Active અને Passive Voice ના નિયમો: સરળ સમજૂતી અને PDF ડાઉનલોડ

Active અને Passive Voice નો અર્થ અને તફાવત

જ્યારે વાક્યમાં ક્રિયા કરનાર (Subject) મુખ્ય હોય, ત્યારે તેને Active Voice કહેવાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, ‘રાહુલે પત્ર લખ્યો’ (Rahul wrote a letter). અહીં ધ્યાન ‘રાહુલ’ પર છે.
જ્યારે ક્રિયા કરનાર કરતાં ક્રિયા (Object) અથવા તેના પરિણામ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે, ત્યારે તે Passive Voice બને છે. ઉદાહરણ તરીકે, ‘રાહુલ દ્વારા પત્ર લખવામાં આવ્યો’ (A letter was written by Rahul). અહીં ધ્યાન ‘પત્ર’ પર છે.

રોજિંદા વાતચીત અને લેખનમાં બંનેનો ઉપયોગ થાય છે. જ્યારે ‘કોણે કર્યું’ તે જણાવવું હોય ત્યારે Active Voice યોગ્ય છે. પરંતુ જ્યારે કર્તા અજ્ઞાત હોય, અથવા કાર્યનું પરિણામ વધુ મહત્વનું હોય (જેમ કે ‘રસ્તો બનાવવામાં આવ્યો છે’ અથવા ‘ચોર પકડાઈ ગયો છે’), ત્યારે Passive Voice વધુ કુદરતી લાગે છે.

Active Voice માં સામાન્ય ક્રમ Subject + Verb + Object હોય છે, જ્યારે Passive Voice માં તે Object + Helping Verb + V3 (Past Participle) + by + Subject બની જાય છે.

Active થી Passive Voice માં રૂપાંતરના 5 મુખ્ય નિયમો

કોઈપણ વાક્યને બદલતી વખતે આ 5 મૂળભૂત બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે:

1. Object ને Subject બનાવવું: Active વાક્યનો Object, Passive વાક્યનો નવો Subject બને છે.
2. Tense પ્રમાણે Helping Verb પસંદ કરવી: નવા Subject ના એકવચન/બહુવચન અને મૂળ Tense મુજબ યોગ્ય સહાયક ક્રિયાપદ (Helping Verb) વાપરો.
3. હંમેશા Verb નું 3rd Form (V3): Passive Voice નો સૌથી મહત્વનો નિયમ એ છે કે મુખ્ય ક્રિયાપદ હંમેશા તેના V3 (Past Participle) સ્વરૂપમાં જ વપરાય છે.
4. Preposition ‘by’ નો ઉપયોગ: નવા Object (મૂળ Subject) પહેલાં સામાન્ય રીતે ‘by’ નો ઉપયોગ થાય છે (કેટલાક અપવાદો સિવાય).
5. Subject ને Object બનાવવું: મૂળ Subject ને Object સ્વરૂપમાં બદલીને વાક્યના અંતે લખો.

આ 5 નિયમો Transitive Verb (સકર્મક ક્રિયા) ધરાવતા વાક્યો પર લાગુ પડે છે. જે વાક્યોમાં Object નથી હોતા, તેમનું Passive Voice સામાન્ય રીતે બનતું નથી.

Pronoun Conversion Table: સર્વનામ કેવી રીતે બદલાય છે?

Voice બદલતી વખતે સર્વનામના Case માં ભૂલ થવી સામાન્ય છે. જ્યારે Subject પાછળ જાય છે, ત્યારે તે Object સ્વરૂપ લે છે, અને જ્યારે Object આગળ આવે છે, ત્યારે તે Subject સ્વરૂપમાં બદલાય છે.

Active Subject	Passive Object
I	me
We	us
He	him
She	her
They	them
Who	whom

ઉદાહરણો:

• He helps me → I am helped by him.
• She knows him → He is known to her.
• They saw her → She was seen by them.
• Who wrote this? → By whom was this written?

નોંધ: ‘You’ અને ‘It’ નું સ્વરૂપ બંને સ્થિતિમાં સમાન રહે છે. વ્યક્તિના નામ (જેમ કે Rohan, Priya) બદલાતા નથી.

Tense પ્રમાણે Active અને Passive Voice ના ફોર્મ્યુલા

કુલ 12 Tenses માંથી ફક્ત 8 Tenses નું જ Passive Voice રૂપાંતર શક્ય છે. નીચે મુખ્ય Tenses ના ફોર્મ્યુલા આપ્યા છે:

1. Present Tense

• Simple Present: Sub + V1/V5 + Obj → Obj + is/am/are + V3 + by + Sub
• Present Continuous: Sub + is/am/are + V4 + Obj → Obj + is/am/are + being + V3 + by + Sub
• Present Perfect: Sub + has/have + V3 + Obj → Obj + has/have + been + V3 + by + Sub

2. Past Tense

• Simple Past: Sub + V2 + Obj → Obj + was/were + V3 + by + Sub
• Past Continuous: Sub + was/were + V4 + Obj → Obj + was/were + being + V3 + by + Sub
• Past Perfect: Sub + had + V3 + Obj → Obj + had + been + V3 + by + Sub

3. Future Tense

• Simple Future: Sub + will/shall + V1 + Obj → Obj + will/shall + be + V3 + by + Sub
• Future Perfect: Sub + will have + V3 + Obj → Obj + will have been + V3 + by + Sub

મહત્વપૂર્ણ: Continuous Tenses માં હંમેશા ‘being’ અને Perfect Tenses માં હંમેશા ‘been’ ઉમેરાય છે.

હકીકત: અંગ્રેજી વ્યાકરણમાં ફક્ત 8 Tenses નું જ Passive Voice બને છે. Future Continuous અને ત્રણેય Perfect Continuous Tenses નું Passive Voice સામાન્ય રીતે બનતું નથી.

