ଓଡ଼ିଆ ଘରର ପ୍ରୋଟିନ୍ ଆବଶ୍ୟକତା: କେତେ ଦରକାର, କାହା ପାଇଁ କେତେ?
ଆମର ପ୍ରତିଦିନର ଖାଦ୍ୟରେ ଡାଲି, ପନିର, କିମ୍ବା କ୍ଷୀର ଥାଏ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ, ଏହା କେତେ ପରିମାଣରେ ଆମ ଶରୀର ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ? କେଉଁଠି ପ୍ୟାକେଟ୍ରେ ୫୪ ଗ୍ରାମ ଲେଖାଥାଏ, ତ କେଉଁଠି ଜିମ୍ରେ ପାଉଣ୍ଡ୍ ହିସାବରେ କୁହାଯାଏ। ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ଘରେ ଡାଲି ପତଳା ହୋଇଯାଏ। ଏହି ସବୁ କଥା କ’ଣ ଗୋଟିଏ? ପ୍ରକୃତରେ, ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଦୈନିକ ଆବଶ୍ୟକତା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ। ଏହା ଆମ ଶରୀରର ଆବଶ୍ୟକତା, ବୟସ, ଶାକାହାର, ଜୀବନଶୈଳୀ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବଦଳିଥାଏ। ଏହି ଲେଖାଟି ICMR–NIN (Indian Council of Medical Research–National Institute of Nutrition) ର ପୁଷ୍ଟିସାର ଢାଞ୍ଚା, FAO/WHO/UNU (Food and Agriculture Organization/World Health Organization/United Nations University) ର ପ୍ରୋଟିନ୍ ପରାମର୍ଶ ଏବଂ କ୍ରୀଡ଼ା ପୋଷଣର ବିଭିନ୍ନ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏଠାରେ କୌଣସି ଅତିରଞ୍ଜିତ ତଥ୍ୟ ବା ଗବେଷଣା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ରହିଛି, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଲେଖା ଡାକ୍ତର ବା ଡାଏଟିସିଆନ୍ଙ୍କ ପରାମର୍ଶର ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ। କିଡ୍ନୀ ରୋଗ, ଗର୍ଭାବସ୍ଥା, ଖାଦ୍ୟ ବିକାର ଭଳି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ପରାମର୍ଶ ଆବଶ୍ୟକ।
ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା ଏବଂ ଏହାର ସୀମା କ’ଣ?
ଆମ ଶରୀର ପ୍ରୋଟିନ୍କୁ ଇଟା ଭଳି ଗଚ୍ଚିତ କରି ରଖେ ନାହିଁ। ଆମେ ଯେଉଁ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଖାଉ, ତାହା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଏହାର କିଛି ଅଂଶ ମୂତ୍ର ଓ ମଳ ମାଧ୍ୟମରେ ବାହାରିଯାଏ। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ‘ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ବାଲାନ୍ସ’ ମାପିଛନ୍ତି – ଅର୍ଥାତ୍ କେତେ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଶରୀରରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ପୂରଣ ହୋଇଯାଏ। FAO/WHO/UNU 2007 ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ, ସୁସ୍ଥ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଶରୀର ଓଜନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ICMR–NIN ଏକ୍ସପର୍ଟ ଗ୍ରୁପ୍ 2020 ଭାରତୀୟ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରିଛି। ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ମନେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ:
- Estimated Average Requirement (EAR): ଏହା ହେଉଛି ହାରାହାରି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା। ICMR–NIN 2020 ଅନୁସାରେ, ସୁସ୍ଥ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା 0.66 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି ଦିନ।
- Recommended Dietary Allowance (RDA): ଏହା EAR ଠାରୁ ଅଧିକ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ସୀମା, ଯାହାକି ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ସୁସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ। ଏହା 0.83 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି ଦିନ, ଉଚ୍ଚମାନର ପ୍ରୋଟିନ୍କୁ ଆଧାର କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଛି।
