੜੋ। ਜੇ ਵੀਡੀਓ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਕਲੀਨਿਕ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਲਈ ਮਦਦ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ। ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੋਸ਼, ਸਾਯਾ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਲੇਬਲ ਨਾ ਦਿਓ। ਉਸਨੂੰ ਆਰਾਮ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਰੋਗ ਮਾਹਰ ਤੋਂ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਲਓ। ਅਣਜਾਣ ਦਵਾਈ, ਉਧਾਰ ਲਈ ਹੋਈ ਸਲੀਪਿੰਗ ਪਿਲ ਜਾਂ ਦਰਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਝਣ ਦਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਕਦੋਂ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਜਾਈਏ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮਦਦ?
ਜੇ ਝਟਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹੋਣ, ਸੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਵਾਓ। ਕੰਸਲਟੇਸ਼ਨ (consultation) ਵਿੱਚ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਰਣਨ ਕਰੋ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ EEG, ਸਕੈਨ ਜਾਂ ਸਲੀਪ ਸਟੱਡੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੋਂ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਲੋੜ ਕਲੀਨਿਕਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਬੇਹੋਸ਼ੀ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ, ਲੰਬੇ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੀਜ਼ਰ-ਵਰਗੇ ਐਪੀਸੋਡ, ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਗੜਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਸਹਾਇਤਾ ਲਓ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਈ 112 ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਦਦ ਚੁਣੋ, “ਇਹ ਤਾਂ ਆਮ ਸਲੀਪ ਜਰਕ ਹੈ” ਕਹਿ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੰਖੇਪ ਝਟਕਾ ਸ਼ਾਂਤ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਨਵਾਂ ਮੁਲਾਂਕਣ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਡਰ ਨੂੰ ਨਾਮ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਗਲਾ ਕੰਮ ਮਦਦ ਦੀ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਚੁਣਨਾ ਹੈ—ਹਰ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਹਰ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਸਾਯਾ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਪੈਰ ਖਿੱਚਣਾ ਭੂਤ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹੈ?
ਅਹਿਸਾਸ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਨੀਂਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਖੇਪ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਝਟਕਾ ਇੱਕ ਆਮ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਵੱਖਰੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸਾਥ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹਾਈਪਨਿਕ ਜਰਕ ਅਤੇ ਸਲੀਪ ਪੈਰਾਲਿਸਿਸ ਇੱਕ ਹਨ?
ਨਹੀਂ। ਹਾਈਪਨਿਕ ਜਰਕ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਹਰਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸਲੀਪ ਪੈਰਾਲਿਸਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਹਿੱਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਿੱਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਕੀ ਹਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ-ਸ਼ੌਕ ਫੀਲਿੰਗ ਬ੍ਰੇਨ ਜ਼ੈਪ ਹੈ?
ਨਹੀਂ। ਵਰਣਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਕਾਰਨ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਿਸਕਰਾਈਬਰ (prescriber) ਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਅਸਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ (exposure) ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕੈਫੀਨ ਘਟਾਉਣ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਝਟਕੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ?
ਅਜਿਹੀ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ। ਕੈਫੀਨ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲੀਪ ਸਟਾਰਟਸ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇਖੋ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਓ।
ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਐਂਟੀਡਿਪ੍ਰੈਸੈਂਟ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੋਲੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਵਾਂ?
ਖੁਦ ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਜਾਂ ਡੋਜ਼ ਬਦਲਣਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਵਿਦਡਰਾਅਲ ਲੱਛਣ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਿਸਕਰਾਈਬਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ; ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੈਡੀਸਨ ਵੀ ਨਾ ਲਓ।
