ऑगस्टमध्ये मध्य प्रदेशातील हवामान आणि जमिनीचा अंदाज
मध्य प्रदेशात ऑगस्ट महिन्यात मान्सूनचा पाऊस चांगला असतो. मालवा, निमाड, महाकौशल आणि बुंदेलखंड या सर्व भागांमध्ये जमिनीतील ओलावा वेगळा असतो. या काळात शेतात पाणी साचण्याची शक्यता जास्त असते. जास्त ओलावा काही पिकांसाठी फायदेशीर असला तरी, काही पिकांच्या मुळांना सडण्याचा धोका वाढतो. त्यामुळे, पीक निवडताना जमिनीचा उतार आणि पाण्याचा निचरा होणारी व्यवस्था विचारात घेणे आवश्यक आहे. भारी काळ्या जमिनीत जास्त पाणी सहन करू शकणारी पिके घ्यावीत, तर हलक्या किंवा रेताड जमिनीत भाज्या लवकर वाढतात.
मुख्य शेतात कोणती पिके घेणे फायदेशीर?
जर तुमच्या शेतात पाण्याचा निचरा होण्याची चांगली सोय असेल, तर ऑगस्टच्या सुरुवातीला उशिरा येणाऱ्या उडीद आणि मूग यांसारख्या डाळवर्गीय पिकांची लागवड करणे फायदेशीर ठरते. ही पिके कमी वेळात तयार होतात आणि जमिनीची सुपीकता वाढवतात. याशिवाय, मका आणि तीळ यांसारखी पिके घेणे हा देखील एक चांगला पर्याय आहे. शेतात अगेती कोबी आणि मिरचीची रोपे लावण्याचे कामही या काळात वेगाने करता येते. जर तुम्ही नर्सरी तयार केली असेल, तर शेतात बांध घालून रोपे लावावीत. यामुळे पावसाचे अतिरिक्त पाणी मुळांजवळ साचणार नाही आणि रोपे सडण्यापासून वाचतील.
नदी-नाल्यांच्या काठावरील (कछार) जमिनीचा फायदा कसा घ्यावा?
नदी-नाल्यांच्या काठावरील जमीन, जिथे पावसाचे पाणी वाहून येते आणि गाळ साचतो, ती पोषक तत्वांनी समृद्ध असते. ऑगस्ट महिन्यात या जमिनीत भोपळावर्गीय भाज्या, जसे की दुधी भोपळा, दोडका, कारले आणि काकडी यांची लागवड करणे उत्तम ठरते. कछारच्या जमिनीत पाणी धरून ठेवण्याची आणि हवा खेळती राहण्याची क्षमता चांगली असते. मचान पद्धतीने वेलीवर्गीय भाज्या लावल्यास पावसाच्या पाण्याने फळे खराब होत नाहीत. या काळात हिरव्या भाज्यांचे दर बाजारात चांगले असतात, त्यामुळे कछारमधून मिळणारे उत्पादन चांगला नफा देते.
घरबाडी आणि मोकळ्या जागेत उगवण्यासाठी सोप्या भाज्या
घरामागील छोटी जागा केवळ शोभेसाठी नाही, तर ती घरच्या स्वयंपाकघरातील खर्च कमी करू शकते. ऑगस्टमध्ये घरबाडीत पालक, लाल भाजी, कोथिंबीर आणि चौलाई यांसारख्या पालेभाज्या सहज उगवतात. यांना जास्त जागा किंवा जास्त देखभालीची गरज नसते. याशिवाय, तुम्ही कुंड्यांमध्ये किंवा पिशव्यांमध्ये टोमॅटो, वांगी आणि मिरचीची रोपे लावू शकता. घरबाडीत तुम्ही कोणत्याही रासायनिक कीटकनाशकांशिवाय ताजी आणि सेंद्रिय भाजी पिकवू शकता, जी आरोग्यासाठी उत्तम असते.
ऑगस्टच्या लागवडीत या 3 मोठ्या चुका टाळा
पावसाळ्यात लागवड करणे सोपे वाटले तरी ते जोखमीचे असू शकते. पहिली चूक म्हणजे सपाट शेतात थेट बियाणे टाकणे. यामुळे पावसाच्या जोरदार प्रवाहामुळे बियाणे वाहून जाऊ शकते किंवा सडू शकते. नेहमी शेतात पाण्याचा निचरा होण्यासाठी नाली तयार करा. दुसरी चूक म्हणजे बियाण्यांवर प्रक्रिया न करणे. ऑगस्टच्या ओलाव्यात बुरशीचा प्रादुर्भाव वेगाने होतो. बियाण्यांवर ट्रायकोडर्मा किंवा इतर बुरशीनाशक प्रक्रिया न करता पेरणी करणे म्हणजे पैशांचा अपव्यय आहे. तिसरी चूक म्हणजे गरजेपेक्षा जास्त खत घालणे; पावसाळ्यात रासायनिक खते वाहून जातात आणि रोपांची मुळे जळू शकतात. संतुलित खतांचा वापर करणे महत्त्वाचे आहे.
पीक सुरक्षा आणि जलनिस्सारण: पावसाळी हंगामातील खरी गरज
ऑगस्टमध्ये जोरदार पाऊस होऊ शकतो. अशा वेळी शेतात, कछारमध्ये किंवा घरबाडीत जलनिस्सारणाची व्यवस्था करणे आवश्यक आहे. शेताच्या चारी बाजूंना लहान नाल्या तयार करा, जेणेकरून पाणी मोठ्या नाल्यांपर्यंत पोहोचेल. रोपांच्या मुळांजवळ २४ तासांपेक्षा जास्त काळ पाणी साचणे हानिकारक आहे. कीटक आणि रोगांचा प्रादुर्भावही या काळात जास्त असतो. पानांवर सड किंवा डाग दिसल्यास लगेच कडुलिंबाच्या तेलाची किंवा जैविक काड्याची फवारणी सुरू करा. रासायनिक औषधांची फवारणी ऊन असताना किंवा पाऊस थांबण्याची शक्यता असतानाच करावी.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
ऑगस्टमध्ये मध्य प्रदेशात कोणती भाजी लावणे सर्वोत्तम आहे?
ऑगस्टमध्ये दुधी भोपळा, दोडका, कारले, पालक, अगेती कोबी आणि मिरची लावणे सर्वोत्तम मानले जाते. या पिकांमध्ये ओलाव्याचा योग्य फायदा मिळतो आणि उत्पादन चांगले येते.
कछार जमिनीवरील भाज्या पावसाळ्यात सडण्यापासून कशा वाचवाव्यात?
कछारमध्ये वेलीवर्गीय भाज्या जमिनीवर पसरवण्याऐवजी मचान किंवा बांबूच्या आधारावर वर चढवाव्यात. यामुळे फळे पाणी आणि ओलाव्याच्या थेट संपर्कात येत नाहीत.
घरातील बागेत कमी जागेत कोणती पिके लवकर वाढतात?
पालक, लाल भाजी, कोथिंबीर आणि हिरवी मिरची कमी जागेत आणि कमी वेळात लवकर वाढतात. त्यांना लहान कुंड्यांमध्ये किंवा पिशव्यांमध्येही सहज लावता येते.
ऑगस्ट महिन्यात डाळवर्गीय पिके लावता येतात का?
होय, ऑगस्टच्या सुरुवातीच्या आठवड्यात उशिरा येणाऱ्या उडीद आणि मूग यांसारख्या डाळवर्गीय पिकांची लागवड करता येते, परंतु शेतात पाण्याचा निचरा होण्याची चांगली व्यवस्था असणे अत्यंत आवश्यक आहे.