ପୂର୍ବରୁ ଭାରତୀୟ ତାଲିକାରେ 1 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା। 2020 ରେ, ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ବିଚାର କରି RDA 0.83 ଗ୍ରାମ୍କୁ ଆସିଛି। ତେବେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶସ୍ୟ (ଯେପରିକି ଧାନ, ଗହମ) ଥାଏ ଏବଂ ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଗୁଣବତ୍ତା କମ୍ ଥାଏ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଆବଶ୍ୟକତା ପ୍ରାୟ 1 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ରହିପାରେ। RDA କେବଳ ଜୀବିତ ରହିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ସୁସ୍ଥ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ହେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଛି। EAR ଠାରୁ କମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇପାରେ। RDA ଠାରୁ ଟିକେ ଅଧିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଗ୍ରହଣ କରିବା କୌଣସି ବିଷ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଗ୍ରହଣ କରିବା କୌଣସି ଯାଦୁ ନୁହେଁ।
ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋର ସୀମା:
- ମୋଟାପଣ: ଯଦି କାହାର ଓଜନ ଅଧିକ (ମୋଟାପଣ) ଥାଏ, ତେବେ ମୋଟା ଓଜନ ଉପରେ ଗଣନା କଲେ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଆବଶ୍ୟକତା ବଢ଼ିଯାଏ, ଯେତେବେଳେ କି ପ୍ରକୃତରେ ମାଂସପେଶୀ କମ୍ ଥାଇପାରେ। ଏଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଆଦର୍ଶ ଓଜନ ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଓଜନ ଉପରେ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ୍।
- ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତି: ଗର୍ଭବତୀ, ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିବା ମହିଳା, ଶରୀରରେ ଜ୍ୱାଳା ବା ସଂକ୍ରମଣ ଥିଲେ, ଏହି ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁସ୍ଥ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥିବା ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ। ICMR ତାଲିକାରେ ବୟସ, ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଶରୀର ଓଜନ ଅନୁସାରେ ଦୈନିକ ଗ୍ରାମ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ମାନଦଣ୍ଡ।
| ସ୍ଥିତି | ପ୍ରାୟତଃ ଉଦ୍ଧୃତ ମାନଦଣ୍ଡ | କାହା ପାଇଁ ଲାଗୁ |
|---|---|---|
| ସୁସ୍ଥ ଯୁବା/ମଧ୍ୟ ବୟସ୍କ | 0.83 g/kg (ICMR RDA) | ଯଦି ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଗୁଣବତ୍ତା ଭଲ ଥାଏ |
| ସୁସ୍ଥ ବୃଦ୍ଧ | ESPEN ଅନୁସାରେ ~1.0–1.2 g/kg | ICMR ର ସାଧାରଣ ତାଲିକା ଠାରୁ ଅଧିକ |
| ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ/ଅପପୁଷ୍ଟିର ଶିକାର ବୃଦ୍ଧ | ESPEN ଅନୁସାରେ ~1.2–1.5 g/kg | ଡାକ୍ତରୀ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ |
| କେବଳ ଶସ୍ୟ ଆଧାରିତ ଥାଳି | ICMR ଫୁଟନୋଟ୍ ଅନୁସାରେ ≈ 1 g/kg | ଗୁଣବତ୍ତା କମ୍ ଥିଲେ |
ବୟସ ଓ ସାର୍କୋପେନିଆ – ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ କାହିଁକି କମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଲାଗେ?
ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ସହିତ ମାଂସପେଶୀ ଗଠନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଧୀମା ହୋଇଯାଏ। ଏହାକୁ ‘ଆନାବୋଲିକ ରେସିଷ୍ଟାନ୍ସ’ କୁହାଯାଏ। ଯଦି ଖାଦ୍ୟ ସମାନ ଥାଏ, ବ୍ୟାୟାମ କମ୍ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଶରୀରରେ ପ୍ରଦାହ ବା ରୋଗ ଥାଏ, ତେବେ ଯୁବାବସ୍ଥାର RDA ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟ ମାଂସପେଶୀ କ୍ଷୟ ହୋଇପାରେ। ସାର୍କୋପେନିଆ କେବଳ ‘କମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଖାଇବା’ ନୁହେଁ; ଏହା ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ରୋଗ, ହରମୋନ୍, ଭିଟାମିନ୍ D ଏବଂ ପ୍ରୋଟିନ୍ର ପରିମାଣ, ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ବଣ୍ଟନର ଏକ ମିଶ୍ରଣ।
