FIR అయినప్పుడు పాస్‌పోర్ట్ పొందడం: పూర్తి ప్రక్రియ మరియు ముఖ్యమైన విషయాలు
మీపై FIR నమోదైందా లేదా కోర్టులో ఏదైనా క్రిమినల్ కేసు పెండింగ్‌లో ఉందా? అలాంటి పరిస్థితుల్లో పాస్‌పోర్ట్ పొందడం సాధ్యమేనా అనే సందేహం చాలా మందికి ఉంటుంది. పాస్‌పోర్ట్ చట్టం, 1967 ప్రకారం, కొన్ని ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో FIR లేదా పెండింగ్ కేసు ఉన్నప్పటికీ పాస్‌పోర్ట్ జారీ చేయవచ్చు. అయితే, దీనికి కొన్ని నియమ నిబంధనలు, కోర్టు అనుమతి మరియు సరైన ప్రక్రియను అనుసరించడం అవసరం. ఈ ఆర్టికల్‌లో, FIR అయినప్పుడు పాస్‌పోర్ట్ ఎలా పొందాలి, కోర్టు అనుమతి ఎలా తీసుకోవాలి, GSR 570(E) నియమాలు ఏమిటి, మరియు అడ్వర్స్ రిపోర్ట్ వస్తే ఏం చేయాలి అనే విషయాలను వివరంగా తెలుసుకుందాం.
FIR మరియు కోర్టు కేసుల మధ్య తేడాను అర్థం చేసుకోవడం
పాస్‌పోర్ట్ దరఖాస్తు ప్రక్రియలో, FIR నమోదు కావడం మరియు కోర్టు కేసు కోర్టులో విచారణకు రావడం (cognizance) మధ్య తేడాను గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం. పాస్‌పోర్ట్స్ యాక్ట్, 1967లోని సెక్షన్ 6(2)(f) ప్రకారం, కోర్టులో పెండింగ్‌లో ఉన్న క్రిమినల్ ప్రొసీడింగ్స్ పాస్‌పోర్ట్ జారీకి అడ్డంకిగా మారవచ్చు. అయితే, కేవలం FIR నమోదు కావడం లేదా పోలీసుల విచారణ జరుగుతుండటం మాత్రమే కోర్టులో కేసు పెండింగ్‌లో ఉన్నట్లుగా పరిగణించబడదు. కేసు కోర్టులో నమోదు చేయబడి, న్యాయస్థానం దానిపై విచారణ ప్రారంభించినప్పుడే (cognizance) అది పాస్‌పోర్ట్ జారీకి అడ్డంకిగా మారే అవకాశం ఉంది.
మీ కేసు యొక్క ప్రస్తుత స్థితిని తెలుసుకోవడానికి, FIR నంబర్, పోలీస్ స్టేషన్ డైరీ ఎంట్రీ, లేదా కోర్టుకు సమర్పించిన చార్జిషీట్ వంటి పత్రాలను పరిశీలించాలి. మీ న్యాయవాది సహాయంతో కేసు యొక్క ఖచ్చితమైన స్థితిని తెలుసుకోవడం మంచిది. కొన్నిసార్లు, FIR లేకుండానే నేరుగా క్రిమినల్ కంప్లైంట్స్ కోర్టులో విచారణకు రావచ్చు. కాబట్టి, కేవలం పోలీస్ చార్జిషీట్ లేకపోవడాన్ని ‘కేసు లేదు’ అని భావించకూడదు.
సెక్షన్ 6(2)(f) దాటి: బెయిల్, వారెంట్ మరియు ప్రయాణ నిషేధాలు
పాస్‌పోర్ట్ చట్టంలో సెక్షన్ 6(2)(f)తో పాటు, సెక్షన్ 6(2)(g) వంటి ఇతర నిబంధనలు కూడా ఉన్నాయి. వీటి ప్రకారం, కోర్టు సమన్లు, వారెంట్లు జారీ చేయడం లేదా విదేశాలకు వెళ్లకుండా నిషేధించడం వంటివి పాస్‌పోర్ట్ జారీని ప్రభావితం చేయవచ్చు. అలాగే, సెక్షన్ 6(2)(e) ప్రకారం, నేరారోపణ (conviction) జరిగినప్పుడు కూడా పాస్‌పోర్ట్ జారీలో అడ్డంకులు ఏర్పడతాయి. GSR 570(E) కింద లభించే మినహాయింపులు అన్ని రకాల తిరస్కరణలకు వర్తించవు.
