किराएच्या घरात वीज बिल जास्त येण्याची कारणे
जेव्हा आपण नवीन घरात शिफ्ट होतो, तेव्हा आपण अनेकदा घराची रंगरंगोटी आणि सोयीसुविधा पाहतो, पण इलेक्ट्रिकल फिटिंग्ज आणि मीटर कनेक्शनकडे दुर्लक्ष करतो. अनेक किराएच्या घरांमध्ये जुन्या वायरिंगचा वापर केलेला असतो. जुन्या किंवा पातळ तारांमध्ये रेझिस्टन्स (resistance) वाढतो, ज्यामुळे करंट उष्णतेच्या रूपात वाया जातो आणि मीटर वेगाने फिरतो. याशिवाय, काहीवेळा घरमालक एकाच मेन मीटरला अनेक सब-मीटर जोडतात. जर सब-मीटर जुना किंवा निकृष्ट दर्जाचा असेल, तर तो योग्य रीडिंग दाखवत नाही. लोकांना वाटते की ते कमी पंखा-लाईट वापरतात, तरीही बिल जास्त का येत आहे? याचे खरे कारण तुमच्या वापरात नसून, छुपे उपकरणे आणि जुन्या फिटिंग्जमध्ये असू शकते, जे सतत वीज वाया घालवतात.
सब-मीटर आणि मेन मीटरची तपासणी कशी करावी?
सर्वात आधी, तुमचा सब-मीटर योग्य काम करत आहे की नाही हे तपासणे महत्त्वाचे आहे. यासाठी एक सोपी पद्धत वापरा. तुमच्या खोलीतील सर्व स्विच, पंखे, लाईट आणि फ्रीजचे प्लग पूर्णपणे बंद करा. त्यानंतर, तुमच्या सब-मीटरच्या पल्स लाईटवर लक्ष ठेवा. जर सर्व उपकरणे बंद असतानाही मीटरची लाल लाईट वारंवार चमकत असेल किंवा रीडिंग वाढत असेल, तर समजा की कुठेतरी करंट लीक होत आहे. अनेकदा घरमालकाचा एखादा कॉमन बल्ब किंवा मोटरचे कनेक्शन तुमच्या मीटरला जोडलेले असू शकते. याची खात्री करा की तुमच्या मीटरमधून फक्त तुमच्या खोलीचीच लाईन जोडलेली आहे. खोलीची मेन एमसीबी (MCB) बंद करून पहा की तुमच्या मीटरची गिनती थांबते की नाही. ही छोटीशी तपासणी तुम्हाला दर महिन्याला होणाऱ्या अनावश्यक खर्चापासून वाचवू शकते.
फँटम लोड (Phantom Load) किंवा घोस्ट अप्लायन्स (Ghost Appliance) ओळखा आणि थांबवा
तुम्ही टीव्ही रिमोटने बंद करून सोडून देता का? किंवा मोबाईल चार्जर सॉकेटमध्येच लावलेला असतो, जरी फोन चार्ज होत नसला तरी? जर हो, तर तुम्ही नकळत फँटम लोड किंवा घोस्ट पॉवरचे शिकार होत आहात. जेव्हा एखादे इलेक्ट्रॉनिक उपकरण प्लगमध्ये लावलेले असते आणि त्याचा स्विच ऑन असतो, तेव्हा ते बंद असूनही वीज खेचत राहते. इंडक्शन कुकटॉप, मायक्रोवेव्ह, सेट-टॉप बॉक्स आणि एसीचे प्लग स्विच बोर्डमध्ये लावलेले राहिल्यास महिन्याभरात अनेक युनिट वीज अशीच वाया जाते. तुमच्या सवयींमध्ये थोडा बदल करा. जेव्हा एखाद्या उपकरणाचे काम संपेल, तेव्हा मुख्य स्विच बोर्डवरून प्लग बंद करण्याची सवय लावा. हे एकटे पाऊल तुमच्या वीज बिलाची चिंता बऱ्याच अंशी कमी करेल.
लाईटिंग आणि पंख्यांमध्ये स्मार्ट बदल
जास्त खर्च न करता, जर तुमच्या किराएच्या खोलीत जुन्या पद्धतीचे ६० वॅटचे पिवळे बल्ब किंवा १०० वॅटची रॉड लावलेली असेल, तर ती लगेच काढून टाका. घरमालकाशी वाद न घालता, तुम्ही स्वतः ९ किंवा १२ वॅटचे चांगल्या प्रतीचे एलईडी बल्ब लावू शकता. जेव्हा तुम्ही घर सोडाल, तेव्हा तुमचे एलईडी बल्ब सोबत घेऊन जा आणि घरमालकाचे जुने बल्ब परत लावून द्या. पंख्यांबद्दल बोलायचे झाल्यास, जुने इंडक्शन पंखे ७५ ते ८० वॅट वीज वापरतात. किराएदार असल्याने तुम्हाला नवीन पंखा विकत घ्यायचा नसेल, तर किमान इलेक्ट्रॉनिक रेग्युलेटर नक्की तपासा. जुना मोठा डब्यासारखा रेग्युलेटर वीज वापर कमी करत नाही, उलट अतिरिक्त वीज उष्णतेच्या रूपात वाया घालवतो. नवीन छोटा रेग्युलेटर लावल्यास पंखा कमी स्पीडवर चालवताना वीजही कमी वापरेल.
FACT: स्टँडबाय मोडवर असलेले इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे जसे की टीव्ही, सेट-टॉप बॉक्स आणि एसी प्लग बंद न केल्यास, तुमच्या एकूण वीज वापराचा ५ ते १० टक्के भाग शांतपणे वापरतात.