ୟୁରୋପୀୟ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ପୋଷଣ ସମାଜ (ESPEN) ସୁସ୍ଥ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ 1.0–1.2 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି ଦିନର ଏକ ଉଚ୍ଚ ସୀମା ସୁଝାଏ। ଅପପୁଷ୍ଟି ବା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୋଗ ଥିଲେ ଏହା 1.2–1.5 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇପାରେ। ଏହା ICMR ର ସାଧାରଣ ବୟସ୍କଙ୍କ RDA ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏକ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା। ଭାରତୀୟ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ରେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପୋଷଣ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ପରିମାଣ ସହିତ ଖାଦ୍ୟର ଗଠନ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କିଛି ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ଉପରେ କରାଯାଇଥିବା ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ପୋଜିସନ୍ ପେପର ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋ ଏସିଡ୍, ବିଶେଷକରି ଲ୍ୟୁସିନ୍ (Leucine) ଯୋଗାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଦିନସାରା ତିନି ଚାମଚ ଡାଲି ଖାଇବା ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ଏକ ଭଲ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା – ଦୁଇଟିର ଗ୍ରାମ୍ ପରିମାଣ ସମାନ ଦେଖାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଶରୀର ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ଏହା ’30 ଗ୍ରାମ୍ ଯାଦୁ’ର ବିଜ୍ଞାପନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା କହିବା ଯେ ଅତି କମ୍ ପରିମାଣର ପ୍ରୋଟିନ୍ ଆନାବୋଲିକ ରେସିଷ୍ଟାନ୍ସ ସାମ୍ନାରେ କମ୍ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରେ।
ଓଜନ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଥାଏ: ଅନେକ ଭାରତୀୟ ବୃଦ୍ଧ କମ୍ ଓଜନ ବା କମ୍ ମାଂସପେଶୀ ସହିତ ଜୀବନଯାପନ କରନ୍ତି। ଓଜନ କମ୍ ଥିଲେ ଗ୍ରାମ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ କମ୍ ଦେଖାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ କି ସାପେକ୍ଷିକ ଆବଶ୍ୟକତା ବଢ଼ିଯାଇଥାଏ। ବିପରୀତରେ, ମୋଟାପଣ ଥିଲେ ଓଜନ ଉପରେ ଗଣନା କଲେ ଆବଶ୍ୟକତା ବଢ଼ିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ପେଟର ଚର୍ବି ପ୍ରୋଟିନ୍ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ବୟସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଆବଶ୍ୟକତା କେବଳ ଗଣନା ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ଏବଂ ଶାରୀରିକ କ୍ଷମତା ପରୀକ୍ଷା (ଯେପରିକି ଚେୟାରରୁ ଉଠିବା, ଚାଲିବା, ପଡ଼ିଯିବା) ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭର କରେ।
ଶାକାହାରୀ ଭାରତ – ପରିମାଣ ପୂରା, ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ ଅଧୁରା?
ଭାରତୀୟ ଥାଳି ପ୍ରୋଟିନ୍ରୁ ଖାଲି ନୁହେଁ। ଡାଲି, ଛୋଲା, ରାଜମା, କ୍ଷୀର, ଦହି, ପନିର, ସୋୟା – ଏହି ତାଲିକା ବହୁତ ଲମ୍ବା। ସମସ୍ୟା ପ୍ରାୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ:
- ମୋଟ୍ ଗ୍ରାମ୍ କମ୍ ହେବା: କାରଣ ଶସ୍ୟର ଅଂଶ ବଡ଼ ଏବଂ ଡାଲିର ପରିମାଣ କମ୍।
- ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଗୁଣବତ୍ତା: ଶସ୍ୟରେ ଲାଇସିନ୍ (Lysine) କମ୍ ଥାଏ; ଅନେକ ଡାଲିରେ ସଲଫର୍ଯୁକ୍ତ ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ (Sulphur-containing amino acids) ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ଥାଏ।
ଏଥିପାଇଁ ପୁରୁଣା ପଦ୍ଧତି ‘ଶସ୍ୟ + ଡାଲି ଏକାଠି’ ଖାଇବା ରାସାୟନିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ଭଲ ମିଶ୍ରଣ। ପୂର୍ବରୁ PDCAAS (Protein Digestibility Corrected Amino Acid Score) ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ FAO ଦ୍ୱାରା DIAAS (Digestible Indispensable Amino Acid Score) କୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି, ଯାହାକି ଛୋଟ ଅନ୍ତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକୃତ ହଜମ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆମିନୋ ଏସିଡ୍କୁ ବିଚାର କରେ।
