ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਸਲ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਈਏ: ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ
ਰਾਤ ਭਰ ਹੋਈ ਮੂਸਲਾਧਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਡੁੱਬਦੇ ਦੇਖੋ, ਤਾਂ ਦਿਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੋਨੇ ਦੀ ਹਰਿਆਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪੌਦੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ ਗਲਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ
ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਫਸਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਰਿਸ਼ ਰੁਕਦੇ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ ਅਸਥਾਈ ਨਿਕਾਸੀ ਨਾਲੀਆਂ (Drainage Channels) ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ 1 ਤੋਂ 2 ਫੁੱਟ ਡੂੰਘੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਪੁੱਟੋ ਤਾਂ ਜੋ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕੇ।
ਝੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲਗਾਤਾਰ ਖੜ੍ਹਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੜਨ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗੰਨੇ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪਾਣੀ 24 ਘੰਟੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇਕਰ ਖੇਤ ਦੀ ਢਲਾਨ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਪਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਡੀਜ਼ਲ ਪੰਪ ਜਾਂ ਸਬਮਰਸੀਬਲ ਪੰਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟੋ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਖੇਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗੀ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਪੌਦੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਧਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ।
ਝੋਨਾ, ਗੰਨਾ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਹਰ ਫਸਲ ਦਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਖਰਾ ਵਤੀਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਝੋਨੇ ਦਾ ਪੌਦਾ ਪਾਣੀ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਬਾਲੀਆਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੌਦਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਜਮਾਵ ਪੈਦਾਵਾਰ ਅੱਧੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ 3 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਜੇ ਗੱਲ ਹਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ (ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਚ, ਟਮਾਟਰ, ਬੈਂਗਣ, ਕੱਦੂ) ਦੀ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹੀ 24 ਤੋਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਕਠਾ ਜਾਂ ਡੈਂਪਿੰਗ ਆਫ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਆਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਪਾਣੀ ਸਿੱਧਾ ਤਣੇ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ।
ਗੰਨੇ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਅਤੇ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਗੰਨਾ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ 3-4 ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਫਸਲ ਸੜਨ ਤੋਂ ਬਚੇਗੀ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਤੇ ਹਵਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੌਦਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇਗੀ।
ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਫੰਗਸ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੜਨ (Root Rot) ਤੋਂ ਬਚਾਅ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਫੰਗਸ ਅਤੇ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਈਕੋਡਰਮਾ (Trichoderma) ਜਾਂ ਕਾਪਰ ਆਕਸੀਕਲੋਰਾਈਡ ਦਾ ਘੋਲ ਬਣਾ ਕੇ ਛਿੜਕਾਅ ਜਾਂ ਡ੍ਰੈਂਚਿੰਗ ਕਰੋ।
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਤਣਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜੇ ਫਫੂੰਦ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸੁੱਕੀ ਸੁਆਹ ਜਾਂ ਚੂਨਾ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਬੁਰਕ ਦਿਓ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਵਾਧੂ ਮੋਇਸਚਰ ਸੋਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੀਟਾਣੂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਵਾ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੁੱਕ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰੀ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੌਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਸਾਇਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਚੀ-ਖੁਚੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਹਵਾ ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਰਿਕਵਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਈਏ
ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਪਪੜੀ ਜੰਮ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਪੜੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਵਾ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਖੇਤ ਚੱਲਣ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਖੁਰਪੀ ਜਾਂ ਕਲਟੀਵੇਟਰ ਨਾਲ ਹਲਕੀ ਗੁਡਾਈ (Hoeing) ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ।
ਗੁਡਾਈ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤਾਜ਼ੀ ਆਕਸੀਜਨ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭਾਫ ਬਣ ਕੇ ਉੱਡਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੌਦੇ ਦੀ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਗ੍ਰੋਥ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪੀਲੇ ਪੈ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਓ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ 0.5% ਯੂਰੀਆ ਦਾ ਹਲਕਾ ਪਰਨੀਅਲ ਛਿੜਕਾਅ (Foliar Spray) ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲੇ।
