सोनेच्या दागिन्यांवरील 6 अंकी HUID नंबर कसा तपासायचा? संपूर्ण माहिती

सोने खरेदी करताना HUID नंबर का महत्त्वाचा आहे?

सोने खरेदी करताना, विशेषतः दागिन्यांच्या बाबतीत, हॉलमार्किंग हा एक महत्त्वाचा निकष आहे. भारतीय मानक ब्यूरो (BIS) नुसार, सोन्याच्या दागिन्यांवर हॉलमार्क असणे अनिवार्य आहे. हॉलमार्क म्हणजे दागिन्यांची शुद्धता आणि गुणवत्ता BIS द्वारे प्रमाणित केली जाते. 1 एप्रिल 2023 पासून, सर्व सोन्याच्या दागिन्यांवर 6 अंकी HUID (Hallmark Unique Identification) नंबर असणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. हा नंबर दागिन्यांची ओळख पटवण्यासाठी आणि फसवणूक टाळण्यासाठी मदत करतो.

पूर्वी 4 अंकी हॉलमार्क नंबर वापरात होता, पण आता 6 अंकी HUID नंबर अनिवार्य आहे. हा नंबर दागिन्यांवर लेझरने कोरलेला असतो आणि तो अक्षरं व अंकांचे मिश्रण असू शकतो. या नंबरमुळे दागिन्यांची शुद्धता, हॉलमार्किंगची तारीख, तपासणी केंद्राचे नाव आणि दागिन्यांची नोंदणी यासारखी माहिती BIS Care ॲपद्वारे मिळवता येते.

BIS Care ॲप वापरून HUID नंबर कसा तपासायचा?

BIS Care ॲप हे सोने खरेदीदारांसाठी एक उपयुक्त साधन आहे. या ॲपद्वारे तुम्ही सोन्याच्या दागिन्यांवरील 6 अंकी HUID नंबरची सत्यता पडताळू शकता. खालीलप्रमाणे सोप्या स्टेप्स फॉलो करा:

1. ॲप डाउनलोड करा: तुमच्या स्मार्टफोनमध्ये Google Play Store किंवा Apple App Store वरून ‘BIS Care’ ॲप डाउनलोड करा. ॲपचे नाव ‘Bureau of Indian Standards’ असे असल्याची खात्री करा. बनावट ॲप्सपासून सावध रहा.
2. लॉगिन करा: ॲपमध्ये तुमच्या मोबाइल नंबरवर OTP (One Time Password) वापरून लॉगिन करा.
3. ‘Verify HUID’ पर्याय निवडा: ॲपच्या होम स्क्रीनवर ‘Verify HUID’ नावाचा पर्याय दिसेल, त्यावर क्लिक करा.
4. HUID नंबर टाका: तुम्हाला दागिन्यांवर कोरलेला 6 अंकी HUID नंबर काळजीपूर्वक टाका. हा नंबर अक्षरं आणि अंक दोन्ही असू शकतो.
5. सर्च करा: नंबर टाकल्यानंतर ‘Search’ बटणावर क्लिक करा. यासाठी तुमच्या फोनमध्ये इंटरनेट कनेक्शन असणे आवश्यक आहे.
6. माहिती तपासा: जर नंबर योग्य असेल, तर तुम्हाला दागिन्यांची शुद्धता (उदा. 916 म्हणजे 22 कॅरेट, 750 म्हणजे 18 कॅरेट), BIS नोंदणी क्रमांक, तपासणी केंद्राचे नाव, हॉलमार्किंगची तारीख आणि दागिन्यांचा प्रकार यासारखी माहिती स्क्रीनवर दिसेल.

जर ॲपमध्ये HUID नंबर सापडला नाही, तर तो दागिना खरेदी करणे टाळावे. तसेच, ॲपमध्ये दिसणारी माहिती आणि तुमच्या बिलावरील माहिती जुळते का, हे तपासणेही महत्त्वाचे आहे.

दागिन्यांवरील HUID नंबर कुठे शोधायचा?

6 अंकी HUID नंबर हा दागिन्यांवर खूप लहान अक्षरात कोरलेला असतो. तो सहसा दागिन्यांच्या आतल्या बाजूला, जसे की लॉकेटच्या मागे, अंगठीच्या आतील बाजूस, कानातल्याच्या हुकजवळ किंवा चेनच्या कडीवर आढळतो. नंबर स्पष्ट दिसत नसल्यास, तुम्ही दुकानदाराकडे मॅग्निफायिंग ग्लास (भिंग) मागू शकता.

काहीवेळा, दागिन्यांच्या क्लैस्पवर (उदा. चेन किंवा ब्रेसलेटचे लॉक) हॉलमार्कचे चिन्ह असू शकते, पण संपूर्ण दागिन्यावर HUID नंबर नसेल. अशावेळी, संपूर्ण दागिन्याची तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे, कारण क्लैस्प बदललेला असू शकतो.