କ୍ଷୀର, ଅଣ୍ଡା, ମାଂସର DIAAS ସ୍କୋର ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ ଥାଏ। ସୋୟା ଅନେକ ଉଦ୍ଭିଦଜାତ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଠାରୁ ଭଲ ମାନ୍ୟତା ପାଏ। କେବଳ ଛୋଲା, ମସୁର ଡାଲି ବା ଗହମ ଏକା ଏକା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏକାଠି ମିଶାଇ ଖାଇଲେ ଏହି ଅଭାବ ପୂରଣ ହୋଇଯାଏ। ICMR–NIN 2020 ଶସ୍ୟ-ଡାଲି-କ୍ଷୀରର ଅନୁପାତକୁ ସୁଧାରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗୁଣବତ୍ତାର ଆଧାର ମଜବୁତ୍ ହୁଏ।
କେବଳ ଶାକାହାରୀ ହେବା ମାତ୍ରେ ଆବଶ୍ୟକତା ଦୁଇଗୁଣ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କେବଳ ରୁଟି-ଭାତ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି 0.83 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ‘ପୂରା ହୋଇଗଲା’ ବୋଲି ଭାବିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ୟବହାରିକ ଉପାୟ ହେଉଛି: ମୋଟ୍ ଗ୍ରାମ୍ ପରିମାଣ ବଢ଼ାନ୍ତୁ, ଡାଲି-କ୍ଷୀର-ଦହି-ସୋୟାକୁ ଥାଳିର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ଦିନକୁ ଥରେ ଏକ ଭଲ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ। ଅଣ୍ଡା ଖାଉଥିବା ଲାକ୍ଟୋ-ଓଭୋ ଶାକାହାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସହଜ ହୋଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧ ଶାକାହାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିବିଧତା ଏବଂ ପରିମାଣ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ।
ସର୍ଭେରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଘରେ, ବିଶେଷକରି ଗରିବ ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଉପଲବ୍ଧତା ଏବଂ ଗ୍ରହଣ ସୀମିତ ରହିଥାଏ। ଏହି ଲେଖା କୌଣସି ନୂଆ ପ୍ରତିଶତ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ‘ଭାରତ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଅଭାବରେ ଅଛି’ ବୋଲି କହିବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏତିକି କହିବା ଯଥେଷ୍ଟ ଯେ, ଯଦି ଥାଳିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶସ୍ୟ ଥାଏ ଏବଂ ଡାଲି କେବଳ ସଜା ପାଇଁ, ତେବେ RDA କାଗଜରେ ପୂରା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶରୀରରେ ଅଧୁରା ରହିଯାଇପାରେ। ଉଦ୍ଭିଦଜାତ ପ୍ରୋଟିନ୍ ନିଜେ ଦୁର୍ବଳ ନୁହେଁ। ଯଦି ସୋୟା, ଭଲ ମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ୟାଲୋରୀ ଥାଏ, ତେବେ ପ୍ରତିରୋଧକ ବ୍ୟାୟାମ (resistance training) ରେ ମାଂସପେଶୀ ବୃଦ୍ଧି ପ୍ରାଣୀଜାତ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ସମାନ ହୋଇପାରେ – ଯଦି ମୋଟ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏବଂ ବ୍ୟାୟାମ ସମାନ ଥାଏ। ଏଠାରେ ‘ଯଦି’ ଶବ୍ଦଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କମ୍ କ୍ୟାଲୋରୀ, କମ୍ ବିବିଧତା, କେବଳ ଗହମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କଲେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
ଜିମ୍ର ‘1 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି ପାଉଣ୍ଡ୍’ – କେତେ ବୈଜ୍ଞାନିକ?
ଏକ ପାଉଣ୍ଡ୍ ପ୍ରାୟ 0.45 କିଲୋଗ୍ରାମ୍। 1 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି ପାଉଣ୍ଡ୍ ଶରୀର ଓଜନ ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ 2.2 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍। 70 କିଲୋ ଓଜନର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ 154 ଗ୍ରାମ୍ ହେବ। International Society of Sports Nutrition (ISSN) ର ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଅନୁସାରେ, ଅଧିକାଂଶ ବ୍ୟାୟାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମାଂସପେଶୀ ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ 1.4–2.0 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଯଥେଷ୍ଟ। ACSM (American College of Sports Medicine) ଏବଂ କ୍ରୀଡ଼ା ପୋଷଣର ମିଳିତ ବିବୃତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଆଥଲେଟ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ RDA ଠାରୁ ଅଧିକ ପରିମାଣ ସୁଝାଏ, କିନ୍ତୁ ପାଉଣ୍ଡ୍-ଗ୍ରାମ୍ ସୂତ୍ରକୁ କଠୋର ନିୟମ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରେ ନାହିଁ।