మీకు బెయిల్ మంజూరు అయినప్పుడు, ‘భారతదేశం విడిచి వెళ్ళకూడదు’, ‘పాస్‌పోర్ట్ కోర్టులో జమ చేయాలి’, లేదా ‘కోర్టు అనుమతి లేకుండా ప్రయాణించకూడదు’ వంటి షరతులు విధించబడి ఉండవచ్చు. ఈ షరతులను తప్పనిసరిగా పాటించాలి. పాస్‌పోర్ట్ రీ-ఇష్యూ అనుమతి లభించినంత మాత్రాన ఈ షరతులు ఆటోమేటిక్‌గా తొలగిపోవు. విమానాశ్రయాలలో ఇమ్మిగ్రేషన్ క్లియరెన్స్ పొందడానికి, పాస్‌పోర్ట్ కలిగి ఉండటం మాత్రమే సరిపోదు. ప్రయాణ నిషేధం (LOC – Look Out Circular) వంటివి ఉంటే, వాటిని సంబంధిత అధికారుల లేదా కోర్టుల ముందు స్పష్టంగా పరిష్కరించుకోవాలి.
GSR 570(E) మరియు సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల ప్రభావం
గెజిట్ నోటిఫికేషన్ GSR 570(E), ఆగస్టు 25, 1993, సెక్షన్ 22 ప్రకారం, కోర్టులో పెండింగ్‌లో ఉన్న కేసుల విషయంలో సెక్షన్ 6(2)(f) కింద పాస్‌పోర్ట్ జారీకి కొన్ని మినహాయింపులు ఉన్నాయి. దీనికి సంబంధిత కోర్టు నుండి అనుమతి పొందడం, మరియు అవసరమైతే కోర్టు ముందు హాజరవుతానని అండర్‌టేకింగ్ ఇవ్వడం ముఖ్యం. అయితే, ఇది ‘ఏదైనా మేజిస్ట్రేట్ నుండి ఒక ఉత్తరం వస్తే పాస్‌పోర్ట్ ఖచ్చితంగా వస్తుంది’ అని కాదు.
డిసెంబర్ 19, 2025న సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన మహేష్ కుమార్ అగర్వాల్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో, పాస్‌పోర్ట్ రెన్యూవల్ మరియు ప్రతి విదేశీ ప్రయాణానికి అనుమతి వేర్వేరుగా పరిగణించబడతాయని స్పష్టం చేసింది. క్రిమినల్ కోర్టులు రెన్యూవల్‌కు అనుమతి ఇవ్వవచ్చు, కానీ ప్రతి ప్రయాణానికి ప్రత్యేక అనుమతి లేదా పాస్‌పోర్ట్‌ను తిరిగి కోర్టులో జమ చేయాలనే షరతు విధించవచ్చు. కేవలం ప్రయాణ తేదీ ఖచ్చితంగా లేకపోవడం వల్ల పాస్‌పోర్ట్ రెన్యూవల్‌ను పూర్తిగా నిరాకరించలేమని కోర్టు పేర్కొంది. అయితే, ఈ తీర్పును ప్రతి పెండింగ్ కేసు ఉన్న దరఖాస్తుదారునికి పదేళ్ల పాస్‌పోర్ట్ గ్యారెంటీగా భావించకూడదు. కోర్టు ఉత్తరం యొక్క అసలు పదాలు, దాని చెల్లుబాటు, ఇతర చట్టపరమైన అడ్డంకులు మరియు సాధారణ దరఖాస్తు అవసరాలు ఇప్పటికీ వర్తిస్తాయి.
కోర్టు అనుమతి కోసం దరఖాస్తు మరియు అవసరమైన పత్రాలు
మీ కేసు విచారణ జరుగుతున్న సంబంధిత క్రిమినల్ కోర్టు నుండి లేదా బెయిల్ మంజూరు చేసిన కోర్టు నుండి మీ న్యాయవాది ద్వారా పాస్‌పోర్ట్ జారీ లేదా ప్రయాణానికి తగిన అనుమతి ఉత్తర్వును పొందాలి. ఈ దరఖాస్తులో, మీపై ఉన్న అన్ని కేసుల వివరాలు, ప్రస్తుత బెయిల్ షరతులు, మరియు పాస్‌పోర్ట్ స్థితిని స్పష్టంగా తెలియజేయాలి.
అవసరమైన పత్రాలు సాధారణంగా ఇవి ఉంటాయి:
- FIR కాపీ, చార్జిషీట్ మరియు సంబంధిత కోర్టు ఆర్డర్ షీట్లు.
- బెయిల్, అప్పీల్, ప్రయాణ నిషేధం లేదా పాస్‌పోర్ట్ జమ చేయమని కోర్టు ఇచ్చిన ఉత్తర్వులు.
- మీ పాత పాస్‌పోర్ట్ కాపీ (వర్తిస్తే), దాని గడువు తేదీ.
- పాస్‌పోర్ట్ దరఖాస్తు నంబర్ (ARN) మరియు RPO (Regional Passport Office) నుండి వచ్చిన నోటీసు (ఏదైనా ఉంటే).
