भारतात बंदी असलेल्या चायनीज ॲप्सची यादी: काय आणि का?

भारतात बंदी असलेल्या चायनीज ॲप्सची यादी: काय आणि का?

आजही अनेक लोक विचारतात की भारतात किती चायनीज ॲप्सवर बंदी आहे आणि त्यांची यादी कुठे मिळेल. २०२० मध्ये जेव्हा पहिल्यांदा बंदी घालण्यात आली, तेव्हा TikTok, UC Browser आणि SHAREit सारखे ॲप्स अचानक बंद झाले. आजही परिस्थिती तशीच आहे. बहुतेक जुने चायनीज ॲप्स अजूनही बॅन आहेत. काही नवीन नावाने आले आहेत, तर काही APK द्वारे चालवले जात आहेत. या लेखात, आम्ही तुम्हाला सांगू की हे ॲप्स कधी बॅन झाले, कोणते ॲप्स होते आणि आज त्यांची काय स्थिती आहे.

ॲप्सवर बंदी का घालण्यात आली?

भारत सरकारने माहिती तंत्रज्ञान कायदा, २००० च्या कलम 69A अंतर्गत या ॲप्सवर बंदी घातली. या कलमानुसार, जर एखादे ॲप किंवा वेबसाइट देशाच्या सार्वभौमत्वासाठी, अखंडतेसाठी, सुरक्षेसाठी किंवा सार्वजनिक सुव्यवस्थेसाठी धोकादायक असेल, तर सरकार त्यावर बंदी घालू शकते. इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY) सांगितले की, हे ॲप्स वापरकर्त्यांचा डेटा त्यांच्या परवानगीशिवाय परदेशी सर्व्हरवर पाठवत होते. डेटा लीक होण्याचा धोका होता आणि देशाच्या सुरक्षेशी संबंधित तक्रारी प्राप्त झाल्या होत्या. PIB च्या प्रेस रिलीजमध्ये स्पष्टपणे नमूद केले आहे की, हे ॲप्स अशा कामांमध्ये गुंतलेले होते जे भारताच्या सार्वभौमत्वासाठी आणि सुरक्षेसाठी हानिकारक होते. पहिली कारवाई जून २०२० मध्ये झाली आणि त्यानंतर अनेक वेळा नवीन ॲप्सची भर घालण्यात आली.

बंदीची टाइमलाइन

खालील तारखा आणि ॲप्सची संख्या सरकारी प्रेस रिलीज आणि त्यावेळच्या बातम्यांवर आधारित आहे:

• २९ जून २०२०: ५९ ॲप्सवर पहिली मोठी बंदी घालण्यात आली. यात TikTok, SHAREit, UC Browser, WeChat, Club Factory इत्यादींचा समावेश होता.
• जुलै २०२०: ४७ ॲप्सवर बंदी घालण्यात आली, जे आधी बॅन झालेल्या ॲप्सचे क्लोन किंवा मिळतेजुळते होते.
• २ सप्टेंबर २०२०: ११۸ ॲप्सवर बंदी घालण्यात आली, ज्यात PUBG Mobile आणि PUBG Mobile Lite चा समावेश होता. एकूण बंदी घातलेल्या ॲप्सची संख्या सुमारे २२४ झाली.
• २४ नोव्हेंबर २०२०: ४३ ॲप्सवर बंदी घालण्यात आली, जसे की AliExpress, Alibaba Workbench इत्यादी.
• १४ फेब्रुवारी २०२२: ५४ ॲप्सवर कलम 69A अंतर्गत बंदी घालण्यात आली, जे जुन्या बॅन ॲप्सचे नवीन नाव किंवा क्लोन होते.
• २०२३: अनेक क्लोन आणि बेटिंग ॲप्सवर कारवाई करण्यात आली, ज्यात काही चायनीज लिंक असलेले ॲप्सही होते.

एकूण मिळून, २०२० ते २०२२ या काळात शेकडो ॲप्सवर बंदी घालण्यात आली. वेगवेगळ्या अहवालांमध्ये एकूण संख्येमध्ये थोडा फरक असू शकतो, कारण काही क्लोन ॲप्स पुन्हा आले आणि पुन्हा बॅन झाले.

