What is in this article?
- ચાંદીના BIS SILVER HUID અને Purity Grade ની તસવીરો
- ચાંદીના BIS Hallmark ના ત્રણ મુખ્ય નિશાન
- Silver 925, 990 અને 999: સાત purity grades સમજો
- Voluntary Hallmarking અને Mandatory HUID માં ફરક
- Silver HUID Code શું છે અને ક્યાં વાંચવો?
- BIS Care App માં Silver HUID Verify કેવી રીતે કરવું?
- 925 Sterling Silver અને BIS HUID Silver સમાન છે?
- Gold HUID, British Hallmark અને Indian Silver Mark જુદા
- Silver Jewellery ખરીદતાં પહેલાં Checklist
- Silver BIS HUID વિશે FAQ
- શું દરેક silver વસ્તુ પર hallmark ફરજિયાત છે?
- 925 Silver નો અર્થ શું છે?
- સાત BIS silver purity grades કયા છે?
- Silver HUID ક્યાં ચકાસી શકાય?
- માત્ર 925 stamp પૂરતી છે?
- નિષ્કર્ષ
- Official sources
સીધો જવાબ: BIS Silver Hallmark માટે ત્રણ ઓળખ જુઓ—BIS Logo સાથે SILVER શબ્દ, 925 જેવો purity grade અને છ-characterનો HUID. ભારતમાં ચાંદીનું hallmarking હાલ voluntary છે; પરંતુ BIS યોજના હેઠળ hallmark કરાયેલી ચાંદીની વસ્તુ પર 1 સપ્ટેમ્બર 2025થી HUID ફરજિયાત છે. નીચેના Silver Hallmark Chart માં બધા સાત fineness grades અને BIS Care verification સમજીએ.
અપડેટ: 21 નવેમ્બર 2026. આ ઓળખ માર્ગદર્શિકા છે, assay certificate નથી.
ચાંદીના BIS SILVER HUID અને Purity Grade ની તસવીરો



ચાંદીના BIS Hallmark ના ત્રણ મુખ્ય નિશાન
ભારતમાં BIS Silver Hallmark ઓળખવા માટે ફક્ત “925” લખાણ પર આધાર રાખવો યોગ્ય નથી. નવા HUID આધારિત schemeમાં BIS Standard Mark સાથે SILVER શબ્દ, purity grade અને અલગ છ-characterનો HUID હોવો જોઈએ. દુકાનનું નામ, બ્રાન્ડની stamp અથવા માત્ર silverની ચમક એ ત્રણ-ભાગના official markingનો વિકલ્પ નથી. ખરીદી વખતે નાનાં નિશાન વાંચવા માટે magnifying glass માંગવું વાજબી છે. ખરીદનાર બિલમાં દર્શાવેલી purity અને ખરીદતા દાગીનાની marking બન્ને સરખાવી શકે છે.
પ્રથમ ચિત્રમાં ત્રણ ભાગ અલગ દેખાય છે. બીજું ચિત્ર purityના સાત grades સમજાવે છે અને ત્રીજું BIS Careમાં HUID ચકાસવાનો સરળ માર્ગ બતાવે છે. આ illustrations સમજ માટે છે, કોઈ એક ચોક્કસ વસ્તુનું laboratory purity certificate નથી. ગહેના પર stamp હોય એટલે તેને ખુરચવી કે ઘસવી નહીં; એમ કરવાથી surface ખરાબ થઈ શકે છે. જો marking સ્પષ્ટ ન હોય, તો વેચનાર પાસે સારી લાઇટ અને magnificationની મદદ માગો.
Silver 925, 990 અને 999: સાત purity grades સમજો
ભારતીય revised standard IS 2112:2025 હેઠળ સાત silver fineness grades દર્શાવાય છે: 800, 835, 925, 958, 970, 990 અને 999. સંખ્યાનો અર્થ એક હજાર ભાગમાંથી ચાંદીના નિર્ધારિત ભાગ છે. ઉદાહરણ તરીકે 925 એટલે આશરે 92.5 ટકા અને 990 એટલે 99 ટકા. 958 અને 999 revised standardમાં ઉમેરાયેલા grades છે. એટલે ફક્ત 925 જ અસલી silver છે એવું કહેવું ખોટું છે; અન્ય માન્ય grades પણ હોઈ શકે છે.
અલગ jewellery અથવા વાસણ માટે મજબૂતી અને બનાવટની જરૂરિયાત જુદી હોય છે. તેથી ઓછો purity grade હોય એટલે વસ્તુ આપોઆપ નકલી બની જતી નથી. પરંતુ માત્ર કોઈ પણ ધાતુ પર “999” લખેલું હોય એટલે તે BIS દ્વારા તપાસાયેલું છે એવું પણ કહી શકાતું નથી. full hallmark અને official recordનું મિલન જરૂરી છે. Price, net weight અને product designને ધ્યાનમાં રાખીને સોનું કે ચાંદી ખરીદવી વધારે સમજદારીની વાત છે.