- మీపై ఉన్న అన్ని పెండింగ్ కేసుల జాబితా, కోర్టు పేరు మరియు తదుపరి విచారణ తేదీ.
- మీరు పాస్‌పోర్ట్ ఎందుకు కోరుకుంటున్నారో తెలిపే వాస్తవ కారణం (ఉద్యోగం, చదువు, వైద్యం మొదలైనవి) మరియు దానికి సంబంధించిన ఆధారాలు (ఉదాహరణకు, ఉద్యోగ ఆఫర్ లెటర్, అడ్మిషన్ లెటర్, మెడికల్ రిపోర్ట్).
- మీరు ప్రయాణించాలనుకుంటే, ప్రయాణ వివరాలు (దేశం, తేదీలు, ఉద్దేశ్యం) మరియు తిరిగి వచ్చే ప్రణాళికకు సంబంధించిన పత్రాలు.
కోర్టు అనుమతి దరఖాస్తులో, పాస్‌పోర్ట్ జారీ/రీ-ఇష్యూ కోసం అనుమతి, ఎంత కాలపరిమితితో పాస్‌పోర్ట్ కావాలి, మరియు ప్రస్తుత ప్రయాణానికి అనుమతి అవసరమా అనే విషయాలను స్పష్టంగా పేర్కొనాలి. కోర్టు మీ విమాన ప్రయాణ రిస్క్, హాజరు, ఆరోపణల తీవ్రత, కేసు దశ మరియు మీ అభ్యర్థన కారణాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.
RPO (Regional Passport Office)కి సమాధానం ఇవ్వడం
మీ పాస్‌పోర్ట్ దరఖాస్తుకు అడ్వర్స్ రిపోర్ట్ (ప్రతికూల నివేదిక) వస్తే, RPO నుండి మీకు నోటీసు వస్తుంది. ఈ నోటీసుకు గడువులోగా సరైన సమాధానం ఇవ్వడం చాలా ముఖ్యం. మీ సమాధానంలో, మీ కేసు యొక్క వాస్తవ స్థితిని, కోర్టు ఉత్తర్వులను, మరియు మీరు పాస్‌పోర్ట్ పొందడానికి అర్హులేనని నిరూపించే అన్ని పత్రాలను జతచేయాలి.
RPOకి సమాధానం ఇచ్చేటప్పుడు ఈ క్రింది అంశాలను పరిగణించండి:
- మీ FIR లేదా కేసు యొక్క ఖచ్చితమైన స్థితిని తెలియజేయండి.
- కేసు కేవలం విచారణ దశలో ఉంటే, MEA యొక్క అక్టోబర్ 10, 2019 నాటి కార్యాలయ మెమోరాండం (Office Memorandum) ప్రకారం, అది సెక్షన్ 6(2)(f) కింద కోర్టు పెండింగ్‌గా పరిగణించబడదని వివరించండి.
- కోర్టు నుండి అనుమతి లభించి ఉంటే, ఆ ఉత్తర్వు యొక్క కాపీని, దానిలోని షరతులను స్పష్టంగా తెలియజేస్తూ జతచేయండి.
- మీరు పాస్‌పోర్ట్ సేవా పోర్టల్‌లో అందుబాటులో ఉన్న అధికారిక అండర్‌టేకింగ్ ఫారమ్‌ను పూరించి సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. ఇందులో పెండింగ్ కేసులు, సంబంధిత కోర్టు/విచారణ సంస్థ వివరాలు, మరియు విచారణ తేదీలు వంటివి నింపాలి.
మీరు సమర్పించే సమాచారం మరియు పత్రాలు వాస్తవమైనవిగా ఉండాలి. ఏదైనా సమాచారాన్ని దాచిపెట్టడం లేదా తప్పుగా చెప్పడం మీ దరఖాస్తును తిరస్కరించడానికి లేదా భవిష్యత్తులో చట్టపరమైన చర్యలకు దారితీయవచ్చు.
పాస్‌పోర్ట్ చెల్లుబాటు కాలం మరియు అడ్వర్స్ రిపోర్ట్ తర్వాత చర్యలు
GSR ఫ్రేమ్‌వర్క్ ప్రకారం, కోర్టు పాస్‌పోర్ట్ యొక్క చెల్లుబాటు కాలాన్ని నిర్దేశిస్తే, ఆ ఉత్తర్వుకు ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. కోర్టు ఉత్తర్వులో నిర్దిష్ట కాలపరిమితి పేర్కొనకపోతే, సాధారణంగా పాస్‌పోర్ట్ ఒక సంవత్సరం పాటు చెల్లుబాటు అవుతుంది. ఒకవేళ ప్రయాణానికి నిర్దిష్ట కాలపరిమితి ఉండి, పాస్‌పోర్ట్ చెల్లుబాటు గురించి ప్రస్తావించకపోతే, ఆ ప్రయాణ కాలపరిమితి ప్రకారం నియమాలు వర్తిస్తాయి.