2.2 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍ କିଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଟ୍ରେନିଂ, କ୍ୟାଲୋରୀ କମ୍ କରିବା (ମାଂସପେଶୀ ବଞ୍ଚାଇବା) ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାକାହାରୀ ଡାଏଟ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉପର ସୀମାରେ ପଡ଼ିପାରେ। ଅଧିକାଂଶ ଜିମ୍ ଯାଉଥିବା ନୂଆ ଶିଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ। ମେଟା-ଆନାଲିସିସ୍ (Meta-analysis) ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡ଼ିକ କହନ୍ତି ଯେ, ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ପରେ ଅଧିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଲାଭ କମିଯାଏ। ଯଦି ବ୍ୟାୟାମ, ମୋଟ୍ କ୍ୟାଲୋରୀ ଏବଂ ନିଦ ଅବହେଳିତ ହୁଏ, ତେବେ କେବଳ ପ୍ରୋଟିନ୍ ପାଉଡର ସବୁକିଛି କରିଦେବ ନାହିଁ।
ପାଉଣ୍ଡ୍-ସୂତ୍ରର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ୟା: 100 କିଲୋ ଓଜନର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯାହାର ଅଧିକାଂଶ ଓଜନ ଚର୍ବି, ତାଙ୍କୁ 220 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଖାଇବାକୁ କହିବା ଆବଶ୍ୟକତାର ସଠିକ୍ ଚିତ୍ର ଦିଏ ନାହିଁ। ଅନେକ କୋଚ୍ ମାଂସପେଶୀର ଶୁଦ୍ଧ ଓଜନ (lean body mass) ଉପରେ ଗଣନା କରିବାକୁ କହିଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ଏକ ଅନୁମାନ, ପ୍ରయోగଶାଳା ନୁହେଁ। ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ୍ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, ସୁବିଧା ମାତ୍ର। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହୋଇପାରେ। ପ୍ରୋଟିନ୍ ପାଉଡର୍ ଶୀଘ୍ର ହଜମ ହେଉଥିବା ଏବଂ ଲ୍ୟୁସିନ୍ରେ ଭରପୂର ଉତ୍ସ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା କୌଣସି ଯାଦୁ ନୁହେଁ। କିଡ୍ନୀର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୋଗ ଥିଲେ, ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶ ବିନା ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଗ୍ରହଣ କରିବା ବା ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ୍କୁ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ଥାନ ଦେବା – ଏହା ବିଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ସହଜ ରାସ୍ତା।
| ଲକ୍ଷ୍ୟ (ସାଧାରଣ ଆଲୋଚନା) | ପ୍ରାୟତଃ ଉଦ୍ଧୃତ ସୀମା | ପାଉଣ୍ଡ୍-ନାରାରୁ ପାର୍ଥକ୍ୟ |
|---|---|---|
| ସୁସ୍ଥ, ଅଳ୍ପ ସକ୍ରିୟ ବ୍ୟକ୍ତି | ~0.8–1.0 g/kg | 1 g/lb ଅନେକ ଅଧିକ |
| ନିୟମିତ ଜିମ୍ / କ୍ରୀଡ଼ାବିତ୍ | ISSN ଅନୁସାରେ ~1.4–2.0 g/kg | 2.2 g/kg ଉପର ସୀମାରେ |
| କମ୍ କ୍ୟାଲୋରୀରେ ମାଂସପେଶୀ ବଞ୍ଚାଇବା | ଅଧ୍ୟୟନରେ କେବେ କେବେ ଉଚ୍ଚ ସୀମା | ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଅଭାବ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ |
| ଶାକାହାରୀ ଆଥଲେଟ୍ | ସୀମାର ଉପର ଭାଗ + ବିବିଧତା | ଗୁଣବତ୍ତା ଅଭାବ ପୂରଣ ପାଇଁ ପରିମାଣ |
ଜିମ୍ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରୋଟିନ୍କୁ ଈଶ୍ୱର ଏବଂ କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ ଦେଖେ। ଶରୀର ଉଭୟକୁ ବ୍ୟବହାର କରେ। କେବଳ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଟ୍ରେନିଂ ବିନା ମାଂସପେଶୀ ଗଠନ କରେ ନାହିଁ। ଟ୍ରେନିଂ ସହିତ ଅତି କମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ମରାମତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ୍ଷୀଣ କରିପାରେ। ଉଭୟ କଥା ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ସତ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
ଥାଳିରୁ ହିସାବ – ତାଲିକା, କିସମ୍ ନୁହେଁ