FACT: ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਅਤੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਵੀ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਕਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਗਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਮ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੜਨ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਈਏ
ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਖੇਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਘਰ ਦੀ ਛੱਤ ਜਾਂ ਬਾਲਕਨੀ ਵਿੱਚ ਗਮਲੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਮਲੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬਣੇ ਨਿਕਾਸੀ ਛੇਕ (Drainage Hole) ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੋ ਕਿ ਉਹ ਬੰਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜੇ ਪਾਣੀ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਮਲੇ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਟੇਢਾ ਕਰਕੇ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਤੁਰੰਤ ਕੱਢ ਦਿਓ। ਗਮਲੇ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਲੱਕੜੀ ਜਾਂ ਚਮਚ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਖੁਰਚ ਕੇ ਢਿੱਲੀ ਕਰ ਦਿਓ।
ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਸ਼ਿਫਟ ਕਰੋ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧੀ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਨਾ ਪਵੇ ਪਰ ਭਰਪੂਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਮਿਲੇ। ਤੁਲਸੀ, ਐਲੋਵੇਰਾ ਅਤੇ ਕੈਕਟਸ ਵਰਗੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਗਲਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਗਲੀ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ‘ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਅਲਰਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਰੱਖੋ। ਕੂੜਾ ਜਾਂ ਸੁੱਕੀ ਘਾਹ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਫਸੀ ਹੋਵੇ।
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਠਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕਿਆਰੀਆਂ (Raised Beds) ‘ਤੇ ਹੀ ਕਰੋ। Raised bed ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਿੱਧਾ ਕਿਆਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਫਸਲ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਫਫੂੰਦਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨੀਮ ਤੇਲ ਦਾ ਐਡਵਾਂਸ ਸਟਾਕ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੋ। ਬਾਰਿਸ਼ ਰੁਕਦੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਫਸਲ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵੇਕ ਭਾਈ ਦੀ ਸਲਾਹ
ਬਾਰਿਸ਼ ਜਦੋਂ ਵੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਗਾਰਡਨਰ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪਸੀਨਾ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੈਨਿਕ ਹੋ ਕੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਯੂਰੀਆ ਜਾਂ ਕੜਾ ਕੈਮੀਕਲ ਪਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੇਵਕੂਫੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭਾਰੀ ਖਾਦ ਦੇਣਾ ਵੈਸਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬੁਖਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੈਵੀ ਫੂਡ ਖੁਆਉਣਾ।
ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ — ਖੇਤ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੇਣਾ। ਜਦੋਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਸੁੱਜ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਪੌਦਾ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਰੱਖ ਕੇ ਹਲਕੀ ਗੁਡਾਈ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਉਪਚਾਰ ਹੀ ਇੱਕੋ-ਇਕ ਸਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ।
💡 ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਦ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਅਤੇ ਫੰਗਸ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਾਹੇ ਝੋਨੇ ਦਾ ਖੇਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੱਤ ‘ਤੇ ਰੱਖੀ ਤੁਲਸੀ, ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇਲਾਜ ਤੁਰੰਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲ ਜਾਣਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹਿੰਗੇ ਸਪਰੇਅ ਨਾਲ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ
ਕੀ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਮੂਸਲਾਧਾਰ ਬਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਰਹਿਣਾ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਝੋਨੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਪੌਦਾ ਛੋਟਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ 4 ਦਿਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਰਹਿਣ ‘ਤੇ ਪੌਦਾ ਸੜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਣਾ ਕਾਲਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਪੈਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ?
ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਆਕਸੀਜਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਸੋਖਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪੱਤੀਆਂ ਪੀਲੀਆਂ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਲਣ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕੀਏ?
ਕਿਆਰੀਆਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਕੱਢੋ, ਹਲਕੀ ਗੁਡਾਈ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਾਪਰ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਈਕੋਡਰਮਾ ਦਾ ਸਪਰੇਅ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਫੰਗਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਨਾ ਫੈਲੇ।
ਗਮਲੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਗਿੱਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਗਮਲੇ ਨੂੰ ਛਾਂਵੇਂ ਅਤੇ ਹਵਾਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਰੱਖੋ, ਉਪਰਲੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੁਡਾਈ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮਿੱਟੀ ਹਲਕੀ ਸੁੱਕ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਨਾ ਦਿਓ।
Disclaimer: ਇਸ article ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੇਵਲ ਆਮ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਲਈ ਹੈ।