Voluntary Hallmarking અને Mandatory HUID માં ફરક
સરકારની 2025 અને નવેમ્બર 2026ની માહિતી પ્રમાણે ચાંદીનું hallmarking voluntary રહે છે. એટલે દરેક silver ring અથવા વાસણ પર hallmark હોવું અનિવાર્ય છે એવો સામાન્ય નિયમ બતાવવો ખોટો છે. પરંતુ જે વસ્તુ BIS Silver Hallmarking Scheme હેઠળ hallmark કરાઈ છે, તેના માટે 1 સપ્ટેમ્બર 2025થી HUID ફરજિયાત છે. આ બે અલગ વાતો એક સાથે સમજવી જરૂરી છે. Schemeમાં ભાગ લેવાની બાબત અલગ છે અને official hallmark કરતી વખતે HUID ઉમેરવાની બાબત અલગ છે.
જુની ચાંદીની વસ્તુ પર હાલનું HUID ન હોય એટલે તરત તેને ગેરકાયદેસર કે fake કહી દેવું યોગ્ય નથી. તે ક્યારે બની હતી, કયા દેશમાંથી આવી હતી અને કઈ marking પરંપરામાં હતી એ જોવું પડે. હાલમાં નવા BIS-hallmarked silver તરીકે વેચાતી વસ્તુ હોય ત્યારે તેનું HUID record ચકાસવાનું મહત્વ વધારે છે. સોશિયલ મીડિયાના “હવે દરેક ચાંદી પર HUID ફરજિયાત” જેવા અતિસરળીકૃત દાવાથી બચો.
Silver HUID Code શું છે અને ક્યાં વાંચવો?
Hallmark Unique Identification એટલે HUID. તે BIS હેઠળ hallmark કરાયેલા ચોક્કસ article સાથે જોડાયેલો છ-characterનો alphanumeric code છે. 925 જેવા purity numberથી તે અલગ છે. નાની વીંટી, ચેઇન અથવા બંગડી પર આ marking laserથી બહુ બારીક લખાયેલી હોઈ શકે છે. તેથી સારી લાઇટમાં જુઓ અને જરૂરી હોય તો magnifying glassનો ઉપયોગ કરો. ફોટામાં દેખાતો code તમારા હાથમાં રહેલી એ જ વસ્તુનો છે કે નહીં તેની ખાતરી કરો.
નવેમ્બર 2026ની સરકારની જાણકારી મુજબ જૂન 2026ના digital upgrade પછી BIS Careમાં article તથા hallmarkનાં ફોટા અને automatically recorded weight જેવી વિગતો પણ ઉપલબ્ધ થઈ છે. જો કોઈ બીજાના દાગીનાનો code બતાવીને તમારો item પ્રમાણિત કહે તો માત્ર valid code મળવાથી વિશ્વાસ ન કરવો. Databaseની વિગતો અને actual article વચ્ચે મેળ આવવો જરૂરી છે. Data fields appના version કે record પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.
BIS Care App માં Silver HUID Verify કેવી રીતે કરવું?
પહેલા official BIS Care app ખોલો અને Verify HUID પર જાઓ. હવે silver article પર લખાયેલો છ-character code ધ્યાનથી દાખલ કરો. Screen પર મળતી purity, product category, photo અને ઉપલબ્ધ અન્ય વિગતો સામે રહેલી વસ્તુ સાથે સરખાવો. Billમાં દર્શાવેલું grade અને weight પણ તપાસો. કોઈ record ખુલે એટલે એ record એ જ તમારી jewelleryનો છે એવું સમજવાની ઉતાવળ ન કરો.
જો appમાં code ન મળે, તો પહેલા અક્ષરો ફરી વાંચો અને network તપાસો. Typing error અથવા temporary service issue શક્ય છે, પરંતુ unresolved mismatch હોય તો ખરીદી અટકાવી વેચનાર તથા BIS support પાસે સ્પષ્ટતા માગો. અજાણ્યા વ્યક્તિને HUID verification માટે OTP, UPI PIN, remote access કે advance fee આપવી નહીં. Official verification માટે આવી જોખમી third-party મદદની જરૂર નથી.
925 Sterling Silver અને BIS HUID Silver સમાન છે?
દુનિયાભરમાં “925 sterling silver” શબ્દ સામાન્ય રીતે 92.5 ટકા silver finenessનો અર્થ આપે છે. પરંતુ કોઈ વસ્તુ પર 925 stamp હોવું અને તે ભારતના BIS SILVER + Purity + HUID scheme હેઠળ hallmarked હોવું બે જુદી બાબતો છે. પહેલી વાત declared purityની છે અને બીજી official traceability સાથેની છે. જૂની, imported અથવા સ્વૈચ્છિક schemeની બહાર બનેલી સાચી silver વસ્તુ પર ભારતીય HUID ન પણ હોય.
