Skip to content

સોનાના BIS Hallmark Symbols: 22K916, HUID કોડ અને 2026ના નિયમો

Learn Vivek Hardaha

Gold BIS HUID Hallmark Symbols — Gold BIS HUID Hallmark Symbols illustrated reference chart

સીધો જવાબ: સોનાના BIS Hallmark Symbols ના ત્રણ મુખ્ય નિશાન છે—BIS Logo, 22K916 જેવો Purity Mark અને 6-characterનો HUID Code. ફક્ત 916 લખેલું હોય એટલેથી પૂરતું પ્રમાણ મળતું નથી. આ ચાર્ટમાં 22 કેરેટ સોનાની ઓળખ, 18K750 અને 14K585, BIS Care Verify HUID અને 2026ના hallmarking grades સરળ ગુજરાતી ભાષામાં સમજો.

અપડેટ: 21 નવેમ્બર 2026. નવેમ્બર 2026ની ભારત સરકારની માહિતીના આધારે. આ માર્ગદર્શિકા jewellery ઓળખવા માટે છે, lab certificate અથવા કિંમતી સલાહ નથી.

સોનાના BIS HUID Hallmark Symbols: 4 Picture Charts

સોનાના BIS Hallmark Symbols BIS Logo Purity Mark 22K916 અને HUID કોડ ચાર્ટ
સોનાના BIS Hallmark ના ત્રણ મુખ્ય નિશાન: Logo, Purity અને HUID.

સોનાની શુદ્ધતા 22K916 18K750 14K585 નો ગુજરાતી ચાર્ટ
22 કેરેટ 916 અને 18K750 તથા 14K585 Gold Purity નો અર્થ.
BIS Care App મા Gold HUID Verify કેવી રીતે કરવું ગુજરાતી માર્ગદર્શિકા
છ-character HUID Code ને official BIS Care માં ચકાસવાની રીત.
સાચા BIS Gold Hallmark અને માત્ર 916 stamp વચ્ચે ફરક ઓળખો
સોનાના BIS Hallmark Symbols: માત્ર 916 છાપ પૂરતી નથી.

સોનાના BIS Hallmark પર કયા ત્રણ નિશાન જોવા જોઈએ?

સોનું ખરીદતી વખતે સૌથી ઉપયોગી પ્રશ્ન છે: આ દાગીનામાં સાચો BIS Hallmark ક્યાં છે? હાલના HUID આધારિત વ્યવસ્થામાં ત્રણ અગત્યના ભાગ હોય છે. પહેલું BIS Logo, બીજું Gold Purity/Fineness Mark જેમ કે 22K916, અને ત્રીજું તે દાગીના સાથે જોડાયેલું અનન્ય HUID Code. માત્ર દુકાનનું નામ, બ્રાન્ડની નાની મુદ્રા કે “916” લખેલું દેખાય એટલે ત્રણેય BIS નિશાન હાજર છે એવું માનવું યોગ્ય નથી. ખરીદી પહેલાં ત્રણેય વિગતો વાંચવી જોઈએ.

ભારત સરકારના નવેમ્બર 2026ના PIB અપડેટમાં પણ આ ત્રણ નિશાન સ્પષ્ટ જણાવવામાં આવ્યા છે. કેટલાક દાગીનામાં લેસર માર્કિંગ ખૂબ નાનું હોય છે, તેથી magnifying glassથી તપાસ કરવી વધારે સારી. દુકાનદાર પાસે તે બતાવવાનું કહો; આ સામાન્ય ગ્રાહકનો યોગ્ય પ્રશ્ન છે. અહીંના ચાર image chart ઓળખ શીખવવા માટે છે. તે કોઈ ચોક્કસ દાગીનાનું assay report, official verification result અથવા સોનાની કિંમતનું પ્રમાણપત્ર નથી. સાચી ખાતરી માટે દાગીનો, HUID record અને billને સાથે જ તપાસવો જરૂરી છે.

22K916, 18K750 અને 14K585 નો અર્થ શું?

22K916 માં 22K સોનાનું karat grade બતાવે છે અને 916નો અર્થ લગભગ એક હજાર ભાગમાંથી 916 ભાગ જેટલી gold fineness છે, એટલે આશરે 91.6 ટકા. એ જ રીતે 18K750 નો અર્થ આશરે 75 ટકા અને 14K585 નો અર્થ આશરે 58.5 ટકા fineness છે. દાગીના બનાવવા માટે સોનામાં બીજી ધાતુઓનું મિશ્રણ થાય છે. તેથી દરેક jewellery item 24K હોવું ફરજિયાત કે વ્યવહારુ નથી. અલગ gradeનો અર્થ અલગ શુદ્ધતા છે, નકલી હોવાનો સીધો પુરાવો નહીં.