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଗ୍ରାମ୍ ପରିମାଣ ଭାରତୀୟ ଘରର ଏକ ମୋଟାମୋଟି ଧାରଣା ଦେବା ପାଇଁ, କୌଣସି ପ୍ରయోగଶାଳା ପ୍ରମାଣପତ୍ର ନୁହେଁ। ରୋଷେଇ ପାଣି, ପନିରରେ ଥିବା କ୍ଷୀରର ଘନତ୍ୱ, ଡାଲିର ସିଝା – ଏସବୁ ପରିମାଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ୟାକେଟ୍ ଉପରେ ଲେବଲ୍ ଥାଏ, ସେହି ହିସାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
| ଖାଦ୍ୟ (ପକା/ପ୍ରଚଳିତ ପରିମାଣ, ମୋଟାମୋଟି) | ପ୍ରୋଟିନ୍ର ମୋଟା ପରିମାଣ |
|---|---|
| ପକା ଡାଲି ୧ କପ୍ | ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଦୁଇ ଅଙ୍କର ନିମ୍ନ ସୀମାରେ |
| କ୍ଷୀର ୧ ଗ୍ଲାସ୍ | ମଧ୍ୟମ ଏକକ ଅଙ୍କରୁ ଅଧିକ |
| ଦହି ୧ କପ୍ | କ୍ଷୀରର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ |
| ପନିର ୫୦–୮୦ ଗ୍ରାମ୍ | ଏକ ଭଲ ପରିମାଣ |
| ଛୋଲା/ରାଜମା ସବ୍ଜି ୧ କପ୍ | ଡାଲି ସହିତ ତୁଳନାତ୍ମକ, ରେସିପି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ |
| ୨ଟି ଅଣ୍ଡା | ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାଦ୍ୟ |
| ସୋୟା/ଟୋଫୁ ସର୍ଭିଙ୍ଗ୍ | ଉତ୍ସ ଓ ଓଜନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ |
| ୨ଟି ଫୁଲକା / ୧ କପ୍ ଭାତ | ପ୍ରୋଟିନ୍ କମ୍, ଶକ୍ତି ଅଧିକ |
| ବିରି/ମିଶ୍ରିତ ମୁଠାଏ | ପ୍ରୋଟିନ୍ ସହିତ ତେଲ ଓ କ୍ୟାଲୋରୀ |
65 କିଲୋ ଓଜନର ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ 54 ଗ୍ରାମ୍ RDA ଦୁଇ କପ୍ ଡାଲି ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସ୍ କ୍ଷୀର ସହିତ ‘ପ୍ରାୟ’ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇପାରେ – ଯଦି ସେହି କପ୍ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତରେ ଭରା ଥାଏ ଏବଂ ଦିନର ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଅଭାବ ନ ଥାଏ। 1.6 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ହିସାବରେ ଟ୍ରେନିଂ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଥାଳି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗିବ। ତେଣୁ, ଏହି ତାଲିକା ଏକ ପ୍ରେରଣା, କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନୁହେଁ।
ବଣ୍ଟନ: ତିନୋଟି ଖାଦ୍ୟରେ ପ୍ରୋଟିନ୍ ବାଣ୍ଟି ଖାଇବା ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାରିକ। କେବଳ ରାତିରେ ଭାତ-ସବ୍ଜି ଏବଂ ସକାଳେ ବିସ୍କୁଟ ଖାଇବା – ଦୈନିକ ଗ୍ରାମ୍ ପୂରା ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତି ଖାଦ୍ୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିପାରେ। ଏହା ଜିମ୍ ସଂସ୍କୃତି ଠାରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଶାକାହାରୀ ଘର ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଅନିଶ୍ଚିତତା ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତକରଣ
ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ବାଲାନ୍ସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡ଼ିକରେ ଛୋଟ ନମୁନା, ଛୋଟ ସମୟସୀମା ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଆଯାଏ। କ୍ରୀଡ଼ା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଜନସଂଖ୍ୟା, ଭିନ୍ନ ବ୍ୟାୟାମ ଏବଂ ଭିନ୍ନ ମାପକ (କେତେକ ଚର୍ବିମୁକ୍ତ ଓଜନ, କେତେକ ଶକ୍ତି) ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଘରର ଶସ୍ୟ-ଡାଲି ମିଶ୍ରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ସମାନ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, 0.83, 1.0, 1.6 – ଏହି ସବୁ ସଂଖ୍ୟା କେବଳ ସୂଚକ, କୌଣସି ଅଟଳ ନିୟମ ନୁହେଁ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତକରଣର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ:
- ଓଜନ ସ୍ଥିର ଅଛି ନା କମୁଛି?
- ଶକ୍ତି ବଢ଼ୁଛି ନା ଚେୟାର ଧରି ଉଠିବା କଷ୍ଟକର ହେଉଛି?
- ଥାଳିରେ ଡାଲି ପ୍ରତିଦିନ ଥାଏ ନା କେବଳ ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ?
- କିଡ୍ନୀ ରିପୋର୍ଟ ସ୍ୱାଭାବିକ ଅଛି?
- ଗର୍ଭବତୀ ଅଛନ୍ତି?
- ଶାକାହାର କେତେ କଠୋର?
