అత్తమామల ఆస్తిలో కోడలికి హక్కు ఎంత? ఇంట్లో నివాస హక్కు, వారసత్వం వివరాలు

News Vivek Hardaha November 11, 2026

सासरच्या मालमत्तेबाबत महिला वकिलाशी सल्लामसलत करणारी महिला

వాస్తవాల పరిశీలన: 11 November 2026

అత్తమామల ఆస్తిలో కోడలికి ఎంత హక్కు ఉంటుంది? పెళ్లి జరిగినంత మాత్రాన అత్తమామల పేరుపై ఉన్న ప్రతి ఇల్లు, పొలం లేదా ఇతర ఆస్తిలో కోడలికి ఆటోమేటిక్‌గా యాజమాన్య వాటా రాదు. అయితే వివాహ కుటుంబంలో కలిసి నివసించిన ఇంటిలో ఉండే హక్కుకు చట్టపరమైన రక్షణ ఉండవచ్చు. ఆస్తి యాజమాన్యం, వారసత్వం, ‘shared household’లో నివాసం—ఇవి మూడు వేర్వేరు ప్రశ్నలు. కుటుంబంలోని వాస్తవాలు, ఆస్తి పత్రాలు, వర్తించే వ్యక్తిగత చట్టం, న్యాయస్థాన ఆదేశాల ఆధారంగానే సమాధానం మారుతుంది.

అత్తమామల ఆస్తిలో కోడలి హక్కు — ముఖ్యాంశాల చిత్రసారాంశం — ముఖ్యాంశాల చిత్రసారాంశం

అత్తమామల ఆస్తిలో కోడలికి నేరుగా వాటా ఉంటుందా?

సాధారణంగా భర్త తల్లిదండ్రుల వ్యక్తిగతంగా సంపాదించిన ఆస్తిలో కోడలికి కేవలం వివాహ సంబంధం వల్ల నేరుగా వాటా ఏర్పడదు. ఉదాహరణకు మామగారు తన సంపాదనతో కొన్న ఇంటి రిజిస్ట్రేషన్ ఆయన పేరున ఉంటే ఆ ఇంటిలో కోడలి పేరు వెంటనే చేర్చాల్సిన చట్టపరమైన నిబంధన ఉందని చెప్పలేము. అయితే ఆ ఇంటిని ఎవరెవరు కొనుగోలు చేశారు, అది ఉమ్మడి కుటుంబ ఆస్తా, పంచాయితీ ద్వారా వచ్చినదా, గిఫ్ట్ డీడ్ ఉందా, విల్ ఉందా వంటి వివరాలు వేరు.

‘ఆ ఇంట్లో పదేళ్లు నివసించాను కాబట్టి సగం నాదే’ అనడం, అలాగే ‘రిజిస్ట్రేషన్ నా పేరునే ఉంది కాబట్టి ఎలాంటి నివాస హక్కూ ఉండదు’ అనడం రెండూ పరిస్థితులను అతిగా సరళీకరిస్తాయి. యాజమాన్యానికి సంబంధించిన వివాదం సివిల్ చట్టాలకు చెందవచ్చు; ఇంట్లో నివసించే రక్షణకు గృహహింస నిరోధక చట్టంలో మార్గం ఉండవచ్చు. రెండింటినీ ఒకే దావాగా భావించకూడదు.

Shared household అంటే ఏమిటి? సెక్షన్ 17 వివరణ

Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005లోని సెక్షన్ 17 ప్రకారం గృహ సంబంధంలో ఉన్న మహిళకు shared householdలో నివసించే హక్కుకు రక్షణ ఉంటుంది. ఆమెకు ఆ ఇంటిపై టైటిల్, యాజమాన్య వాటా లేదా ఆర్థిక ప్రయోజనం లేకపోయినా ఈ రక్షణకు చట్టంలో స్థానం ఉంది. ‘ఇంటి మీద హక్కు’ అనే సాధారణ మాటలో యాజమాన్యం, వాస్తవ నివాసం, హింస నుంచి రక్షణ భిన్నమైన అంశాలని గుర్తుంచుకోవాలి. ఒక ఇంటిలో నామమాత్రంగా ఎప్పుడో ఒకసారి బస చేసినంత మాత్రాన అది ఎల్లప్పుడూ shared household అవుతుందని అనుకోకూడదు.

