இந்திய சமூகத்தில் பிராமணவாத ஆணாதிக்கம்: இது என்ன, இதன் பாதிப்புகள் என்ன?

இந்திய சமூகத்தில் பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்தின் தாக்கம் மற்றும் பெண்களின் நிலை

இந்திய சமூகத்தில் ஆணாதிக்கத்தின் உண்மையான முகம்

நாம் தெய்வங்களை வணங்கும் ஒரு சமூகத்தில் வாழ்கிறோம், ஆனாலும் நம்மைச் சுற்றியுள்ள சமூக அமைப்பைப் பார்த்தால், ஆணாதிக்கம் ஆழமாக வேரூன்றியிருப்பதை உணரலாம். ‘கன்னியாதானம்’ புனிதமாகக் கருதப்படுவது, பெண் சிசுக் கொலைகள், ஒரு பெண்ணின் மிகப்பெரிய சாதனை நல்ல திருமணம் மற்றும் மகன் பிறப்பு என்று கருதப்படுவது – இவை அனைத்தும் இந்திய ஆணாதிக்கத்தின் வெளிப்பாடுகளே. இந்திய ஆணாதிக்கம் நேரடியாக வன்முறையில் ஈடுபடாமல், ‘சடங்கு’ மற்றும் ‘பாரம்பரியம்’ என்ற பெயரில் பெண்களைக் கட்டுப்படுத்துகிறது. “எங்கள் வீட்டுப் பெண்கள் வெளியே வேலைக்குப் போவதில்லை”, “எங்கள் வீட்டுப் பெண்கள் சத்தமாகப் பேசுவதில்லை” – இவை அன்பும் மரியாதையும் போர்த்திய ஆணாதிக்கத்தின் கூர்மையான ஆயுதங்கள்.

विज्ञापन

பிராமணவாத ஆணாதிக்கம் என்றால் என்ன?

இந்திய சமூகத்தில் பிராமணவாத ஆணாதிக்கம்: இது என்ன, இதன் பாதிப்புகள் என்ன?

கடந்த சில ஆண்டுகளாக இணையத்திலும், பல்கலைக்கழகங்களிலும், அரசியல் விவாதங்களிலும் பெரும் புயலைக் கிளப்பிய ஒரு சொல் – பிராமணவாத ஆணாதிக்கம் (Brahmanical Patriarchy). பலர் இந்த வார்த்தையைக் கேட்டவுடன், இது குறிப்பிட்ட ஒரு சாதியை (பிராமணர்களை) இழிவுபடுத்துவதற்காக உருவாக்கப்பட்டது என்று நினைக்கிறார்கள். ஆனால் உண்மை என்னவென்றால், அறிவியல் மற்றும் சமூகவியல் உண்மைகளின் அடிப்படையில் இயங்குகின்றன. இந்தச் சொல்லை முதன்முதலில் 1993 இல் புகழ்பெற்ற பெண்ணிய வரலாற்றாசிரியர் உமா சக்ரவர்த்தி தனது ஆய்வுக் கட்டுரையில் உருவாக்கினார். அவர் பண்டைய இந்திய நூல்களையும் சமூகத்தையும் ஆழமாக ஆய்வு செய்து, சாதியின் ‘தூய்மை’ மற்றும் சாதி அமைப்பின் படிநிலையைப் பராமரிப்பதற்காக, பெண்களின் பாலியல் மற்றும் சுதந்திரத்தின் மீது கடுமையான கட்டுப்பாடு விதிக்கப்பட்டது என்ற ஒரு அதிர்ச்சியூட்டும் கருத்தை முன்வைத்தார்.