पहिल्या यादीतील ५९ ॲप्स

२९ जून २०२० रोजी बंदी घालण्यात आलेल्या ५९ ॲप्सची यादी PIB च्या प्रेस रिलीजमध्ये उपलब्ध आहे. काही नावांमध्ये थोडा फरक असू शकतो, पण ते हेच ॲप्स होते. मुख्य ॲप्स खालीलप्रमाणे:

• TikTok
• SHAREit
• Kwai
• UC Browser
• Baidu map
• Shein
• Clash of Kings
• DU battery saver
• Helo
• Likee
• YouCam makeup
• Mi Community
• WeChat
• UC News
• QQ Mail
• Weibo
• Xender
• QQ Music
• Bigo Live
• Club Factory
• ES File Explorer
• Cam Scanner
• Clean Master
• Viva Video
• Meitu
• इतर DU, APUS, QQ संबंधित ॲप्स

नवीन नावाने परत आलेले ॲप्स

याचे सर्वात मोठे उदाहरण म्हणजे PUBG. सप्टेंबर २०२० मध्ये PUBG Mobile बॅन झाल्यानंतर, Krafton ने ‘Battlegrounds Mobile India’ (BGMI) या नावाने भारतीय व्हर्जन आणले. हे जुलै २०२१ मध्ये आले. जुलै २०२२ मध्ये BGMI वरही कलम 69A अंतर्गत बंदी घालण्यात आली. तथापि, मे २०२३ मध्ये सरकारने तीन महिन्यांच्या चाचणीसाठी परवानगी दिली. Krafton ने सर्व्हर लोकेशन आणि डेटा सुरक्षा नियम पूर्ण केले, त्यानंतर गेम पुन्हा सुरू झाला. आज BGMI प्ले स्टोअरवर उपलब्ध आहे. काही इतर ॲप्स देखील नवीन नावाने किंवा वेगळ्या कंपनीच्या नावाने परत आले आहेत. अनेक अहवालांनुसार, २०२० मध्ये बॅन झालेल्या काही ॲप्सचे क्लोन आजही उपलब्ध आहेत, परंतु मूळ नावाने असलेले बहुतेक ॲप्स अजूनही बॅन आहेत.

तुमच्या फोनमध्ये बॅन ॲप असल्यास काय करावे?

• जर तुमच्या फोनमध्ये जुने बॅन ॲप असेल, तर ते त्वरित अनइंस्टॉल करा.
• प्ले स्टोअरवर उपलब्ध नसलेले ॲप्स APK डाउनलोड करून साईड-लोडिंगद्वारे इन्स्टॉल करू नका. अनेक APK मध्ये व्हायरस किंवा डेटा चोरी करणारा मालवेअर असू शकतो.
• ॲप्सना दिलेल्या परवानग्या (Permissions) तपासा. कॅमेरा, मायक्रोफोन, लोकेशन आणि कॉन्टॅक्ट्सची गरज नसल्यास त्या बंद ठेवा.
• कोणतेही अनोळखी ॲप इन्स्टॉल करण्यापूर्वी विचार करा.

एखाद्या ॲपची बंदी स्थिती कशी तपासावी?

• सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे प्ले स्टोअर किंवा ॲप स्टोअरवर ॲप सर्च करणे. जर ॲप दिसत नसेल किंवा ‘not available in your country’ असा मेसेज येत असेल, तर ते बॅन असण्याची शक्यता आहे.
• अधिकृत माहितीसाठी, PIB च्या वेबसाइटवर MeitY च्या प्रेस रिलीज तपासा. जुन्या रिलीजमध्ये बॅन ॲप्सची यादी दिलेली असते.
• कोणत्याही APK वेबसाइटवर विश्वास ठेवू नका.

काय काळजी घ्यावी?