ચાર્ટમાં 22K, 18K અને 14Kને અલગ રાખ્યા છે જેથી ખરીદનાર stampને સરળતાથી ઓળખી શકે. પરંતુ માત્ર finenessની સંખ્યા જ આખી તપાસ નથી. કેટલીક વસ્તુઓ પર માત્ર 22KT, 916 કે ખાનગી jeweller mark પણ હોઈ શકે છે. હાલના BIS HUID system માટે BIS logo અને unique HUID ઓળખવી એટલી જ જરૂરી છે. Billમાં જે purity લખી હોય તે દાગીનાના stamp અને official record સાથે મેળ ખાતી હોવી જોઈએ. ખાસ કરીને રિંગ, ચેઇન અથવા ભારે સેટ ખરીદતી વખતે આ નાના ફેરફારનું મોટું નાણાકીય મહત્વ હોઈ શકે છે.

2026માં 9K375 અને Mandatory Hallmarking વિશે સાચી વાત

2026ના સરકારી માર્ગદર્શનમાં એક મહત્વનો ફરક છે. માર્ચ 2026ની PIB માહિતી મુજબ 14K, 18K, 20K, 22K, 23K અને 24KS — આ છ caratage grades mandatory hallmarking coverageમાં હતાં. એ જ માહિતી મુજબ 9K375 માટે hallmarkingની સગવડ voluntary grade તરીકે ઉપલબ્ધ હતી. નવેમ્બર 2026ના updateમાં BIS framework હેઠળ કુલ સાત gradesનું વર્ણન મળ્યું, જેમાં 9K375 પણ સામેલ હતું. તેથી “સાત grades ઉપલબ્ધ છે” અને “આ છ mandatory છે” ને એક જ અર્થમાં ન વાંચવું.

બીજી બાબત એ કે ભારતમાં compulsory hallmarking અલગ-અલગ જિલ્લાઓમાં તબક્કાવાર લાગુ કરવામાં આવ્યું છે. રાજ્ય કે શહેરની બધી જૂની અને નવી વસ્તુઓ માટે નિયમ એકસરખો હતો એવું કહેવું ખોટું છે. કોઈ jewellery item માટે ખરીદીની તારીખ, લાગુ જિલ્લો, product category અને current BIS orderને ધ્યાનમાં રાખવું પડે છે. બજારમાં કોઈ 9K375 ચિહ્ન બતાવે એટલે તે આપમેળે ગેરકાયદેસર છે એવું ન કહી શકાય. ખરીદનાર માટે સૌથી જરૂરી છે કે fineness, HUID અને દાગીનાની ઓળખ યોગ્ય રીતે મેળ ખાતી હોય.

HUID Code શું છે અને 916થી કેવી રીતે અલગ છે?

HUID નું સંપૂર્ણ નામ Hallmark Unique Identification છે. તે hallmark કરાયેલા એક ચોક્કસ jewellery article સાથે જોડાયેલો અનન્ય છ-characterનો alphanumeric code છે. અહીં alphabet અને number બંને હોઈ શકે છે. HUID કોઈ સામાન્ય 916 purity number કે દુકાનનો stock number નથી. દાગીનાની traceability માટે BIS આ codeનો ઉપયોગ કરે છે. ઘણાં દાગીનામાં laser marking નાની હોય છે, તેથી આંખથી વાંચતી વખતે એક character બીજા જેવો લાગી શકે છે.

કોઈ ફોટામાં valid HUID દેખાય એટલે ફોટાનો જ દાગીનો અસલી છે, એવું માનવું યોગ્ય નથી. ક્યારેક એક વસ્તુનો નંબર બીજી વસ્તુ સાથે બતાવીને ગ્રાહકને ગેરમાર્ગે દોરી શકાય. એટલે BIS Careમાં code ખોલ્યા પછી recordમાં દર્શાવેલ jewellery type, purity, photo અને શક્ય હોય તેવી weightની વિગતો ચોક્કસ વસ્તુ સાથે મળતી હોવી જોઈએ. BISના FAQsમાં જોડીમાં આવતા article તથા અલગ થઈ શકતા partsના hallmark સંબંધિત પ્રશ્નો પણ સમજાવવામાં આવ્યા છે. તેથી એક જ સેટમાં અનેક અલગ ઘટકો હોય તો કઈ વસ્તુ પર કયો code છે તે સ્પષ્ટ પૂછવું યોગ્ય છે.