ଏସବୁ ବିନା, ପ୍ରୋଟିନ୍ ପାଉଡର୍ର ଗ୍ରାମ୍ କେବଳ ଏକ ଶବ୍ଦ ମାତ୍ର। ଅତି କମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ – କ୍ଳାନ୍ତି, କ୍ଷତ ଶୀଘ୍ର ନ ଶୁଖିବା, ବାରମ୍ବାର ରୋଗ, ମାଂସପେଶୀ କ୍ଷୟ। ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ର ଭୟ ସୁସ୍ଥ କିଡ୍ନୀରେ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ତରରେ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଅତିରଞ୍ଜିତ ହୋଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ରୋଗ ଥିଲେ ଏହି ଭୟ ଯଥାର୍ଥ ହୋଇଯାଏ। ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ସନ୍ଦର୍ଭ ଆବଶ୍ୟକ, କୌଣସି ଅତିରଞ୍ଜିତ ଉପଦେଶ ନୁହେଁ।
💡 କଲ୍ଆଉଟ୍:
ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏକ ମିଟର୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଉପାଦାନ। ମିଟର୍ ସେତେବେଳେ କାମ ଆସେ ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟାୟାମ, କ୍ୟାଲୋରୀ ଏବଂ ଥାଳିର ବିବିଧତା ପୂର୍ବରୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଚାଲିଥାଏ। କେବଳ ମିଟର୍ ଗାଡ଼ି ଚଳାଇପାରେ ନାହିଁ।
ପରାମର୍ଶ
- ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଓଜନ ଲେଖନ୍ତୁ, ତା’ପରେ ମାନଦଣ୍ଡ ବାଛନ୍ତୁ – ସୁସ୍ଥ, ଅଳ୍ପ ସକ୍ରିୟ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ICMR RDA 0.83 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ଏକ ଆରମ୍ଭିକ ରେଖା; ଥାଳି ମୁଖ୍ୟତଃ ଶସ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କଲେ, ଦସ୍ତାବିଜର 1 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ବିଚାର କରିବା ଅଧିକ ଯଥାର୍ଥ।
- 60 ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ESPEN ର ଉଚ୍ଚ ସୀମା ବିଷୟରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହିତ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ, ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ରୁ ନୁହେଁ।
- ଯଦି ଜିମ୍ ନିୟମିତ କରନ୍ତି, ତେବେ ISSN ର 1.4–2.0 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ସୀମାର ନିମ୍ନ-ମଧ୍ୟ ଭାଗ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲୋଚନାରେ ରହିଥାଏ; ପାଉଣ୍ଡ୍ର 2.2 ଗ୍ରାମ୍ କେବଳ ସେତେବେଳେ, ଯଦି ପ୍ରକୃତରେ କଠିନ ଟ୍ରେନିଂ, କ୍ୟାଲୋରୀ କଟ୍ ଏବଂ କୌଣସି ଡାକ୍ତରୀ ବାଧା ନ ଥାଏ।
- ଥାଳିରେ ଉନ୍ନତି ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ୍ ଠାରୁ ଶସ୍ତା। ଡାଲିର କପ୍ ପ୍ରକୃତରେ ଭରନ୍ତୁ। ଦିନକୁ ଥରେ ଦହି-ପନିର-ସୋୟା-ଅଣ୍ଡା ଭଳି ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଉତ୍ସ ରଖନ୍ତୁ। ରୁଟି-ଡାଲି ଏକାଠି ଖାଆନ୍ତୁ।
- ପ୍ୟାକେଟ୍ର ପ୍ରୋଟିନ୍ କଲମ୍ ପଢ଼ନ୍ତୁ, ‘ହାଇ ପ୍ରୋଟିନ୍’ ଷ୍ଟିକର୍ ଦେଖି ନୁହେଁ।
- ଶାକାହାରରେ ବିବିଧତାକୁ ନୈତିକତା ନୁହେଁ, ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ର ଆବଶ୍ୟକତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
- ରୋଗ, ଗର୍ଭାବସ୍ଥା, କିଡ୍ନୀ ରିପୋର୍ଟ, ଖାଦ୍ୟର ଅତ୍ୟଧିକ କମ୍ ବା ଅତ୍ୟଧିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ – ଏହି ଲେଖା ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ, ଯୋଗ୍ୟ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।
- ପିଲାଙ୍କ ଗ୍ରାମ୍ ବୟସ୍କଙ୍କ ସୂତ୍ରରୁ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ; ICMR ର ବୟସ ଅନୁସାରେ ତାଲିକା ଅଲଗା ଅଛି।
- ଓଜନ କମାଇବା ନାମରେ କେବଳ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏବଂ କଳା କଫି – ଶକ୍ତିର ଅଭାବ ମାଂସପେଶୀକୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟ କରେ।
ନିଷ୍କର୍ଷ
Daily protein requirement science ଏକ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ପରସ୍ତ। ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ପରୀକ୍ଷାରୁ EAR ତିଆରି ହେଲା, ଜନସଂଖ୍ୟାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ RDA ତିଆରି ହେଲା, ଭାରତୀୟ ଦସ୍ତାବିଜ 0.83 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ଲେଖିଲା ଏବଂ ଶସ୍ୟ ପ୍ରଧାନ ଥାଳି ପାଇଁ ପୁରୁଣା 1 ଗ୍ରାମ୍ ରେଖା ମନେ କରାଇଲା। ବୟସ ସାର୍କୋପେନିଆ କାରଣରୁ ଉଚ୍ଚ ସୀମା ମାଗିଲା। ଶାକାହାର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ମିଶ୍ରଣ ମାଗିଲା। ଜିମ୍ RDA ଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ସୀମା ମାଗିଲା, ପାଉଣ୍ଡ୍-ସୂତ୍ରକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କଲା ନାହିଁ। ଅନିଶ୍ଚିତତା ରହିଛି, ତେଣୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତକରଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଥାଳି ପ୍ରଥମେ, ନାରା ପରେ।
FAQ
- କ’ଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ବୟସ୍କଙ୍କୁ ଦୈନିକ 54 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଦରକାର?