சாதி அமைப்புக்கும் பெண்களின் கட்டுப்பாடுக்கும் உள்ள தொடர்பு

சாதி அமைப்பு, ஒவ்வொருவரும் தங்கள் சாதிக்குள்ளேயே திருமணம் செய்ய வேண்டும் (Endogamy) என்ற விதியின் அடிப்படையில் இயங்குகிறது. வெவ்வேறு சாதியைச் சேர்ந்தவர்கள் திருமணம் செய்து கொண்டால் அல்லது உறவு கொண்டால், சாதிகள் கலந்துவிடும், ‘வம்சத்தின்’ தூய்மை அழிந்துவிடும், இதனால் முழு சாதி அமைப்பும் தகர்ந்துவிடும். இதைத் தடுப்பதற்கான மிகச் சிறந்த வழி என்ன? பெண்களின் சுதந்திரத்தையும், அவர்களின் பாலியல் நடத்தையையும் முழுமையாகக் கட்டுப்படுத்துவதுதான். ஒரு பெண் சுதந்திரமாக இருந்தால், அவள் தன் விருப்பப்படி வாழ்க்கைத் துணையைத் தேர்ந்தெடுப்பாள். அவள் வேறு சாதி அல்லது மதத்தைச் சேர்ந்த ஒருவரை மணக்கலாம். இது உயர் சாதியின் தூய்மையை அழித்துவிடும். இந்த ‘தூய்மையைப்’ பாதுகாக்க, பண்டைய காலங்களில் பெண்களை வீட்டிற்குள் அடைப்பது, சிறு வயதிலேயே திருமணம் செய்து வைப்பது (பெண் வளர்ந்து சிந்திக்கும் முன் மணமுடித்துக் கொடுப்பது), மற்றும் சதி போன்ற கொடூரமான பழக்கவழக்கங்களை மகிமைப்படுத்துவது போன்றவை நடந்தன. பிராமணவாத ஆணாதிக்கம் என்பது, சாதியைக் காப்பாற்றுவதற்காக, பெண்ணை ஒரு மனிதராகப் பார்க்காமல், சாதியின் தூய்மையைப் பாதுகாக்கும் ஒரு ‘காவலராக’ மாற்றிய இந்த முழு அமைப்பைக் குறிக்கிறது.

சாதியின் அடிப்படையில் பெண்களின் வெவ்வேறு சுரண்டல்கள்

பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்தின் ஒரு ஆபத்தான அம்சம் என்னவென்றால், அது அனைத்துப் பெண்களையும் ஒரே மாதிரியாகச் சுரண்டுவதில்லை. இது சாதியின் அடிப்படையில் பெண்களுக்கு வெவ்வேறு விதிகளை உருவாக்குகிறது:

  • உயர் சாதிப் பெண்கள்: இவர்கள் சமூகத்தில் தெய்வங்களாக, நகைகளால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, உயர்ந்த பீடத்தில் அமர்த்தப்படுகிறார்கள். ஆனால் இந்த மரியாதை இலவசம் அல்ல. இதற்குப் பதிலாக, அவர்களின் பாலியல் மற்றும் உடல் சுதந்திரம் முழுமையாகப் பறிக்கப்படுகிறது. அவர்கள் ‘கௌரவத்தின்’ சின்னமாக ஆக்கப்படுகிறார்கள், ஒரு சிறிய கீறல் கூட குடும்பத்தின் மானத்திற்கு இழுக்காகக் கருதப்படுகிறது. வீட்டிற்கு வெளியே செல்வதற்கும், வேலை செய்வதற்கும், தன் விருப்பப்படி வாழ்வதற்கும் இவர்களுக்கே அதிக கட்டுப்பாடுகள் விதிக்கப்படுகின்றன.
  • தலித் மற்றும் கீழ் சாதிப் பெண்கள்: இவர்களுடனான நிலைமை முற்றிலும் வேறுபட்டது. ஆணாதிக்க அமைப்பில் இவர்கள் ‘தூய்மையின்’ சின்னமாக கருதப்படாததால், வேலைக்கு (கூலி வேலை போன்றவை) வீட்டிலிருந்து வெளியே செல்ல இவர்களுக்கு அனுமதி இருந்தது. ஆனால் இது இவர்களுக்கு ஒரு சாபமாக மாறியது. உயர் சாதி ஆண்களின் ஆணாதிக்க சக்தியைப் பயன்படுத்தி, இந்தப் பெண்களின் உடல் மற்றும் பாலியல் ரீதியான சுரண்டல் நடந்தது. இன்றும் இந்தியாவின் கிராமப்புறங்களில், தலித் பெண்களுக்கு எதிரான பாலியல் வன்முறை புள்ளிவிவரங்கள் அதிர்ச்சியளிக்கின்றன. இது பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்தின் இந்த இரட்டை நிலைப்பாட்டின் (Double Standard) நேரடி விளைவாகும்.

