द नन: वालाक कोण आहे आणि ननचा चेहरा कुठून आला?

द नन: वालाक कोण आहे आणि ननचा चेहरा कुठून आला?

पोस्टरवर दिसणारे पिवळे डोळे आणि काळे वस्त्र पाहून अनेकांना प्रश्न पडतो की ‘द नन’ (The Nun) चित्रपट खरोखर सत्य घटनेवर आधारित आहे का? आणि त्यातील ‘वालाक’ (Valak) कोण आहे? या दोन्ही प्रश्नांची उत्तरे एका वाक्यात देता येत नाहीत. वालाक हे नाव एका जुन्या पुस्तकातून आले आहे, तर ननचा चेहरा चित्रपटासाठी तयार करण्यात आला आहे. चित्रपटातील मठ रोमानियातील एका खऱ्याखुऱ्या मठासारखा दिसतो. या तिन्ही गोष्टींना एकत्र करून ‘सच्ची घटना’ म्हणणे सोपे आहे, पण त्यांना वेगळे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

The Conjuring 2 (2016) मध्ये या भयानक आकृतीची पहिली झलक दिसली. त्यानंतर The Nun (2018) आणि The Nun II (2023) या चित्रपटांनी याला फ्रँचायझीचा चेहरा बनवले. लोकांना याबद्दल अधिक जाणून घ्यायचे आहे कारण ही कहाणी अपूर्ण वाटते.

वालाक: पुस्तकातला राक्षस, ननच्या रूपात?

Valak हे नाव ‘Lesser Key of Solomon’ किंवा ‘Ars Goetia’ या जुन्या पुस्तकांमध्ये आढळते. यादीनुसार, तो ‘गोएशिया’मधील बासष्टवा क्रमांकाचा ‘प्रेसिडेंट’ आहे. त्याचे वर्णन लहान मुलासारखे, देवदूतासारखे पंख असलेला आणि दोन डोक्यांच्या ड्रॅगनवर स्वार होणारा असे आहे. मात्र, काळे वस्त्र, फाटलेले हसणे किंवा कॉन्व्हेंटची घंटा यापैकी काहीही त्या पुस्तकात नमूद केलेले नाही. हे सर्व चित्रपटासाठी तयार केलेले आहे.

जेम्स वॉनच्या टीमने या राक्षसाला ननचे रूप दिले जेणेकरून प्रेक्षक त्याला लगेच ओळखू शकतील. धर्माच्या वेशात असलेला धोका लोकांना अधिक भीतीदायक वाटतो. बॉनी अ‍ॅरन्स यांनी हे वस्त्र परिधान केले. हा चेहरा चित्रपटासाठी डिझाइन केलेला आहे, कोणताही पुरावा नाही. त्यामुळे, ‘वालाक हा खरा राक्षस आहे का?’ या प्रश्नाचे उत्तर असे आहे की, त्याचे नाव जुन्या जादूच्या ग्रंथांमध्ये आहे, पण ननचे रूप 2016 नंतरचे आहे.

चित्रपटातील मठ: रोमानियातील वास्तव

‘द नन’ची कथा 1952 सालातील रोमानियामध्ये घडते. एका कॉन्व्हेंटमध्ये एका ननचा मृत्यू होतो, व्हॅटिकनमधून एक पुजारी येतो आणि एक नवीन दीक्षित झालेली बहीणही असते. चित्रपटातील ठिकाण ‘कार्टा मठ’ (Cârța Monastery) सारखे दिसते. हा एक जुना दगडी मठ आहे, जिथे पर्यटक भेट देतात. मात्र, या मठाच्या नोंदींमध्ये ‘वालाक’चा कोणताही उल्लेख नाही.