అడ్వర్స్ పోలీస్ రిపోర్ట్ అనేది పాస్‌పోర్ట్ దరఖాస్తును తిరస్కరించడానికి అంతిమ కారణం కాదు. RPO నుండి వచ్చిన నోటీసుకు సరైన సమయంలో స్పందించి, మీ కేసు స్థితిని, కోర్టు అనుమతిని సమర్పించడం ద్వారా మీరు పాస్‌పోర్ట్ పొందవచ్చు. ఒకవేళ RPO నుండి అధికారిక తిరస్కరణ (formal refusal), స్వాధీనం (impounding) లేదా రద్దు (revocation) ఉత్తర్వు వస్తే, ఆ ఉత్తర్వులోని కారణాలను, తేదీలను భద్రపరుచుకుని, పాస్‌పోర్ట్ చట్టంలోని సెక్షన్ 11 ప్రకారం అప్పీల్ చేసుకోవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. FIR నమోదైన వెంటనే పాస్‌పోర్ట్ ఎప్పుడూ ఆగిపోతుందా?
లేదు, ఎప్పుడూ ఆగిపోదు. కేవలం FIR నమోదు కావడం లేదా పోలీసుల విచారణ జరుగుతుండటం మాత్రమే పాస్‌పోర్ట్ జారీకి అడ్డంకి కాదు. కేసు కోర్టులో విచారణకు వచ్చి, కోర్టు నుండి నిర్దిష్ట ఉత్తర్వులు ఉంటేనే సమస్యలు తలెత్తవచ్చు. ఇతర చట్టపరమైన అడ్డంకులు లేదా కోర్టు ఉత్తర్వులు లేకుంటే పాస్‌పోర్ట్ జారీ అయ్యే అవకాశం ఉంది.
2. కేసు నుండి నిర్దోషిగా తేలే వరకు వేచి ఉండాల్సిందేనా?
ప్రతి సందర్భంలోనూ అలా వేచి ఉండాల్సిన అవసరం లేదు. సంబంధిత కోర్టు నుండి సరైన అనుమతి పొంది, GSR 570(E) వంటి నిబంధనల ప్రకారం, షరతులతో కూడిన మార్గాల ద్వారా పాస్‌పోర్ట్ పొందవచ్చు.
3. కోర్టు NOC (No Objection Certificate) ఉంటే పదేళ్ల పాస్‌పోర్ట్ ఖచ్చితంగా వస్తుందా?
ఖచ్చితంగా చెప్పలేము. కోర్టు ఉత్తర్వు, దానిలోని షరతులు, పాస్‌పోర్ట్ చెల్లుబాటు కాలం మరియు కేసు వాస్తవాలు కీలకం. 2025 నాటి సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఒక నిర్దిష్ట కేసులోని వాస్తవాల ఆధారంగా ఇవ్వబడింది, అది అందరికీ వర్తించే సార్వత్రిక హామీ కాదు.
4. పాస్‌పోర్ట్ వస్తే వెంటనే విదేశాలకు వెళ్లవచ్చా?
మీ పాస్‌పోర్ట్‌పై ప్రయాణ నిషేధం (travel restriction) ఉంటే లేదా కోర్టు నుండి ప్రత్యేక అనుమతి అవసరమైతే, ఆ షరతులను పాటించిన తర్వాతే విదేశాలకు వెళ్లగలరు. పాస్‌పోర్ట్ కలిగి ఉండటం విమానాశ్రయంలో క్లియరెన్స్‌కు హామీ కాదు.
5. అడ్వర్స్ పోలీస్ రిపోర్ట్ వస్తే దరఖాస్తు ముగిసిపోయినట్లేనా?
కాదు. అడ్వర్స్ రిపోర్ట్ అనేది ఒక నోటీసు మాత్రమే. మీరు RPOకి సరైన సమయంలో స్పందించి, మీ కేసు స్థితిని, కోర్టు అనుమతిని సమర్పించడం ద్వారా దరఖాస్తును ముందుకు తీసుకెళ్లవచ్చు. అధికారిక తిరస్కరణ ఉత్తర్వు వస్తే, దానిపై అప్పీల్ చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
ముఖ్య గమనిక: ఈ సమాచారం సాధారణ మార్గదర్శకత్వం కోసం మాత్రమే. మీ కేసు యొక్క నిర్దిష్ట పరిస్థితులు, కోర్టు ఉత్తర్వులు మరియు వర్తించే చట్టాల ఆధారంగా మీ న్యాయవాదిని సంప్రదించి సలహా తీసుకోవడం ఉత్తమం.