వివాహ జీవితం నిజంగా ఏ ఇంటిలో సాగింది, ఆ నివాసానికి ఎంత స్థిరత్వం ఉంది, బలవంతంగా బయటకు పంపించారా, కుటుంబ సంబంధం ఎలాంటిది వంటి విషయాలను పరిశీలిస్తారు. అత్తమామల పేరున ఇంటి పత్రాలు ఉన్నా సరే కొన్ని పరిస్థితుల్లో నివాస రక్షణ ప్రశ్న రావచ్చు. అయితే ఈ హక్కు యాజమాన్యాన్ని మార్చదు. ప్రస్తుతం పక్కనే ఉన్న మరొక ఇంటి కోసం లేదా గతంలో కొన్ని రోజుల పాటు ఉన్న ఇంటి కోసం అదే రక్షణ వర్తిస్తుందని ముందుగా నిర్ణయించకూడదు.

సెక్షన్ 19లో Residence Order ఎలా ఉంటుంది?

గృహహింస కేసులో సంబంధిత న్యాయస్థానం పరిస్థితులు పరిశీలించి సెక్షన్ 19 కింద నివాసానికి సంబంధించిన ఉత్తర్వులు ఇవ్వవచ్చు. బలవంతపు తొలగింపును నిరోధించడం, అనుచితంగా నివాసాన్ని భంగం చేయకుండా చూడడం లేదా తగిన సందర్భాల్లో ప్రత్యామ్నాయ నివాసం లేదా అద్దెకు సంబంధించిన ఉపశమనం ఇందులో ఉండవచ్చు. ఏ ఉపశమనం ఇవ్వాలి అనేది కోర్టు నిర్ధారిస్తుంది; దరఖాస్తు పెట్టుకున్న ప్రతిసారీ తప్పనిసరిగా ఒకే విధమైన ఉత్తర్వు వస్తుందనే హామీ లేదు.

పోలీసు ఫిర్యాదు, గృహహింస చర్యలు, సివిల్ యాజమాన్య కేసు, భరణం వివాదం ఒక్కొక్కటి వేరే అవసరాలను తీర్చవచ్చు. కోర్టులో ఉన్న ఉత్తర్వు చదవకుండా సామాజిక మాధ్యమాల సలహాల ఆధారంగా తలుపులు పగలగొట్టడం, ఇతరులను ఇంటి నుంచి బయటకు పంపించడం సరికాదు. పిల్లల భద్రత, వృద్ధ తల్లిదండ్రుల నివాసం, ఇరుపక్షాల రక్షణ అవసరాలు అన్నీ ప్రాముఖ్యమే.

సుప్రీంకోర్టు 2020 తీర్పు ఎందుకు ముఖ్యమైనది?

Satish Chander Ahuja v. Sneha Ahuja కేసులో 15 అక్టోబర్ 2020న సుప్రీంకోర్టు shared household భావనను కేవలం భర్త పేరున ఉన్న లేదా భర్తకు వాటా ఉన్న ఇళ్లకే పరిమితం చేయడం సరైంది కాదని స్పష్టం చేసింది. వివాహ సంబంధంలో వాస్తవంగా నివసించిన అత్తమామల ఇంటికి కూడా కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ భావన వర్తించే అవకాశం ఉందని చెప్పింది. కాబట్టి ఇంటి రిజిస్ట్రేషన్ మామగారి పేరున ఉన్నదన్న ఒకే అంశంతో ప్రతి నివాస దావా కొట్టివేయబడదు.