फ्रीज आणि गीझरचा योग्य वापर वीज वाचवेल
किराएच्या घरात जर तुम्हाला आधीपासून फ्रीज किंवा गीझर मिळाला असेल, तर त्यांची सेटिंग तपासणे खूप महत्त्वाचे आहे. फ्रीजला भिंतीपासून अजिबात चिकटवून ठेवू नका. मागे कमीतकमी अर्धा फूट जागा सोडा, जेणेकरून कंप्रेसरची उष्णता बाहेर पडू शकेल. जर फ्रीजच्या दरवाजाची रबर (गॅस्केट) सैल असेल, तर आतील थंडी बाहेर जात राहील आणि कंप्रेसर २४ तास चालू राहील, ज्यामुळे बिल दुप्पट येईल. हिवाळ्यात गीझरला ऑटो-कटच्या भरवशावर तासभर चालू ठेवू नका. अंघोळीच्या फक्त १५-२० मिनिटे आधी गीझर चालू करा आणि काम झाल्यावर लगेच बंद करा. गीझरचे तापमान ५० ते ५५ अंश सेल्सियसवर सेट करणे सर्वात शहाणपणाचे आहे. यामुळे पाणीही योग्य गरम होईल आणि वीज वापरही मर्यादित राहील.
किराएच्या खोलीत उन्हाळ्यातील थंडावा जास्त बिलाशिवाय
उन्हाळ्याच्या दिवसात एसीचा वापर वीज बिल आकाशाला भिडवतो. जर तुम्ही विंडो किंवा स्प्लिट एसी वापरत असाल, तर तो कधीही १८ किंवा २० डिग्रीवर चालवू नका. एसी नेहमी २४ ते २६ डिग्री तापमानावर सेट करा आणि सोबत पंख्याचा कमी स्पीडवर वापर करा. यामुळे संपूर्ण खोलीत थंडावा लवकर पसरेल आणि एसीचा कंप्रेसर लवकर बंद होईल. खोलीच्या खिडक्यांवर गडद रंगाचे जाड पडदे लावा, जेणेकरून दिवसा ऊन थेट खोलीत येणार नाही. जर खोली गरम होणार नाही, तर तिला थंड करण्यासाठी तुमच्या एसी किंवा कूलरला कमी मेहनत करावी लागेल. कूलर वापरत असाल, तर त्यातही पंप आणि फॅनच्या वेळेचे नियोजन करा, अनावश्यकपणे पाण्याचा पंप तासभर चालू ठेवण्याची गरज नाही.
घरमालकाशी वीज दर (Tariff) आणि युनिट रेटवर चर्चा कशी करावी?
बहुतेक शहरांमध्ये घरमालक किराएदारांकडून विजेचा एक निश्चित दर घेतात, जसे की ८ रुपये किंवा १० रुपये प्रति युनिट. काहीवेळा ते व्यावसायिक दर लावतात, जे पूर्णपणे चुकीचे आहे. जर तुम्हाला तुमच्या कनेक्शनचा व्यावसायिक की निवासी दर कळवायचा असेल, तर घरमालकाला मूळ वीज बिलाची प्रत दाखवण्याची विनंती करा. सरकारी दरांमध्ये सुरुवातीच्या १०० किंवा २०० युनिट्सचा दर खूप कमी असतो किंवा अनेक राज्यांमध्ये मोफत असतो. पण घरमालक एक ठराविक दर मागतात. त्यांच्याशी शांतपणे बोला की, जर तुम्ही तुमच्या सब-मीटरनुसार प्रत्यक्ष स्लाब रेटवर बिल दिले, तर ते दोघांसाठीही पारदर्शक राहील. करार करतानाच विजेच्या युनिट रेटची अट स्पष्टपणे लिहून घेणे ही सर्वात चांगली रणनीती आहे.
अक्सर विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
१. किराएदार स्वतःहून वीज सब-मीटर बदलू शकतो का?
नाही, तुम्ही घरमालकाच्या परवानगीशिवाय सब-मीटर बदलू शकत नाही. जर तुम्हाला वाटत असेल की सब-मीटर वेगाने चालत आहे, तर घरमालकाशी बोलून त्यांच्यासमोर एखाद्या इलेक्ट्रिशियनकडून त्याची तपासणी करून घ्या आणि नवीन डिजिटल मीटर लावा.
२. एसी किती डिग्रीवर चालवल्यास वीज बिल सर्वात कमी येते?
एसी २४ ते २६ डिग्री सेल्सियस तापमानात चालवल्यास विजेची सर्वाधिक बचत होते. या तापमानात कंप्रेसरवर जास्त ताण येत नाही आणि खोलीही आरामदायक राहते.
३. सर्व प्लग सॉकेटमध्ये लावलेले राहिल्यास वीज खर्च होते का?
होय, जर सॉकेटचा स्विच ऑन असेल, तर चार्जर, टीव्ही सेट-टॉप बॉक्स आणि मायक्रोवेव्ह सारखी उपकरणे बंद असतानाही वीज वापरतात. याला फँटम लोड म्हणतात.
४. घरमालक प्रति युनिट किती वीज बिल घेऊ शकतो?
घरमालकाने राज्य वीज मंडळाने ठरवलेल्या निवासी स्लाब रेटनुसारच बिल घेणे आवश्यक आहे. तथापि, अनेक ठिकाणी परस्पर संमतीने ७ ते ९ रुपये प्रति युनिट असा निश्चित दर ठरवला जातो.
Disclaimer: या लेखात दिलेली माहिती केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे.
आपकी राय क्या है?
इस पोस्ट पर राय अभी बंद हैं।