இந்த அமைப்பு மிகவும் தந்திரமானது. இது பெண்களையே அதன் மிகப்பெரிய பாதுகாவலர்களாக மாற்றியுள்ளது. ஒரு குடும்பத்தின் வயதான பெண்மணி அல்லது மாமியார் தன் மருமகளை முகத்திரை அணியச் சொல்வது, தன் சாதிக்கு வெளியே பேசாமல் இருப்பது, அல்லது குடும்பத்தின் ‘கௌரவத்தைக்’ காப்பது போன்ற அறிவுரைகளைக் கூறும்போது, அவர்கள் உண்மையில் இந்த அமைப்பின் கட்டளையைத்தான் நிறைவேற்றுகிறார்கள். இந்த அமைப்பு, பெண்கள் தங்கள் சுரண்டலையே தங்கள் ‘மகத்துவமாக’ கருதும் அளவுக்கு அவர்களின் மனதில் ஆழமாகப் பதிந்துள்ளது.

विज्ञापन

பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்தின் 4 மிக மோசமான பாதிப்புகள்

இந்த அமைப்பு இந்திய சமூகத்தை ஒரு இரும்புச் சங்கிலியில் பிணைத்துள்ளது, அதிலிருந்து வெளியேறுவது பல லட்சக்கணக்கான மக்களுக்கு இன்றும் சாத்தியமற்றதாக உள்ளது. இதன் மிக மோசமான பாதிப்புகளைப் பார்ப்போம்:

  • கௌரவக் கொலைகள் (Honor Killing): இது பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்தின் மிகவும் பயங்கரமான வடிவம். ஒரு பெண் (அல்லது ஆண்) தன் சாதி அல்லது மதத்திற்கு வெளியே தன் விருப்பப்படி திருமணம் செய்து கொள்ளும்போது, இந்த அமைப்பு அதை சமூகத்தின் ‘தூய்மை’ மீதான தாக்குதலாகக் கருதுகிறது. குடும்பத்தின் பெயரைக் காப்பாற்றுவதற்காக தங்கள் சொந்தக் குழந்தைகளைக் கொல்வது, இந்தச் சிதைந்த சித்தாந்தத்தின் நேரடி விளைவாகும்.
  • பொருளாதார மற்றும் அறிவுசார் இயலாமை: “பெண்ணின் உண்மையான ஆபரணம் அவளது வெட்கம்.” இந்த வசனம் கோடிக்கணக்கான இந்தியப் பெண்களின் திறமையைக் கொன்றுவிட்டது. சாதியின் தூய்மையைப் பாதுகாக்க, பெண்களைக் கல்வி, வணிகம் மற்றும் பொருளாதார சுதந்திரத்திலிருந்து பல நூற்றாண்டுகளாக விலக்கி வைக்கப்பட்டனர். இந்தியாவின் பாதி மக்கள் தொகை இவ்வாறு முடக்கப்பட்டிருக்காவிட்டால், நமது பொருளாதாரம் மற்றும் அறிவியல் இன்று எவ்வளவோ முன்னேறியிருக்கும்.
  • விதவைகளின் துயரம் மற்றும் கட்டுப்பாடு: பண்டைய காலத்தில் சதி प्रथा, அல்லது பின்னர் விதவைகளின் தலையை மொட்டையடித்து அவர்களை சமூகத்திலிருந்து ஒதுக்கி வைப்பது – இவை அனைத்தும் பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்தின் கருவிகள். தர்க்கம் என்னவென்றால், கணவன் இறந்த பிறகு, பெண் மறுமணம் செய்து கொண்டால் (குறிப்பாக வேறு சாதியில்), சொத்து மற்றும் வம்சத்தின் தூய்மை ஆபத்தில் விழும். எனவே, அவர்களின் பாலியல் வாழ்க்கை நிரந்தரமாக அழிக்கப்பட்டது.
  • தலித் பெண்கள் மீது இரட்டைத் தாக்குதல்: இந்த அமைப்பில் மிகவும் பின்தங்கிய நிலையில் உள்ள பெண்கள் ‘இரட்டைச் சுமையை’ சுமக்க வேண்டியுள்ளது – ஒன்று பெண்ணாக இருப்பது (ஆணாதிக்கம்), மற்றொன்று கீழ் சாதியாக இருப்பது (சாதிவெறி). அவர்களின் போராட்டங்களுக்கு நீண்ட காலமாக முக்கிய நீரோட்ட பெண்ணியத்திலும் இடம் கிடைக்கவில்லை.