అలాగే ఆ తీర్పు ప్రకారం నివాస రక్షణను వృద్ధ అత్తమామల ప్రయోజనాలను పూర్తిగా పట్టించుకోకుండా అమలు చేసే అనంతమైన హక్కుగా భావించరాదు. కోర్టు పరిస్థితుల ప్రకారం ఇరుపక్షాల హక్కులను సమతుల్యం చేయవచ్చు. నిజమైన వివాహ నివాసం, నివాసం నుంచి ఎప్పుడు బయటకు వెళ్లారు, హింస ఆరోపణలు, ప్రత్యామ్నాయ ఏర్పాట్లు వంటి వివరాలు కీలకం. తీర్పులోని ఒక వాక్యాన్ని మాత్రమే తీసుకుని ప్రతి కుటుంబానికి అదే ఫలితం వస్తుందని చెప్పడం మంచిది కాదు.

భర్త మరణిస్తే ఆస్తి వారసత్వం ఎలా మారుతుంది?

హిందూ వారసత్వ చట్టం వర్తించే సందర్భంలో భర్త స్వంత ఆస్తిపై ఆయన చట్టబద్ధ వారసులకు హక్కులు ఉండవచ్చు. అదేవిధంగా మామగారు మరణించే ముందు కుమారుడు మరణించిన ప్రత్యేక పరిస్థితిలో ‘widow of a pre-deceased son’ అంటే ముందుగా చనిపోయిన కుమారుడి విధవకు Class I వారసుల జాబితాలో స్థానం ఉంటుంది. ఇది ‘ప్రతి కోడలు మామగారి ఆస్తికి సాధారణంగా ప్రత్యక్ష వారసురాలు’ అనే ప్రకటనతో సమానం కాదు. వ్యక్తిగత చట్టం, విల్, ఇతర వారసులు, ఆస్తి రకం ఆధారంగా లెక్కలు మారుతాయి.

భర్త జీవించి ఉన్నప్పుడూ ఆయనకు నిజంగా ఆస్తిలో వాటా వచ్చిందా, అది స్వీయ సంపాదిత ఆస్తా లేక వారసత్వపు భాగమా అనేది విడిగా పరిశీలించాలి. ఆస్తిలో కొందరి పేర్లు రెవెన్యూ రికార్డులో ఉన్నంత మాత్రాన తుది యాజమాన్య వివాదం ముగియదు. మరణ ధ్రువీకరణ పత్రాలు, వివాహ ధ్రువీకరణ, కుటుంబవృక్షం, విల్, రిజిస్ట్రేషన్ పత్రాలతో న్యాయవాదిని సంప్రదించాలి.

ఇంట్లో నుంచి పంపిస్తామని బెదిరిస్తే తీసుకోవాల్సిన చర్యలు

ఇంటి తాళాలు మార్చడం, వ్యక్తిగత వస్తువులను బలవంతంగా బయటకు విసరడం, దాడులు లేదా తీవ్ర బెదిరింపులు ఉంటే ముందుగా భద్రతపై దృష్టి పెట్టండి. ప్రాణాపాయం ఉన్నప్పుడు స్థానిక అత్యవసర సేవలను సంప్రదించండి. జరిగిన విషయాలను తేదీలతో రాసి ఉంచండి; అందుబాటులో ఉన్న సందేశాలు, వైద్య పత్రాలు, నివాసానికి సంబంధించిన పత్రాలు, కోర్టు ఉత్తర్వుల ప్రతులు భద్రపరచండి. పిల్లలపై ఒత్తిడి పెట్టి సాక్ష్యం చెప్పించేందుకు ప్రయత్నించకండి.

Protection Officer, జిల్లా న్యాయ సేవల సంస్థ లేదా అనుభవం ఉన్న స్థానిక న్యాయవాది ద్వారా అందుబాటులో ఉన్న రక్షణ చర్యలను తెలుసుకోండి. నివాసం కోల్పోయే ప్రమాదం ఉన్నప్పుడు ఏ ఉత్తర్వును కోరాలి, ఎలాంటి పత్రాలు అవసరం, ఇప్పటికే సివిల్ కేసు ఉందా అనే అంశాలు వివరించాలి. ఎదుటివారిని బెదిరించడం, నకిలీ పత్రాలు సృష్టించడం లేదా కోర్టు ఆదేశాలను పట్టించుకోకుండా ఉండడం సమస్యను మరింత పెంచవచ్చు.

