Skip to content

చిరుధాన్యాల రకాలు చిత్రాలతో: సజ్జలు, జొన్నలు, రాగులు, కొర్రలు, సామలు

Learn Vivek Hardaha

Assorted Indian millet grains arranged in bowls on a rustic table

Quick answer: తెలుగు ప్రాంతాల్లో జొన్నలు, సజ్జలు, రాగులు, కొర్రలు, అరికెలు, సామలు, ఊదలు వంటి పేర్లతో చిరుధాన్యాలు వినిపిస్తాయి. వీటన్నింటినీ ఒకే రకం గింజలుగా భావించకూడదు. వాటి English crop name, పొట్టు తీసిన స్థితి, ప్యాకెట్‌పై సూచనలు చూసి గుర్తించాలి.

చిరుధాన్యాల పేర్లు సజ్జలు జొన్నలు రాగులు కొర్రలు అరికెలు సామలు ఊదలు chart
Types of Indian Millets — educational comparison chart.

Updated: 21 November 2026.

భారతీయ భాషల్లో చిరుధాన్యాల పేర్లు

English Hindi Marathi Tamil Telugu Kannada
Sorghum Jowar Jwari Cholam Jonna Jola
Pearl millet Bajra Bajri Kambu Sajjalu Sajje
Finger millet Ragi/Mandua Nachni Kelvaragu Ragulu Ragi
Foxtail millet Kangni Rala Thinai Korra Navane
Kodo millet Kodo Kodra Varagu Arikelu Harka
Little millet Kutki Sava Samai Samalu Same
Barnyard millet Sanwa Regional variants Kuthiraivali Udalu Oodalu

చిరుధాన్యాలు అంటే ఏవి?

మన ఆహారంలో జొన్న రొట్టె, సజ్జ సంగటి, రాగి జావ, కొర్ర అన్నం వంటి వంటకాలు చాలా కాలంగా ఉన్నాయి. భారత అధికారిక శ్రీ అన్న లేదా nutri-cereals కార్యక్రమంలో Sorghum, Pearl Millet, Finger Milletతో పాటు పలు చిన్న చిరుధాన్యాలకు స్థానం ఉంది. అయితే చిన్నగా కనిపించే ప్రతి గింజ ఒకే వృక్షజాతికి చెందదు. Buckwheat, Amaranth కొన్ని ప్రచార జాబితాల్లో కనిపించినా అవి నిజమైన millet grasses కాక pseudocereals. అందుకే సమాచారాన్ని botanical identity ఆధారంగా చదవడం మంచిది.

శ్రీ అన్న అనే ప్రభుత్వ ఆహార వర్గీకరణలో జొన్నలు, సజ్జలు, రాగులు, మరికొన్ని చిన్న millets చేర్చబడతాయి. కానీ ప్రతి చిన్న గింజ ఒకే మొక్కకు సంబంధించినది కాదు. కొందరు ప్రచార చిత్రాల్లో Amaranth లేదా Buckwheatలను కూడా జాబితాలో చూపుతారు; వాటిని botanical పరంగా pseudocereals అంటారు. కాబట్టి వ్యవసాయ వర్గీకరణ మరియు అమ్మకాల కోసం వాడే పేర్ల మధ్య తేడా తెలుసుకోవాలి.

జొన్నలు, సజ్జలు, రాగుల మధ్య తేడా

జొన్నలు అంటే Sorghum; సజ్జలు అంటే Pearl Millet; రాగులు అంటే Finger Millet. వీటితో చేసే వంటకాలు, గింజల పరిమాణం, రుచి, పిండి లక్షణాలు వేర్వేరు. మార్కెట్‌లో కొన్ని గింజలు రంగులో దగ్గరగా కనిపించవచ్చు. దుకాణంలో పేరును మాత్రమే కాకుండా English name కూడా చూసి కొనండి. ఒక ఫోటోలో కాంతి, కెమెరా processing మారడం వల్ల గింజ రంగు కూడా మారుతుంది. రంగు ఆధారంగా మాత్రమే ఖచ్చితమైన గుర్తింపు సాధ్యం కాదు.

జొన్న రొట్టె, సజ్జ సంగటి, రాగి జావలకు గింజలు, పిండి మరియు cooking విధానం వేరు. జొన్న గింజ సాధారణంగా కొన్ని చిన్న millets కంటే పెద్దగా ఉండవచ్చు; కానీ variety ప్రకారం పరిమాణం మారుతుంది. AI ఫోటోలో కాంతి కారణంగా రంగు కూడా మారే అవకాశం ఉంది. దుకాణంలో grain nameతో పాటు processing వివరాలను జాగ్రత్తగా చదవండి. రూపం మాత్రమే సరిపోదు.