BIS Care App માં HUID કેવી રીતે તપાસવો?

સૌપ્રથમ official BIS Care App ખોલો. તેમાં Verify HUID વિકલ્પ પસંદ કરીને દાગીના પરનો code કાળજીપૂર્વક દાખલ કરો. પછી ઉપલબ્ધ record જુઓ અને દાગીનાની જાત, purity grade, jeweller અથવા manufacturer સંબંધિત વિગતો સાથે મેળ બેસાડો. સરકારના નવેમ્બર 2026ના અપડેટ મુજબ 8 જૂન 2026થી થયેલા digital ફેરફારો પછી articleનો photograph, hallmarkનો photograph અને automatically recorded weight જેવા data પણ જોવા મળવાની સુવિધા ઉમેરવામાં આવી છે. એપના version અને ઉપલબ્ધ record મુજબ સ્ક્રીન પર દેખાતા ક્ષેત્રો બદલાઈ શકે છે.

એટલે માત્ર “HUID valid” વાંચીને ચુકવણી કરવી યોગ્ય નથી. તમારા હાથમાં રહેલો સેટ, રિંગ કે બંગડી official record સાથે સાચે જ મળે છે કે નહીં તે જુવો. કોઈ વિગત અલગ હોય તો વેચનાર પાસે યોગ્ય જવાબ માંગો. ક્યારેક typo, નબળો network અથવા appની technical problem પણ થઈ શકે છે, એટલે તાત્કાલિક છેતરપિંડીનો આરોપ કરવાને બદલે BISની સત્તાવાર મદદ લો. અજાણ્યા social-media agentને HUID check કરાવવા માટે OTP, UPI PIN અથવા remote access આપવાની કોઈ જરૂર નથી. સત્તાવાર એપ દ્વારા તપાસ સૌથી સુરક્ષિત પહેલો રસ્તો છે.

Fake Hallmark, Jewellery Stamp અને સાચો BIS Mark

ઘણી દુકાનોના jewellery પર ખાનગી brand mark, jeweller initials, “22KT” અથવા “916” જેવી ઓળખ જોવા મળે છે. આ બધું ઉપયોગી માહિતી આપી શકે છે, પરંતુ તેને ત્રણ-ભાગવાળા BIS HUID Hallmarkનું સીધું સ્થાન આપવું યોગ્ય નથી. સાચી ઓળખ માટે BIS Standard Mark, purity/fineness અને HUID code સાથે જોવાં જોઈએ. Codeનો official record પણ તે જ વસ્તુ સાથે મળવો જોઈએ. માત્ર લેસરથી કોતરાયેલી કોઈ પણ છ અક્ષરની લાઇન ને HUID ગણી લેવી જોખમી છે.

બજારમાં jewellery tag અથવા package પર મોટું “Hallmarked Gold” લખેલું હોય તો પણ દાગીના પરનું actual marking ચકાસો. મોટો ખરીદી બિલ લેવો અને તેમાં વસ્તુનું નામ, purity, precious-metalનું net weight, making charges અને લાગુ taxesની માહિતી સમજવી જરૂરી છે. પથ્થર, મોતી અથવા અન્ય non-gold ભાગોથી ભરેલી jewellery માટે કયા વજનના આધારે સોનાની કિંમત ગણાય છે, તે ખાસ પૂછો. હોલમાર્કિંગ ગ્રાહકને શુદ્ધતા અંગે વિશ્વાસપાત્ર માહિતી આપવા માટેની વ્યવસ્થા છે; દરેક દુકાનદારનો મૌખિક દાવો માની લેવા માટેનો શોર્ટકટ નથી.

Gold Jewellery, Silver અને Gold Bar માં કયો ફેર છે?

સોનાના દાગીનાનો hallmark વાંચતા વખતે silver jewellery અને gold bullionના નિયમો તેની સાથે ભેળવી દેવા ન જોઈએ. નવેમ્બર 2026ની સત્તાવાર માહિતી મુજબ silver hallmarking voluntary છે, પરંતુ BIS scheme હેઠળ hallmark કરાયેલી silver વસ્તુ પર સપ્ટેમ્બર 2025થી HUID જરૂરી બન્યું છે. ચાંદી માટે BIS logo સાથે “SILVER” લખાણ તથા અલગ fineness gradesની વાત થાય છે. ચાંદી પર 925 દેખાય તો તેનો અર્થ 22K916 ગોલ્ડના સમાન નથી.