ముఖ్యమైన పత్రాలు, సాధారణ అపోహలు మరియు నిర్ణయం

ఇంటి రిజిస్టర్డ్ సేల్ డీడ్, గిఫ్ట్ డీడ్, విల్, పంచాయితీ పత్రాలు, కుటుంబ సభ్యుల వివరాలు, యాజమాన్య రికార్డులు, ఇంటిలో గత నివాసానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట ఆధారాలను ఒక ఫోల్డర్‌లో ఉంచండి. విద్యుత్ బిల్లు, ఓటర్ కార్డు లేదా ఆధార్‌లో చిరునామా ఉండడం మాత్రమే తుది యాజమాన్యం నిర్ణయించదు. ముందుగా మీ లక్ష్యం ఏదో స్పష్టంగా చెప్పండి: ఆస్తి పంచుకోవాలా, ఇంటిలో నివసించే రక్షణ కావాలా, హింసను ఆపాలా, లేక భరణం కోరాలా?

అపోహ: వివాహంతోనే అత్తమామల ఇంటిలో సగం వాటా. నిజం: స్వతంత్ర యాజమాన్య లేదా వారసత్వ ఆధారం అవసరం. అపోహ: అత్తమామల పేరుతోనే ఇల్లు ఉంటే కోడలికి ఎలాంటి నివాస రక్షణ లేదు. నిజం: తగిన shared household పరిస్థితుల్లో చట్టపరమైన రక్షణ ఉండవచ్చు. అపోహ: నివాస రక్షణ అంటే ఆ ఇంటిని అమ్మే అధికారం. నిజం: ఇవి వేర్వేరు న్యాయ భావనలు. నిజమైన పత్రాలు మరియు స్థానిక చట్ట సలహాతో ముందుకు వెళ్లండి.

ఉదాహరణలతో మూడు వేర్వేరు పరిస్థితులు అర్థం చేసుకోండి

ఉదాహరణ 1: మామగారు ఉద్యోగ ఆదాయంతో ఒక ఇంటిని కొనుగోలు చేశారు. ఇంటి టైటిల్ ఆయన పేరునే ఉంది. కొడుకు పెళ్లైన వెంటనే కోడలికి ఆ ఇంటి యాజమాన్యంలో సగం వాటా వచ్చిందని చెప్పడానికి ఆధారం లేదు. అయితే ఆ ఇంటిలో వివాహ జీవితం సాగి, గృహహింస పరిస్థితులు ఏర్పడితే నివాస రక్షణ గురించి వేరుగా ప్రశ్న రావచ్చు. ఈ రెండు అంశాలను కలపకూడదు.

ఉదాహరణ 2: కొడుకు తనకు వారసత్వంగా వచ్చిన వాటాపై యాజమాన్య హక్కు కలిగి ఉన్నాడు. తర్వాత అతని మరణం సంభవించింది. ఇప్పుడు భార్య, పిల్లలు, ఇతర వారసుల స్థితిని పరిశీలించాలి. ఇది అత్తమామల ప్రతి ఆస్తిలో నేరుగా కోడలికి హక్కు ఉండటంతో సమానం కాదు. వాటా అంచనా చెప్పే ముందు ఆస్తి మూలం, మరణ తేదీలు, వ్యక్తిగత చట్టం, విల్ గురించి తెలుసుకోవాలి.

ఉదాహరణ 3: వృద్ధ అత్తమామలు తమ ఇంట్లో నివసిస్తున్నారు; కోడలు గతంలో భర్తతో అక్కడ వివాహ సంబంధంలో స్థిరంగా ఉండింది. దాంపత్య వివాదంతో వేరుగా ఉంటున్న సందర్భంలో తగిన నివాస ఆదేశం గురించి వివాదం వస్తే కోర్టు ఇరుపక్షాల ప్రయోజనాలు, నిజమైన నివాస వివరాలు పరిశీలించవచ్చు. ఏ పక్షానికీ ఒకే వాక్యంలో పూర్తి విజయం లేదా ఓటమి ప్రకటించలేం.