हे लक्षात ठेवा की बंदी फक्त २०२० पुरती मर्यादित नाही. आजही अनेक लोक जुन्या APKs द्वारे TikTok किंवा इतर बॅन ॲप्स वापरण्याचा प्रयत्न करतात, जे योग्य नाही. यामुळे डेटा लीक होण्याचा धोका असतो, तसेच ॲप्सना अपडेट्स मिळत नाहीत आणि व्हायरसचा धोका वाढतो. जुन्या APKs मुळे फोन स्लो होणे किंवा अनोळखी मेसेज येणे यासारख्या समस्या उद्भवू शकतात. सर्वात चांगला मार्ग म्हणजे प्ले स्टोअर किंवा ॲप स्टोअरवरूनच ॲप्स इन्स्टॉल करणे. जे ॲप्स तिथे उपलब्ध नाहीत, ते वापरणे टाळा. BGMI सारखे गेम जे अधिकृतपणे परत आले आहेत, ते तुम्ही वापरू शकता. पण कोणताही गेम किंवा ॲप वापरताना, त्याला दिलेल्या परवानग्यांकडे लक्ष द्या. कॅमेरा आणि मायक्रोफोनला अनावश्यक परवानग्या देऊ नका. विशेषतः लोन ॲप्स आणि बेटिंग ॲप्सपासून सावध रहा. २०२३ मध्येही असे अनेक ॲप्स बॅन झाले होते, जे कर्ज देण्याच्या किंवा सट्टेबाजीच्या नावाखाली चीनशी संबंधित होते. जर एखादे ॲप खूप जास्त व्याज किंवा त्वरित पैसे देण्याचे आश्वासन देत असेल, तर त्यापासून दूर रहा. फोन स्वच्छ ठेवणे सोपे आहे. महिन्यातून एकदा तुमच्या फोनमधील इन्स्टॉल ॲप्सची यादी तपासा. जे ॲप्स तुम्ही वापरत नाही, ते काढून टाका. यामुळे डेटा वाचतो आणि बॅटरीही टिकते. नवीन ॲप डाउनलोड करण्यापूर्वी, ते बॅन तर नाही ना, हे तपासा. PIB किंवा MeitY च्या वेबसाइटवरील जुन्या प्रेस रिलीज वाचायला फक्त पाच मिनिटे लागतात, पण तुमचा फोन सुरक्षित राहतो. लक्षात ठेवा की बंदीचा अर्थ ॲप गायब होणे असा नाही. काही लोक क्लोन बनवून ते पुन्हा उपलब्ध करतात. त्यामुळे फक्त अधिकृत स्टोअरवरच विश्वास ठेवा. जर तुमचा मित्र तुम्हाला ‘हे APK ने चालून जाईल’ असे सांगत असेल, तर त्याला नकार द्या. एकदा चुकीचे ॲप इन्स्टॉल झाले, तर तुमच्या फोनचा संपूर्ण डेटा धोक्यात येऊ शकतो.

FAQ

• भारतात एकूण किती चायनीज ॲप्स बॅन आहेत?

  याची नेमकी संख्या सांगणे कठीण आहे, कारण अनेक क्लोन ॲप्सवर वेळोवेळी बंदी घालण्यात आली आहे. २०२० ते २०२२ या काळात शेकडो ॲप्स बॅन झाले. पहिल्या यादीत ५९ ॲप्स होते, त्यानंतर ११۸, ४३ आणि ५४ ॲप्सची भर पडली. एकूण संख्या ३०० पेक्षा जास्त असू शकते.

• TikTok भारतात कधी बॅन झाले?

  TikTok वर २९ जून २०२० रोजी बंदी घालण्यात आली. हे त्यावेळच्या ५९ ॲप्सच्या पहिल्या यादीत समाविष्ट होते. PIB च्या प्रेस रिलीजमध्ये याचे नाव दिलेले आहे.

• PUBG आणि BGMI मध्ये काय फरक आहे?

  PUBG Mobile वर सप्टेंबर २०२० मध्ये बंदी घालण्यात आली होती. BGMI हे त्याचे भारतीय व्हर्जन आहे, जे Krafton ने २०२१ मध्ये लॉन्च केले. BGMI वर २०२२ मध्ये बंदी घालण्यात आली होती आणि २०२३ मध्ये चाचणीनंतर ते पुन्हा उपलब्ध झाले आहे. आज BGMI उपलब्ध आहे.

• बॅन केलेले ॲप्स कोणत्या कायद्यांतर्गत काढले गेले?

  हे ॲप्स IT Act च्या कलम 69A अंतर्गत काढले गेले. या कलमाद्वारे, सरकार देशाच्या सुरक्षेच्या कारणास्तव ॲप्स ब्लॉक करू शकते.

• बॅन झालेले ॲप्स APK द्वारे चालवणे सुरक्षित आहे का?

  नाही, ते सुरक्षित नाही. APK फाइल्समध्ये व्हायरस किंवा डेटा चोरीचा धोका जास्त असतो. नेहमी अधिकृत स्टोअरवरूनच ॲप्स इन्स्टॉल करा.