కొర్రలు, అరికెలు, సామలు, ఊదలు ఏమిటి?

Foxtail Milletకి కొర్రలు, Kodo Milletకి అరికెలు లేదా అరిక, Little Milletకి సామలు, Barnyard Milletకి ఊదలు వంటి పేర్లు వాడతారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో Kodisama అనే పదం కూడా వినిపించవచ్చు. ఊరు, జిల్లా, వ్యాపారి ఆధారంగా స్థానిక పేర్లలో తేడాలు ఉండొచ్చు. ముఖ్యంగా పొట్టు తీసిన చిన్న తెల్లటి గింజలు ఒకదానికొకటి పోలి కనిపిస్తాయి. కాబట్టి ప్యాకెట్ లేకుండా బౌల్‌లో ఉన్న గింజలను ఫోటోతో మాత్రమే నిర్ధారించవద్దు.

కొర్రలు Foxtail Millet, అరికెలు Kodo Millet, సామలు Little Millet, ఊదలు Barnyard Millet. నాలుగు వేర్వేరు పంటలు అయినప్పటికీ పొట్టు తీసి శుభ్రం చేసినప్పుడు వాటి గింజలు దగ్గరగా కనిపించవచ్చు. మార్కెట్‌లో స్థానిక పేర్లు మారితే English name అడగడం ఉత్తమం. స్కూల్ చార్ట్‌లో నిజమైన labeled grains లేకుంటే కేవలం గీసిన బొమ్మను ఖచ్చితమైన specimen అని చూపించవద్దు.

తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, హిందీ పేర్ల పట్టిక

కింద ఉన్న పేర్ల పట్టిక ICAR Indian Institute of Millets Research ఇచ్చిన regional names ఆధారంగా రూపొందింది. ఉదాహరణకు Telugu Korraను Tamilలో Thinai, Kannadaలో Navane అంటారు. Telugu Samaluకి Tamilలో Samai, Kannadaలో Same అనే పేర్లు కనిపిస్తాయి. ఒక పేరుకు పలు spelling రూపాలు ఉండవచ్చు. స్కూల్ ప్రాజెక్ట్ కోసం చార్ట్ తయారుచేసేటప్పుడు ప్రతి పదానికి English species name ఇవ్వడం వల్ల పొరపాట్లు తగ్గుతాయి.

Telugu Korraకు తమిళంలో Thinai, Kannadaలో Navane అనే పేర్లు ఉన్నాయి. Telugu Samaluతో Tamil Samai, Kannada Same సంబంధం ఉంది. ఇది ఒకే cropకు అనేక భాషల్లో వచ్చే పేర్ల ఉదాహరణ. ఒక భాషలో అక్షరాల spelling మారడంతో అది వేరే రకం grain అవదు. ICAR ప్రాంతీయ పేర్ల జాబితా ఆధారంగా సరిపోల్చి రాయడం మంచిది. కొనుగోలులో ఇది ఉపయోగపడుతుంది.

పొట్టు తీసిన గింజలు, పూర్తి ధాన్యం, పిండి

పొలంలో కోసిన గింజ, శుభ్రం చేసిన whole grain, dehulled లేదా polished grain, పిండి ఇవన్నీ వేరుగా కనిపిస్తాయి. కొన్ని చిరుధాన్యాల పొట్టు తినడానికి సరిపోదు; ప్రాసెసింగ్ అవసరం. మార్కెట్‌లో తెల్లగా ఉన్న గింజలు అన్నీ ఒకే రకం అనుకోవడం తప్పు. ప్యాకెట్‌పై whole, dehulled, polished వంటి వివరాలు ఉంటే cooking విధానాన్ని నిర్ణయించుకోవచ్చు. AI రూపొందించిన వంటగది చిత్రంలో వేరువేరు గింజలు ఉన్నాయని కనిపించినా అది శాస్త్రీయ specimen photo కాదు.

Whole grain, dehulled ధాన్యం, polished కాళ్లు మరియు పిండి అన్ని వేర్వేరు రూపాలు. చిన్న millets‌లో కొన్ని గింజల కఠిన పొట్టు తినడానికి అనువుగా ఉండకపోవచ్చు. అది తీసేసిన తర్వాత రంగు, పరిమాణం కనిపించే తీరు మారుతుంది. ఫోటోలో తెల్లటి గింజలుగా కనిపిస్తున్నాయని అన్నీ ఒకటే అని నిర్ణయించకండి. ప్యాకెట్‌పై dehulled లేదా whole అని ఉందో చూడండి.