54 ଗ୍ରାମ୍ ହେଉଛି ICMR–NIN ର 65 କିଲୋ ଓଜନର ପୁରୁଷଙ୍କ ପାଇଁ RDA, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ। ନିଜ ଓଜନକୁ 0.83 (ବା କମ୍ ଗୁଣବତ୍ତା ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ 1) ଗ୍ରାମ୍ ସହିତ ଗୁଣ କରନ୍ତୁ। ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ 55 କିଲୋ ଓଜନର RDA ଅଲଗା। - ଶାକାହାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରାଣୀଜାତ ଖାଦ୍ୟ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଦରକାର କି?
ଅବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ ଯେ ଦୁଇଗୁଣ। ଶସ୍ୟ ପ୍ରଧାନ ଥାଳିରେ ଗୁଣବତ୍ତା କମ୍ ଥିଲେ, ମୋଟ୍ ଗ୍ରାମ୍ ଏବଂ ଡାଲି-କ୍ଷୀର-ସୋୟା ବଢ଼ାଇବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। DIAAS ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଅନେକ ଉଦ୍ଭିଦଜାତ ଉତ୍ସ ଏକା ଏକା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିପାରନ୍ତି; ମିଶ୍ରଣ ଏହି ଅଭାବ ପୂରଣ କରେ। - ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁବାଙ୍କ RDA ଯଥେଷ୍ଟ କି?
ଅନେକ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ମାନଦଣ୍ଡ (ଯେପରିକି ESPEN) ସୁସ୍ଥ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ 1.0–1.2 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋ ସୁଝାନ୍ତି, ଏବଂ ରୋଗ ଥିଲେ ଆହୁରି ଅଧିକ। ICMR ର ସାଧାରଣ ବୟସ୍କଙ୍କ ତାଲିକା ଏହା ଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ରୋଗ ପ୍ରଥମେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। - ଶରୀର ଓଜନର 1 ପାଉଣ୍ଡ୍ ପାଇଁ 1 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ କ’ଣ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ?
ନା। ଏହା ପ୍ରାୟ 2.2 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍। ISSN ଅଧିକାଂଶ ବ୍ୟାୟାମ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ 1.4–2.0 ଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଯଥେଷ୍ଟ ମାନେ କରେ। ପାଉଣ୍ଡ୍-ନାରା ଉପର ସୀମା, କୌଣସି ନିୟମ ନୁହେଁ। - ଜିମ୍ ବିନା ପ୍ରୋଟିନ୍ ପାଉଡର୍ ଦରକାର କି?
ଅବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଖାଦ୍ୟରୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ହେଲେ ପାଉଡର୍ ଏକ ସୁବିଧା ମାତ୍ର, ଆବଶ୍ୟକତା ନୁହେଁ। ରୋଗ, ଔଷଧ, ବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ଭୋକ ଥିଲେ ପରାମର୍ଶ ନେଇ ଭାବିବା ଅଲଗା କଥା।
ଡିସକ୍ଲେମର୍: ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ବିଜ୍ଞାନ-ଆଧାରିତ ସୂଚନା, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଚିକିତ୍ସା/ଆହାର ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ପରିମାଣ, ରୋଗ ଏବଂ ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ୍ ବିଷୟରେ ଯୋଗ୍ୟ ବୃତ୍ତିଗତ ଏବଂ ICMR–NIN / କ୍ଲିନିକାଲ୍ ଗାଇଡ୍ଲାଇନ୍ ଅନୁସାରେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ଡିସକ୍ଲେମର୍: ପୋଷଣ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂଚନା। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆହାର/ଚିକିତ୍ସା ପରାମର୍ଶ ପାଇଁ ଡାକ୍ତର ବା ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ।