ஆணாதிக்கம் Vs. தாய்வழிச் சமூகம்: இந்தியாவில் தாய்வழிச் சமூகம் உள்ளதா?

இந்திய சமூகத்தில் ஆணாதிக்கம் மற்றும் பெண்ணியம் பற்றிய விவாதங்களில், பலர் “அப்படியானால் பெண்களை ஆட்சி செய்ய விடுவதா?” என்று கேட்பார்கள். இங்கு நாம் புரிந்துகொள்ள வேண்டியது என்னவென்றால், இந்தியாவில் இன்றும் சில சமூகங்கள் தாய்வழிச் சமூகமாக (Matriarchal) அல்லது தாய்வழி வம்சாவளியாக (Matrilineal) இயங்குகின்றன. அவை பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்திற்கு முற்றிலும் எதிரானவை. இந்தியாவின் வடகிழக்கு மாநிலங்களில் (மேகாலயா) உள்ள காசி (Khasi) மற்றும் காரோ (Garo) பழங்குடியினர் இதற்கு சிறந்த உதாரணம். அங்கு குடும்பத்தின் வம்சம் தாயின் பெயரால் தொடர்கிறது. சொத்துக்கள் வீட்டிலுள்ள இளைய மகளுக்குக் கிடைக்கும். மிக முக்கியமாக, அங்கு பெண்களின் தூய்மை குறித்து மற்ற இந்தியப் பகுதிகளில் காணப்படும் வெறித்தனம் அல்லது பதட்டம் இல்லை. அந்தச் சமூகம் சாதியின் சங்கிலிகளில் சிக்காததால், பெண்களைக் கட்டுப்படுத்த வேண்டிய அவசியம் அங்கு உணரப்படவில்லை.

विज्ञापन

இந்திய சமூகத்தில் ஆணாதிக்கத்தின் எதிர்காலம் என்ன?

டாக்டர் பி.ஆர். அம்பேத்கர் பல ஆண்டுகளுக்கு முன்பே ஒரு கருத்தை முன்வைத்தார்: இந்தியாவில் சாதி அமைப்பை ஒழிக்க வேண்டுமானால், அதற்கான ஒரே மற்றும் மிகச் சிறந்த வழி – சாதி மறுப்புத் திருமணங்கள் (Inter-caste Marriage). சாதி மறுப்புத் திருமணங்கள் சாத்தியமாவதற்கு, பெண்களை ஆணாதிக்கச் சங்கிலிகளிலிருந்து விடுவித்து, அவர்களின் வாழ்க்கைத் தேர்வுகளை அவர்களே எடுக்க அனுமதிக்க வேண்டும். இன்றைய நகரமயமாக்கல், கல்வி மற்றும் நிதிச் சுதந்திரம் காரணமாக இந்த அமைப்பு உடைந்து வருகிறது. பெண்கள் கேள்விகள் கேட்கிறார்கள், தங்கள் உரிமைகளுக்காகப் போராடுகிறார்கள், இந்த ‘தூய்மை’ என்ற தேவையற்ற சுமையைக் களைந்து எறிகிறார்கள். ஆனால் கிராமப்புறங்களிலும், ஒவ்வொரு வீட்டிலும் மனநிலை மாறும் வரை, பிராமணவாத ஆணாதிக்கம் தன் உருவத்தை மாற்றிக்கொண்டு நம்மிடையே வாழும்.