Online productના titleમાં “Original BIS 925” લખ્યું છે એટલે પૂરતું નહીં. Actual itemના ત્રણ markings અને Verify HUID record વિશે પૂછો. Silver-plated base-metal વસ્તુ અને solid silver-alloy વસ્તુ અલગ હોય છે. ફક્ત રંગ, ઘરેલુ chemical test અથવા ગેરમાન્ય magnet demo પરથી શુદ્ધતા નક્કી કરવાની કોશિશ ન કરો. કિંમતી article માટે યોગ્ય professional assay અને વિશ્વસનીય documents ઉપયોગી છે.
Gold HUID, British Hallmark અને Indian Silver Mark જુદા
સોનાના ભારતીય hallmarkમાં 22K916 જેવા purity grades જોવા મળે છે, જ્યારે ચાંદી માટે 925 જેવા fineness codes છે. બન્નેનું HUID scheme સંબંધિત હોઈ શકે છે, પરંતુ તેમના standards અલગ છે. બ્રિટનના જૂના silver spoons કે antiques પર lion passant અને assay officeના ઐતિહાસિક ચિહ્નો હોઈ શકે છે. એ UKની અલગ વ્યવસ્થા છે, ભારતીય BIS Silver HUID નથી. કોઈ જૂના imported વાસણ પર lion mark મળે એટલે તેને “BIS certified” માનશો નહીં.
દરેક વસ્તુ માટે પહેલાં દેશ, સમયગાળો અને બનાવટનું પ્રકાર ઓળખો. પરિવારની જૂની ચાંદી કે વિદેશી antiquesને નવા ભારતીય jewellery નિયમો હેઠળ સીધો દંડ આપવો યોગ્ય નથી. જો હાલ ભારતમાં નવી BIS-hallmarked silver jewellery ખરીદો છો, તો આ લેખના ત્રણ official components વધુ ઉપયોગી છે. અલગ દેશોની markingને એક જ chartમાં ભેળવી ન દેવી.
Silver Jewellery ખરીદતાં પહેલાં Checklist
સૌપ્રથમ BIS logo સાથે SILVER લખાણ જુઓ. પછી 925, 990 અથવા અન્ય purity grade વાંચો અને સંપૂર્ણ HUID નોંધો. Official BIS Care appમાં record મળ્યા પછી તેની product વિગતો અને તમારી વસ્તુનો મેળ કરો. Billમાં net silver weight, purity, making charge અને લાગુ taxesની માહિતી સમજો. જો stones અથવા બીજા non-silver parts છે તો કયા ભાગનું કેટલું વજન ગણાયું છે તે પૂછો.
Hallmarking purity assurance અને traceability માટે મદદરૂપ છે, પરંતુ એ જ વસ્તુનો resale price નિશ્ચિત કરવાની guarantee નથી. Making charge અને બજાર ભાવનો ફેર પછી કિંમત પર અસર કરે છે. કોઈ seller HUIDના નામે ખાતરીપૂર્વક મફત કમાણી કે બહુ ઊંચા ખરીદ ભાવની વાત કરે, તો સાવચેત રહો. સાચો bill સાચવો અને વિગતો ન મળે ત્યાં સુધી ઉતાવળે ચુકવણી ન કરો. આવી સરળ પદ્ધતિથી ખરીદીમાં સમજદારી વધે છે.
Silver BIS HUID વિશે FAQ
શું દરેક silver વસ્તુ પર hallmark ફરજિયાત છે?
ના. Silver scheme voluntary છે, પરંતુ તેમાં hallmark થયેલા article પર HUID જરૂરી છે.
925 Silver નો અર્થ શું છે?
તે આશરે 92.5 ટકા silver fineness બતાવે છે.
સાત BIS silver purity grades કયા છે?
800, 835, 925, 958, 970, 990 અને 999.
Silver HUID ક્યાં ચકાસી શકાય?
Official BIS Care appમાં Verify HUID દ્વારા.
માત્ર 925 stamp પૂરતી છે?
ના. BIS SILVER logo, purity grade અને HUIDના official recordની જરૂર છે.
નિષ્કર્ષ
ચાંદીનું BIS Hallmark ઓળખવા માટે SILVER logo, purity grade અને HUID ત્રણેય જુઓ. Official BIS Care recordને actual વસ્તુ અને bill સાથે મેળવો. Voluntary scheme તથા required HUIDનો ફરક યાદ રાખો.
Official sources
PIB: IS 2112:2025 silver hallmarking and seven grades; PIB: November 2026 update on gold and silver HUID; Bureau of Indian Standards.

Share Your Opinion
Comments are closed on this post.