Modal Verbs અને Imperative Sentences ના ખાસ નિયમો

સામાન્ય Tenses ઉપરાંત, પરીક્ષાઓમાં Modal Verbs (Can, Could, May, Might, Should, Must) અને Imperative (આદેશ, સલાહ, વિનંતી) વાળા વાક્યો પણ પૂછાય છે. તેના નિયમો થોડા અલગ છે:

• Modal Verbs: Modal પછી ‘be’ અને પછી V3 નો ઉપયોગ થાય છે. Structure: Modal + be + V3
  
  ઉદાહરણ: ‘You must do this work’ → ‘This work must be done by you’.
• Imperative Sentences:
  • Order/Command: Let + Object + be + V3
    
    ઉદાહરણ: ‘Shut the door’ → ‘Let the door be shut’.
  • Advice/Moral Duty: Object + should + be + V3
    
    ઉદાહરણ: ‘Help the poor’ → ‘The poor should be helped’.
  • Request: વાક્યની શરૂઆત ‘You are requested to + V1…’ થી થાય છે.
    
    ઉદાહરણ: ‘Please sit down’ → ‘You are requested to sit down’.

Active and Passive Voice Rules Chart Download કેવી રીતે કરવું?

જો તમે આ બધા નિયમો, Tense ફોર્મ્યુલા અને ઉદાહરણોને એક જ જગ્યાએ PDF સ્વરૂપે સાચવવા માંગો છો, તો Active and Passive Voice Rules Chart Download કરવો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. આ ચાર્ટ રિવિઝન માટે ખૂબ ઉપયોગી છે અને પરીક્ષા સમયે મૂંઝવણ દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.

તમે આ ચાર્ટનો પ્રિન્ટ કાઢીને તમારી સ્ટડી ટેબલ પર રાખી શકો છો અથવા ડિજિટલ નોટ્સમાં સેવ કરી શકો છો. દરરોજ થોડી મિનિટો આ ફોર્મ્યુલા પર નજર ફેરવવાથી તે તમારા મગજમાં બેસી જશે અને પરીક્ષામાં ભૂલ થવાની શક્યતા ઘટશે.

વિવેકભાઈની સલાહ: વ્યાકરણને સમજો, ગોખો નહીં

ઘણા વિદ્યાર્થીઓ વ્યાકરણના નિયમોને ગણિતના સૂત્રોની જેમ ગોખવાનો પ્રયાસ કરે છે, જે ખોટી પદ્ધતિ છે. જ્યાં સુધી તમે વાક્યનો ભાવ નહીં સમજો, ત્યાં સુધી ‘by whom’ કે ‘to whom’ જેવા નાના અપવાદોમાં ફસાઈ જશો.

Passive Voice નો મુખ્ય હેતુ કર્તાને છુપાવવાનો અથવા ક્રિયાના પ્રભાવને વધુ મહત્વ આપવાનો છે. જ્યારે તમે આ વ્યવહારુ અભિગમથી વિચારશો, ત્યારે નિયમો આપોઆપ સમજાઈ જશે.

મુખ્ય વાત: Continuous માં ‘being’ અને Perfect માં ‘been’ નો લોજિક સમજી લો, તો Active-Passive Voice નો અડધો ભાગ ત્યાં જ પૂરો થઈ જશે.

મારી સલાહ છે કે દરેક Tense ના ઓછામાં ઓછા 10 વાક્યો જાતે Active થી Passive માં બદલીને લખો. જ્યારે હાથ ચાલશે, ત્યારે જ નિયમો મગજમાં પાક્કા થશે. ફક્ત ચાર્ટ સેવ કરવાથી નહીં, પરંતુ રોજ 5 મિનિટના અભ્યાસથી જ તમે પરફેક્ટ બની શકશો.

અવારનવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

કયા Tenses નું Passive Voice નથી બનતું? (કયા Tenses નું Passive Voice નથી બનતું?)

કુલ 4 Tenses નું Passive Voice બનાવવામાં આવતું નથી: Present Perfect Continuous, Past Perfect Continuous, Future Continuous અને Future Perfect Continuous Tense.

Intransitive Verb નું Passive Voice કેમ નથી બનતું? (Intransitive Verb નું Passive Voice કેમ નથી બનતું?)

Intransitive Verb (અકર્મક ક્રિયા) સાથે Object હોતું નથી. Passive Voice બનાવવા માટે Object ને નવો Subject બનાવવો જરૂરી છે, તેથી Object વગરના વાક્યોનું Passive Voice રૂપાંતર શક્ય નથી.

Active Passive Voice માં V3 નો ઉપયોગ ક્યારે થાય છે? (Active Passive Voice માં V3 નો ઉપયોગ ક્યારે થાય છે?)

Passive Voice ના દરેક વાક્યમાં હંમેશા Verb નું Third Form (V3 / Past Participle) જ વપરાય છે, ભલે મૂળ વાક્ય કોઈપણ Tense માં હોય.

શું ‘by’ સિવાય પણ કોઈ Preposition Passive માં વપરાય છે? (શું ‘by’ સિવાય પણ કોઈ Preposition Passive માં વપરાય છે?)

હા, કેટલીક ખાસ ક્રિયાપદો સાથે ‘by’ ને બદલે અન્ય Prepositions વપરાય છે. જેમ કે, Know અને Marry સાથે ‘to’, Surprised અને Shocked સાથે ‘at’, અને Satisfied સાથે ‘with’ નો ઉપયોગ થાય છે.

Disclaimer: આ લેખમાં આપેલી માહિતી ફક્ત સામાન્ય જાણકારી માટે છે.