💡 விவேக் பாய் அறிவுரை

நண்பர்களே, இணையத்தில் இன்று ‘சனாதன கலாச்சாரம்’, ‘பண்டைய பெருமை’, ‘பாரம்பரிய மதிப்புகள்’ என்ற பெயரில் பல யூடியூபர்கள் மற்றும் அறிவாளிகள் உங்களுக்கு அறிவுரை கூறுவார்கள். அவர்கள் “நம் கலாச்சாரத்தில் பெண்களை தெய்வமாக வணங்குகிறோம், இந்த பெண்ணியம் எல்லாம் மேற்கத்திய பிரச்சாரம்” என்று சொல்வார்கள். என் வெளிப்படையான உண்மையைச் கேளுங்கள்: இந்த வாட்ஸ்அப் பல்கலைக்கழக தர்க்கங்களை குப்பைத் தொட்டியில் போட்டுவிட்டு, அறிவியல் மற்றும் வரலாற்றுப் புத்தகங்களைப் படியுங்கள்! உயிரியல் (Biology) மற்றும் மரபியல் (Genetics) தெளிவாகக் கூறுகின்றன, அனைத்து மனிதர்களின் இரத்தமும் டிஎன்ஏவும் ஒன்றுதான். எந்தச் சாதியும் ‘தூய்மையானது’ அல்லது ‘அசுத்தமானது’ அல்ல. இது வெறும் சில தந்திரமான மனிதர்களால் உருவாக்கப்பட்ட ஒரு அரசியல் மற்றும் சமூகக் கருவி, வளங்களை (நிலம், பணம், அதிகாரம்) கைப்பற்றவும், மற்றவர்களை அடிமைகளாக வைத்திருக்கவும் பயன்படுத்தப்பட்டது. இந்த அடிமைத்தனத்தின் சாவி – பெண்களின் கட்டுப்பாடு! உங்களை ஒரு நவீன, பகுத்தறிவுள்ள, படித்த மனிதராகக் கருதினால், இந்த பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்தின் உண்மையான தன்மையைப் புரிந்துகொள்ள வேண்டும். உங்கள் சகோதரிகள், மகள்கள் மற்றும் பெண் நண்பர்களை அவர்களின் சாதி அல்லது பாலினக் கண்ணோட்டத்தில் பார்ப்பதை நிறுத்துங்கள். அவர்களை மனிதர்களாகப் பாருங்கள், பறக்க விடுங்கள், தவறுகள் செய்ய அனுமதியுங்கள். இந்த நாட்டின் பெண்கள் முழுமையாக சுதந்திரம் பெற்று, சாதிச் சுவர்கள் இடிந்து விழும் நாளில், இந்தியாவை ஒரு வல்லரசாக மாறுவதைத் தடுக்க எதுவும் இருக்காது. கேள்விகளைக் கேளுங்கள், ஏனெனில் கேள்வி கேட்காதவன், உயிருடன் இருந்தாலும் ஒரு ரோபோட் தான்!

அடிக்கடி கேட்கப்படும் கேள்விகள் (FAQs)

1. பிராமணவாத ஆணாதிக்கம் (Brahmanical Patriarchy) என்பது பிராமணர்களை மட்டும் குறிக்கிறதா?

முற்றிலும் இல்லை! இது ஒரு பெரிய தவறான கருத்து. ‘பிராமணவாத’ என்ற சொல், சாதி ஏற்றத்தாழ்வு மற்றும் தூய்மையை அடிப்படையாகக் கொண்ட ஒரு ‘சித்தாந்தம்’ அல்லது ‘அமைப்பைக்’ குறிக்கப் பயன்படுத்தப்படுகிறது. இன்றைய காலகட்டத்தில், இந்தியாவின் கிட்டத்தட்ட ஒவ்வொரு சாதியும் (அது எதுவாக இருந்தாலும்) தங்களை விடக் கீழ் சாதியினரை இந்த அமைப்பைப் பயன்படுத்தித் துன்புறுத்துகிறது மற்றும் தங்கள் வீட்டிலுள்ள பெண்களைக் கட்டுப்படுத்துகிறது.

2. தலித் பெண்ணியம் (Dalit Feminism) என்றால் என்ன, அது சாதாரண பெண்ணியத்திலிருந்து எப்படி வேறுபடுகிறது?

சாதாரண அல்லது முக்கிய நீரோட்ட பெண்ணியம் பெரும்பாலும் பாலின சமத்துவம் மற்றும் கார்ப்பரேட் துறையில் சம ஊதியம் பற்றி மட்டுமே பேசுகிறது. ஏனெனில் அது உயர் சாதிப் பெண்களின் பார்வையில் இருந்து தொடங்கியது. ஆனால் ‘தலித் பெண்ணியம்’ கூறுவது என்னவென்றால், இந்தியாவில் ஒரு பெண் சுரண்டப்படுவது அவள் பெண் என்பதால் மட்டுமல்ல, அவளது சாதி என்ன என்பதாலும் கூட. இது இரண்டு பிரச்சினைகளையும் (சாதி மற்றும் பாலினம்) ஒன்றாக எடுத்துச் செல்கிறது.