న్యాయ సహాయం తీసుకునే ముందు అడగాల్సిన ప్రశ్నలు

ఆస్తి ఎవరి పేరున ఉంది? కొనుగోలు చేసిన వ్యక్తి జీవించి ఉన్నారా? రిజిస్ట్రేషన్ తేదీ ఏమిటి? ఏదైనా విల్, గిఫ్ట్ డీడ్, పంచాయితీ లేదా కోర్టు ఉత్తర్వు ఉందా? వివాహ సంబంధంలో ఏ ఇంటిలో ఎంతకాలం నివసించారు? ప్రస్తుతం హింస లేదా బలవంతపు తొలగింపు ప్రమాదం ఉందా? పిల్లలు, వృద్ధులు ఎక్కడ ఉంటున్నారు? ఈ వివరాలను ఒక పేజీ టైమ్‌లైన్‌గా తయారు చేసుకోండి. పత్రాలు లేకుండా వాటాల శాతం చెప్పే సోషల్ మీడియా సలహాలను నమ్మకండి. మీకు కావలసిన పరిష్కారం యాజమాన్య ప్రకటనా, నివాస రక్షణా, భరణమా అనే విషయాన్ని ముందుగా స్పష్టం చేయండి.

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు (FAQ)

కోడలికి మామగారి సొంత ఇంటిలో సగం వాటా ఉంటుందా?

కేవలం వివాహం కారణంగా అలాంటి ఆటోమేటిక్ వాటా ఉండదు. యాజమాన్యం, వారసత్వం గురించి ఆస్తి వివరాల ఆధారంగా తెలుసుకోవాలి.

అత్తమామల పేరుతో ఇంటి పత్రాలు ఉన్నా నివసించే హక్కు ఉండవచ్చా?

అవును, తగిన shared household పరిస్థితుల్లో DV Act సెక్షన్ 17, 19 కింద నివాస రక్షణ ప్రశ్న రావచ్చు.

నివాస హక్కుతో ఆ ఇంటిని అమ్మవచ్చా?

లేదు. Residence protection అంటే స్వయంచాలకంగా ownership లేదా అమ్మే అధికారం కాదు.

భర్త చనిపోతే ఆస్తిలో హక్కులు మారతాయా?

అవును. భర్త ఆస్తి, ముందుగా మరణించిన కుమారుడి విధవకు వర్తించే ప్రత్యేక వారసత్వ నిబంధనలు వేరుగా పరిశీలించాలి.

అత్తమామలు ఇంటి నుంచి పంపిస్తే ఎవరిని సంప్రదించాలి?

ముందుగా భద్రత, తరువాత స్థానిక న్యాయ సహాయం లేదా Protection Officer ద్వారా సరైన న్యాయ రక్షణను పరిశీలించాలి.

కేవలం ఆధార్‌లో చిరునామా ఉంటే ఇంటి యాజమాన్యం వస్తుందా?

కాదు. చిరునామా పత్రం, ఆస్తి టైటిల్‌ను నిర్ధారించే రిజిస్టర్డ్ పత్రాలు ఒకటి కావు.

చట్టపరమైన ఆధారాలు మరియు సూచన

ఈ కథనం సాధారణ న్యాయ సమాచారం మాత్రమే. ఒకే వాక్యంలో ఏ కుటుంబానికీ ఆస్తి వాటా శాతాన్ని నిర్ణయించలేము; మూల పత్రాల ఆధారంగా చట్ట నిపుణుడిని సంప్రదించాలి. మీ కేసులో వర్తించే వ్యక్తిగత చట్టం, ఆస్తి పత్రాలు, స్థానిక విధానం, న్యాయస్థాన ఉత్తర్వులను పరిశీలించడానికి అర్హత కలిగిన న్యాయవాదిని సంప్రదించండి.