చిరుధాన్యాలను వండే ముందు గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

గింజల్లో చిన్న రాళ్లు లేదా ఇతర పదార్థాలు ఉన్నాయా చూడండి. తయారీదారి సూచన మేరకు కడగండి. నానబెట్టడం వల్ల కొన్నింటికి cooking time తగ్గొచ్చు; కానీ అన్ని చిరుధాన్యాలకు ఒకే సమయం సరిపోదు. రాగి పిండి జావకు, పొట్టు తీసిన కొర్ర అన్నానికి, జొన్న రొట్టెకు వేర్వేరు విధానాలు ఉంటాయి. నీటి నిష్పత్తిని ఒకేలా నిర్ణయించకండి. మొదట తక్కువ మోతాదుతో ప్రయత్నించి రుచి, తేమకు అనుగుణంగా మార్చుకోండి.

రాగి పిండి జావ వండే పద్ధతిని పొట్టు తీసిన కొర్ర అన్నానికి యథాతథంగా వర్తింపజేయలేం. నీరు, ఉడికించే సమయం, పిండి గడ్డలు ఏర్పడకుండా చేసే విధానం అవసరానికి అనుగుణంగా మారుతుంది. కడగడం, నానబెట్టడం గురించి ప్యాకెట్ సూచనలు చదవండి. మొదట తక్కువ మొత్తంతో ప్రయత్నిస్తే వంటలో నష్టం తగ్గుతుంది. మిగిలిన cooked foodను కూడా సరైన విధంగా నిల్వ చేయాలి.

పోషకాలు, డయాబెటిస్ గురించి వాస్తవాలు

చిరుధాన్యాల్లో కార్బోహైడ్రేట్లు, ఫైబర్, ప్రోటీన్, ఖనిజాలు కొంతమేర ఉంటాయి. రకం, తయారీ విధానం, పిండి చేసే ప్రక్రియ ఆధారంగా పోషణ మారుతుంది. ఏ చిరుధాన్యం తింటే diabetes పూర్తిగా నయమవుతుంది అనే వాదనను నమ్మవద్దు. తినే మోతాదు, ఇతర ఆహారం, వంటలో వేసే నూనె లేదా చక్కెర ప్రభావం చూపుతాయి. Gluten నివారించాల్సినవారు ప్యాకింగ్ సమయంలో కలిసే ఇతర grains గురించి కూడా నిర్ధారించుకోవాలి.

చిరుధాన్యాల్లో fibre, carbohydrate, protein, minerals ఉన్నప్పటికీ ఒక్కో grainలో పరిమాణం వేరుగా ఉంటుంది. milletతో చేసిన మిఠాయి లేదా బిస్కెట్‌లో చక్కెర, నూనె ఎక్కువగా ఉండవచ్చు. అందుకే కేవలం grain name देखकर health claim నమ్మకండి. Diabetes వంటి పరిస్థితుల్లో మొత్తం diet, portion size మరియు వ్యక్తిగత వైద్య సూచన ప్రాధాన్యమైనవి. Gluten సమస్య ఉంటే cross-contact లేబులింగ్ పరిశీలించండి.

కొనుగోలు, నిల్వ మరియు నమ్మదగిన చిత్రాలు

ప్యాకెట్‌పై ఉన్న తెలుగు పేరు, English name, ప్రాసెసింగ్ వివరాలు, తయారీ తేదీ, నిల్వ సూచనలు చదవండి. తడి, బూజు లేదా పురుగులు పట్టిన ధాన్యాన్ని వాడకండి. శుభ్రమైన పొడి డబ్బాలో నిల్వ చేయండి. Online chart ద్వారా పేర్లు నేర్చుకోవచ్చు కానీ నిజమైన species identityకు అవసరమైతే ICAR లేదా వ్యవసాయ నిపుణుడి సూచనలు చూడండి. మార్కెట్‌లో ఒకే స్థానిక పేరుతో వేరే grain అమ్ముతున్నట్టు అనుమానం ఉంటే దుకాణాన్ని అడగండి.

కొనుగోలు చేసే సమయంలో grain పేరు, తయారీ లేదా packing తేదీ, processing type, నిల్వ మార్గదర్శకాలు చదవండి. తడి, పురుగులు లేదా బూజు వాసన ఉన్న ధాన్యాన్ని ఉపయోగించవద్దు. సురక్షితమైన పొడి డబ్బాలో నిల్వ చేయడం సహాయకరం. గ్రామీణ మార్కెట్‌లో పేరు సందేహంగా ఉంటే వ్యవసాయ విస్తరణ కేంద్రం ద్వారా సరైన గుర్తింపు తీసుకోవచ్చు. సోషల్ మీడియాలోని generated చిత్రం మాత్రం తుది ఆధారం కాదు.