3. பிராமணவாத ஆணாதிக்கத்தை எப்படி ஒழிக்க முடியும்?

இதற்கு ஒரே ஒரு வழி இல்லை. இதற்கு கல்வி (பகுத்தறிவைக் கற்பிக்கும் கல்வி, மனப்பாடம் செய்வதை மட்டும் அல்ல), பெண்களின் 100% பொருளாதார சுதந்திரம் மற்றும் மிக முக்கியமாக – சாதி மறுப்பு மற்றும் மத மறுப்புத் திருமணங்களை (Inter-caste and Inter-faith marriages) சமூகத்தில் முழுமையாக இயல்பாக்குவது அவசியம். ‘வம்சத்தின்’ கலப்பு ஏற்படும்போது, இந்தத் தீண்டாமை மற்றும் தூய்மை பற்றிய போலிகள் தானாகவே மறைந்துவிடும்.

विज्ञापन

🆕 मिलती-जुलती पोस्ट

AI: அச்சுறுத்தலா அல்லது வாய்ப்பா? இந்தியாவில் என்ன திறன்களை வளர்த்துக் கொள்ள வேண்டும்?

AI: அச்சுறுத்தலா அல்லது வாய்ப்பா? இந்தியாவில் என்ன திறன்களை வளர்த்துக் கொள்ள வேண்டும்?

Uncategorized
AGI என்றால் என்ன? 2030ல் செயற்கை பொது நுண்ணறிவு (Artificial General Intelligence) குறித்த அச்சமும் உண்மையும்

AGI என்றால் என்ன? 2030ல் செயற்கை பொது நுண்ணறிவு (Artificial General Intelligence) குறித்த அச்சமும் உண்மையும்

Uncategorized
பெண்கள் தனியாக இருக்கும்போது என்ன செய்வார்கள்? 7 ஆச்சரியமான உண்மைகள்!

பெண்கள் தனியாக இருக்கும்போது என்ன செய்வார்கள்? 7 ஆச்சரியமான உண்மைகள்!

Uncategorized
பள்ளி TC மறுத்தால் என்ன செய்வது? கட்டணப் பிரச்சனை, RTE மற்றும் புகார் வழிகாட்டி

பள்ளி TC மறுத்தால் என்ன செய்வது? கட்டணப் பிரச்சனை, RTE மற்றும் புகார் வழிகாட்டி

Uncategorized
विज्ञापन
மின் திருட்டு பொய் புகார்: தமிழ்நாடு மின்சார வாரியத்தில் என்ன செய்ய வேண்டும்?

மின் திருட்டு பொய் புகார்: தமிழ்நாடு மின்சார வாரியத்தில் என்ன செய்ய வேண்டும்?

Uncategorized
காலை எழுந்தவுடன் என்ன செய்ய வேண்டும்? – உங்கள் நாளை மாற்றும் 15 நிமிட பழக்கம்

காலை எழுந்தவுடன் என்ன செய்ய வேண்டும்? - உங்கள் நாளை மாற்றும் 15 நிமிட பழக்கம்

Uncategorized
நவராத்திரி விரதத்தில் என்ன சாப்பிடலாம், என்ன தவிர்க்கலாம்? முழுமையான ஃபலாஹார் வழிகாட்டி

நவராத்திரி விரதத்தில் என்ன சாப்பிடலாம், என்ன தவிர்க்கலாம்? முழுமையான ஃபலாஹார் வழிகாட்டி

Uncategorized
வேலை இல்லை, என்ன செய்வது? விரக்தியிலிருந்து வெற்றிக்கு எப்படி செல்வது?

வேலை இல்லை, என்ன செய்வது? விரக்தியிலிருந்து வெற்றிக்கு எப்படி செல்வது?

Uncategorized
विज्ञापन
Vivek Hardaha Written by: Writer, YouTuber and tool builder · Madhya Pradesh

Vivek has been online since 2012 and has worked since 2014 across YouTube, blogs and news platforms. He holds an M.Sc. in Computer Science and an M.A. in Sociology. On Vista Hub he writes practical, plain-language guides on tech, money, health, farming and festivals.

Vista Hub अब WhatsApp पर नई पोस्ट और फ्री टूल्स की अपडेट सीधे WhatsApp पर पाएं। Join करें →

🆕 नई पोस्ट

सब देखें →