चित्रपट अनेकदा खऱ्या ठिकाणांवर काल्पनिक कथा रचतात. प्रेक्षक त्या ठिकाणांना पाहून कथेला सत्य मानू लागतात. ‘रोमानिया नन खरी कहाणी’ असे शोध घेतल्यावर अनेकदा लोकेशन्स आणि प्रोडक्शन नोट्स मिळतात, पण चर्चच्या केस फाइल्स नाहीत. वारेन दाम्पत्य (Ed and Lorraine Warren) यांच्या कथांवर आधारित ही फ्रँचायझी आहे. त्यांच्या पुस्तके आणि भाषणांमध्ये अनेक केसेस आहेत, पण चित्रपटातील काळ्या ननचा चेहरा त्यांच्या जुन्या फोटोंशी थेट जुळत नाही. ‘Inspired by the files of the Warrens’ ही केवळ एक मार्केटिंगची ओळ आहे.

‘द नन’ची खरी कहाणी: काय सिद्ध आहे?

हे सिद्ध आहे की चित्रपट हिट झाला, त्याचा चेहरा व्हायरल झाला आणि त्याचे नाव ‘गोएशिया’च्या यादीतून घेतले गेले. हे देखील सिद्ध आहे की रोमानियामध्ये जुने मठ आहेत आणि कॅथोलिक कॉन्व्हेंटमध्ये पारंपरिक वस्त्रे वापरली जातात. पण, 1952 मध्ये याच वेशात कोणी विशिष्ट राक्षस फिरत होता, हे सिद्ध झालेले नाही.

भारतात अनेकजण ‘द नन सच्ची घटना आहे का?’ असे विचारतात. याचे उत्तर असे आहे की, चित्रपटाची कथा ही काल्पनिक आहे. काही घटक जुन्या पुस्तकांमधून आणि वारेन यांच्या नावावरून घेतले आहेत. ही कथा कोणत्याही कायदेशीर किंवा पोलीस रेकॉर्डसारखी नाही. ज्यांना फक्त ‘हो’ किंवा ‘नाही’ मध्ये उत्तर हवे आहे, त्यांच्यासाठी हे पुरेसे आहे.

चित्रपटातील भीतीदायक भाग हा कॅमेरा आणि साउंड डिझाइनचा परिणाम आहे. ‘अ‍ॅनाबेल’ (Annabelle) चित्रपटाशी तुलना केल्यास फरक स्पष्ट होतो. अ‍ॅनाबेलकडे किमान एक वस्तू आहे – एक बाहुली, तिची केस आणि कुलूप. वालाककडे वस्तू नाही, फक्त एक वस्त्र आहे. ते वस्त्र काढले तर मागे फक्त एक जुने नाव आणि हॉलिवूडने तयार केलेला चेहरा उरतो.

अनेकजण वालाकला भूत समजतात. भूत म्हणजे मृत्यूनंतर परत आलेली व्यक्ती. पण चित्रपटातील वालाक हा राक्षस (Demon) आहे, म्हणजे तो कधीही माणूस नव्हता. त्यामुळे ‘काळ्या ननचे भूत’ असे शोधल्यास निकाल मिळतात, पण तो शब्दप्रयोग चुकीचा आहे.

चित्रपटाचा चेहरा लक्षात राहतो, पण तो एका केस फाइलचा भाग आहे हे मानणे प्रेक्षकांची घाई आहे. मठाचे कॉरिडॉर खरे असू शकतात, पण त्या कॉरिडॉरमध्ये या डोळ्यांना दिसण्यासाठी प्रोजेक्टर चालू असावा लागतो. वालाक पश्चिमेकडील कॉन्व्हेंटमध्ये उभा आहे, जो भारतीय वाचकाला आपल्याकडील भूत-प्रेतांच्या कथांपेक्षा वेगळा वाटतो. भारतीय लोककथांमध्ये अनेकदा अन्याय किंवा अपूर्ण मृत्यूशी संबंधित कथा असतात. वालाक त्या प्रकारात बसत नाही. तो केवळ एका कॅटलॉगमधील नाव आहे, ज्याला स्टुडिओने ननचे रूप दिले.

काळे वस्त्र का भीतीदायक वाटते?

जोकर हसवतो आणि घाबरवतो. बाहुली पलंगाजवळ बसते. नन अशा ठिकाणी उभी राहते जिथे लोक सुरक्षितता शोधतात. जेव्हा धार्मिक वेशात रिकामे डोळे दिसतात, तेव्हा लोकांचा विश्वास डळमळीत होतो. म्हणूनच ‘काळे ननचे कॉस्ट्यूम’बद्दलही लोक शोध घेतात.