Indian millets real reference photo by Sindugab
Real reference photo: Sindugab / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Source. Individual labels require confirmation.

తెలుగు ఇంటి వంటల్లో చిరుధాన్యాల వినియోగం

జొన్న రొట్టె, సజ్జ సంగటి, రాగి జావ, కొర్ర ఉప్మా వంటి వంటకాలకు ఒకే విధమైన పిండి లేదా water ratio సరిపోదు. మొదట whole grainనా, పొట్టు తీసిన గింజనా, పిండినా అనే విషయం తెలుసుకోండి. ఆ తర్వాత ప్యాకెట్‌పై ఉన్న cooking instructions చదవండి. కొన్ని దాన్యాలను నానబెట్టడం ఉపయోగపడవచ్చు; కొన్ని చిన్న గింజలు తక్కువ సమయంలో మెత్తబడతాయి. ఒకే cooker settingతో అన్నింటినీ వండడానికి ప్రయత్నించడం కన్నా కొద్దిగా తీసుకొని పరీక్షించడం మంచిది. రుచి పెంచడానికి చేర్చే నూనె, ఉప్పు, తీపి పదార్థాలు కూడా చివరి వంట యొక్క పోషక విలువపై ప్రభావం చూపుతాయి.

మార్కెట్‌లో పేరు ఒకటి, గింజ మరొకటి కాకుండా చూసుకోవడం

కొర్రలు, సామలు, అరికెలు, ఊదలు వేర్వేరు పంటలు అయినప్పటికీ వాటి పొట్టు తీసిన గింజలు ఫోటోలో దగ్గరగా కనిపిస్తాయి. కొత్త దుకాణంలో చిరుధాన్యం కొంటున్నప్పుడు తెలుగు పేరుతో పాటు English name రాసి ఉందో లేదో చూడండి. ప్యాకెట్‌లో whole, polished, dehulled వంటి పదాల అర్థం తెలుసుకోండి. పిల్లలకు స్కూల్ ప్రాజెక్ట్ చేయాలంటే label స్పష్టంగా ఉన్న నిజమైన grain samples ఉపయోగించండి. AIతో తయారైన infographicను పరిశీలించకుండా scientific photograph అని చెప్పకండి.

నిల్వ, నాణ్యత, ఆరోగ్య పరిమితులు

చిరుధాన్యాలను తడి లేకుండా నిల్వ చేయడం ముఖ్యం. దాన్యంలో బూజు వాసన, పురుగులు, రంగు మార్పు లేదా అసాధారణ గడ్డలు కనిపిస్తే జాగ్రత్త పడాలి. పిండి రూపంలో ఉంచిన పదార్థం మరియు పూర్తిగా ఎండిన గింజ రెండింటి storage life ఒకేలా ఉండకపోవచ్చు. ఆరోగ్యానికి సంబంధించి ‘అన్ని millets low GI’, ‘ఎంతైనా తినవచ్చు’ వంటి అతిశయోక్తులను నమ్మవద్దు. తినే పరిమాణం, processing, వంట విధానం మరియు వైద్యుల సూచనలు అన్ని ప్రభావం చూపుతాయి.

Frequently asked questions / FAQ

కొర్రలు Englishలో ఏ millet?

Foxtail Millet.

సామలు, అరికెలు ఒకటేనా?

కాదు. Little Millet మరియు Kodo Millet వేర్వేరు పంటలు.

రాగులు అంటే ఏమిటి?

Finger Millet.

చిరుధాన్యాలతో డయాబెటిస్ తగ్గిపోతుందా?

చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు; ఆహార పరిమాణం ముఖ్యం.

ఫోటోతో గింజల గుర్తింపు ఖచ్చితమా?

కాదు; reliable label మరియు వ్యవసాయ reference అవసరం.

ముగింపు

ఒక ఫోటోలో కనిపించే గింజల పరిమాణం కెమెరా కోణంతో మారిపోవచ్చు. ఇంట్లో వంట చేసే సమయంలో ప్యాకెట్‌పై ఉన్న పేరు, పొట్టు తీసిన స్థితి, వంట సమయం, నిల్వ సూచనలు గమనించండి. పిల్లల స్కూల్ చార్ట్ కోసం గింజల ఫోటో పెడితే దానికి సరైన English పేరు ఇవ్వడం మంచిది. తప్పుగా గుర్తించిన grain ని ఆరోగ్య ప్రయోజనాల పేరుతో ప్రచారం చేయవద్దు.

References

General nutrition information; not personal medical treatment advice.

Share Your Opinion

Comments are closed on this post.

More on Site