સોનાના bar, coin અથવા bullion ઉત્પાદનોમાં 999 કે 999.9 જેવી શુદ્ધતા વિશે સાંભળવા મળે છે. તેને BIS jewellery માટેના 24KS995 mark સાથે એકસરખું ગણવું યોગ્ય નથી. વસ્તુ કયા પ્રકારની છે તેના આધાર પર standard, refinery marking અને તપાસની રીત અલગ હોઈ શકે છે. ખરીદી પહેલાં સ્પષ્ટ કરો કે તમે પહેરવાના દાગીના ખરીદી રહ્યા છો, રોકાણનો bar, કે collectible coin. એક જ “24K” શબ્દ દરેક પ્રકાર માટે પૂરતી માહિતી આપતો નથી. આ તફાવત સમજવાથી હોલમાર્ક ચાર્ટનો ખોટો ઉપયોગ અટકે છે.

સોનું ખરીદતા પહેલાં સરળ Checklist

દુકાનમાં સોનાનું jewellery પસંદ કર્યા પછી પહેલાં BIS Logo જુઓ. પછી 22K916, 18K750 અથવા સંબંધિત purity mark વાંચો. ત્રીજો પગલું છે HUID codeને ધ્યાનથી નોંધવો. ત્યારબાદ official BIS Care appમાં Verify HUID કરો અને ઉપલબ્ધ data દાગીના સાથે સરખાવો. Net gold weight અને billની માહિતી મેચ કરો. Making Charges, GST કે અન્ય લાગુ taxes અને પથ્થરની કિંમત અલગ સમજવી જોઈએ. HUID મળ્યો એટલે બિલની જરૂર નથી એવું માનશો નહીં.

આ ખાસ જરૂરી છે કારણ કે Hallmarking declared purity અને traceability અંગે મદદ કરે છે, પરંતુ કોઇપણ jewelleryની resale price અથવા રોકાણ પર returnની guarantee નથી. જૂનું સોનું વેચતી વખતે making charges પાછા મળે જ એવું નથી. વેચનાર કોઈ મહત્વની વિગત બતાવતો ન હોય તો ઉતાવળમાં payment ન કરો. BIS પાસે consumer grievance અને ફરિયાદની સુવિધા છે, તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. Jewellery ખરીદવાનો હેતુ લગ્ન, ભેટ કે saving કોઈપણ હોય, સાચી માહિતી લઈને ખરીદવું હંમેશા વધારે સમજદારીનું છે.

BIS Gold HUID Hallmark વિષે FAQs

સોનાના હોલમાર્કમાં કયા ત્રણ નિશાન હોવા જોઈએ?

BIS Logo, Purity/Fineness Mark અને છ-characterનો HUID Code સૌથી મહત્વના ઘટકો છે.

22K916 Gold નો અર્થ શું?

લગભગ 91.6 ટકા gold fineness દર્શાવતો purity grade છે; તે HUID નંબર નથી.

9K375 Hallmark ઉપલબ્ધ છે?

હા. 2026ના official frameworkમાં 9K375 voluntary grade તરીકે ઉપલબ્ધ હતો, જ્યારે છ બીજા grades mandatory listમાં હતા.

માત્ર 916 stamp હોય તો BIS-certified માનવું?

ના. પૂર્ણ hallmark તથા HUIDનો official record તપાસવો જોઈએ.

BIS Careમાં detail મેચ ન થાય તો શું?

Code ફરી વાંચો, sellerને પૂછો અને જરૂર પડે તો BIS support અથવા consumer complaint channelનો સંપર્ક કરો.

નિષ્કર્ષ

Gold Hallmarkની સાચી ઓળખ માટે BIS logo, purity mark અને HUID ત્રણેયની તપાસ કરો. 22K916નો અર્થ શુદ્ધતા સાથે જોડાયેલો છે, HUIDનો અર્થ વ્યક્તિગત jewellery record. 9K voluntary grade અને mandatory caratage listના નિયમો ભેળવી ન નાખશો. સત્તાવાર BIS Care verification, યોગ્ય bill અને વસ્તુની ઓળખ મળવાથી ખરીદી વખતે ગેરસમજ અને ખોટા દાવાથી બચી શકાય છે.

સત્તાવાર માહિતી અને સ્ત્રોત

PIB: નવેમ્બર 2026 Hallmarking અપડેટ; PIB: 2026 Mandatory Grades અને 9K Voluntary; BIS Hallmarking Official FAQs.

Share Your Opinion

Comments are closed on this post.

More on Site