पुढे ‘वुमन इन ब्लॅक’ (The Woman in Black) सारखे चित्रपट याच काळ्या छायेला ब्रिटिश दलदलीत घेऊन जातात. ‘पेनीवाइज’ (Pennywise) हसण्यामागे भयानक सत्य लपवतो. ‘चकी’ (Chucky) बाहुलीच्या चेहऱ्यामागे क्रूरता दाखवते. या सर्वांचे पोस्टर्स वेगळे आहेत, पण लोकांचा शोध एकच आहे: हे किती काल्पनिक आहे आणि किती लोक याला सत्य मानतात?

‘द नन’चे काम पडद्यावर धोका निर्माण करणे होते. या लेखाचे काम चेहरा, नाव आणि मठ यांना त्यांच्या योग्य जागी ठेवणे आहे. पिवळे डोळे लक्षात राहतील, पण हेही लक्षात ठेवा की ते ग्रिमोयरमधून आलेले नाहीत, तर लाइटिंग डिपार्टमेंटची कमाल आहे.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न १: ‘द नन’ चित्रपट खऱ्या घटनेवर आधारित आहे का?

उत्तर: चित्रपट काही घटकांसाठी ‘Lesser Key of Solomon’ या जुन्या पुस्तकातील ‘वालाक’ नावाचा राक्षस आणि एड व लोरेन वारेन यांच्या केसेसमधून प्रेरित आहे. मात्र, चित्रपटातील ननचा चेहरा आणि 1952 मधील रोमानियातील मठ या काल्पनिक कथा आहेत.

प्रश्न २: वालाक कोण आहे?

उत्तर: ‘Lesser Key of Solomon’ या पुस्तकानुसार, वालाक हा एक शक्तिशाली राक्षस आहे, ज्याचे वर्णन वेगळे आहे. चित्रपटातील काळ्या ननचे रूप हे 2016 मध्ये ‘The Conjuring 2’ साठी तयार करण्यात आले होते.

प्रश्न ३: चित्रपटातील रोमानियातील मठ खरा आहे का?

उत्तर: चित्रपटातील मठ रोमानियातील खऱ्या मठांसारखा दिसतो, जसे की ‘कार्टा मठ’. हे मठ ऐतिहासिक आणि पर्यटनासाठी प्रसिद्ध आहेत, पण तेथे ‘वालाक’ नावाच्या राक्षसाचा कोणताही संबंध जोडलेला नाही.

प्रश्न ४: ननचा चेहरा कसा तयार झाला?

उत्तर: ननचा भयानक चेहरा हा चित्रपटासाठी डिझाइन केलेला आहे. हा चेहरा प्रेक्षकांना पटकन ओळखता यावा आणि भीतीदायक वाटावा यासाठी तयार करण्यात आला होता. अभिनेत्री बॉनी अ‍ॅरन्स यांनी हे पात्र साकारले आहे.

प्रश्न ५: ‘द नन’ आणि ‘अ‍ॅनाबेल’मध्ये काय फरक आहे?

उत्तर: ‘अ‍ॅनाबेल’ चित्रपटात एका बाहुलीचा आणि तिच्याशी संबंधित दाव्यांचा उल्लेख आहे, जी एका वस्तूवर आधारित आहे. ‘द नन’मध्ये वालाक नावाचा राक्षस आहे, ज्याचे नाव जुन्या ग्रंथातून घेतले आहे आणि त्याला ननचे रूप दिले आहे. वालाककडे कोणतीही विशिष्ट वस्तू नाही, फक्त एक वेशभूषा आहे.

निष्कर्ष

‘द नन’ हा चित्रपट प्रेक्षकांना घाबरवण्यासाठी तयार केलेला एक काल्पनिक थरारपट आहे. वालाकचे नाव जुन्या पुस्तकातून आले असले तरी, ननचा चेहरा आणि चित्रपटातील घटना पूर्णपणे काल्पनिक आहेत. रोमानियातील मठ केवळ पार्श्वभूमी म्हणून वापरले गेले आहेत. सत्य आणि कल्पनेतील फरक समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.