जुने दागिने आणि HUID नंबर

1 एप्रिल 2023 पूर्वी खरेदी केलेल्या जुन्या दागिन्यांवर HUID नंबर नसण्याची शक्यता आहे. BIS ने नवीन दागिन्यांसाठी HUID अनिवार्य केले आहे. जर तुमच्याकडे जुने दागिने असतील आणि त्यावर HUID नंबर नसेल, तर ते बनावट आहेत असे नाही. तुम्ही ते दागिने BIS-मान्यताप्राप्त तपासणी केंद्रात नेऊन त्यावर हॉलमार्कचे चिन्ह (HUID सह किंवा त्याशिवाय, नियमांनुसार) उमटवून घेऊ शकता.

जुने सोने विकताना किंवा बदलताना, त्यावर हॉलमार्क नसला तरीही त्याची शुद्धता तौल आणि तपासणीद्वारे निश्चित केली जाते. मात्र, नवीन खरेदी करताना HUID नंबर तपासणे आवश्यक आहे.

बिल आणि ॲपमधील माहितीची पडताळणी

सोन्याचे दागिने खरेदी करताना मिळालेले बिल आणि BIS Care ॲपमध्ये दिसणारी माहिती जुळते का, हे तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. बिलावर दागिन्यांची शुद्धता, वजन, हॉलमार्किंगची तारीख आणि दुकानदाराचे नाव स्पष्टपणे नमूद केलेले असावे. ॲपमध्ये दिसणारी शुद्धता आणि बिलावरील शुद्धता एकसारखी असावी. जर दोन्हीमध्ये काही तफावत आढळल्यास, ती खरेदी टाळावी किंवा दुकानदाराकडून स्पष्टीकरण मागावे.

HUID नंबर न सापडल्यास काय करावे?

जर तुम्ही BIS Care ॲपमध्ये HUID नंबर टाकला आणि तो सापडला नाही, तर खालील गोष्टी करा:

• नंबर पुन्हा एकदा तपासा. अक्षर ‘O’ आणि अंक ‘0’ किंवा अक्षर ‘I’ आणि अंक ‘1’ यात गोंधळ होऊ शकतो.
• तरीही नंबर न सापडल्यास, ती खरेदी टाळा आणि दुसऱ्या विश्वासार्ह दुकानातून दागिने खरेदी करण्याचा विचार करा.
• तुम्ही BIS च्या ग्राहक तक्रार निवारण पोर्टलवर किंवा BIS Care ॲपद्वारे ऑनलाइन तक्रार नोंदवू शकता.
• BIS ची हेल्पलाइन 1800-11-4000 वर संपर्क साधूनही तुम्ही मदत मिळवू शकता.

टीप: WhatsApp वर मिळालेले स्क्रीनशॉट किंवा अनोळखी लिंकवरून मिळालेली माहिती पुराव्यासाठी ग्राह्य धरली जात नाही. नेहमी अधिकृत BIS वेबसाइट (bis.gov.in) किंवा BIS Care ॲपचाच वापर करा.

निष्कर्ष

सोन्याच्या दागिन्यांवरील 6 अंकी HUID नंबर तपासणे ही एक सोपी प्रक्रिया आहे, जी तुम्हाला फसवणुकीपासून वाचवू शकते. सोने खरेदी करण्यापूर्वी नेहमी BIS Care ॲपमध्ये HUID नंबर तपासा. केवळ ‘916’ लिहिलेले असणे पुरेसे नाही, तर BIS चा लोगो आणि 6 अंकी HUID नंबरची खात्री करा. खरेदीच्या बिलावरील माहिती आणि ॲपमधील माहिती पडताळूनच व्यवहार पूर्ण करा. यामुळे तुम्ही तुमच्या कष्टाचे पैसे योग्य ठिकाणी गुंतवत आहात याची खात्री पटेल.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न १: 6 अंकी HUID नंबर म्हणजे काय?
उत्तर: HUID म्हणजे Hallmark Unique Identification. हा सोन्याच्या दागिन्यांवर BIS द्वारे दिला जाणारा 6 अंकी युनिक कोड असतो, जो दागिन्यांची शुद्धता आणि सत्यता पडताळण्यासाठी वापरला जातो.

प्रश्न २: BIS Care ॲपवर HUID नंबर तपासण्यासाठी काय लागते?
उत्तर: BIS Care ॲपवर HUID नंबर तपासण्यासाठी तुम्हाला स्मार्टफोन, इंटरनेट कनेक्शन आणि दागिन्यांवरील 6 अंकी HUID नंबरची आवश्यकता असेल.

प्रश्न ३: जुन्या सोन्याच्या दागिन्यांवर HUID नंबर नसणे सामान्य आहे का?
उत्तर: होय, 1 एप्रिल 2023 पूर्वी खरेदी केलेल्या जुन्या दागिन्यांवर HUID नंबर नसण्याची शक्यता आहे. नवीन दागिन्यांसाठी HUID अनिवार्य आहे.

प्रश्न ४: जर ॲपमध्ये HUID नंबर सापडला नाही, तर काय करावे?
उत्तर: नंबर पुन्हा तपासा. तरीही न सापडल्यास, ती खरेदी टाळा आणि दुसऱ्या दुकानातून खरेदी करा. तुम्ही BIS कडे तक्रार देखील नोंदवू शकता.

प्रश्न ५: 916 हॉलमार्क आणि HUID नंबरमध्ये काय फरक आहे?
उत्तर: 916 हा हॉलमार्क दर्शवतो की दागिना 22 कॅरेट (91.6% शुद्ध सोने) आहे. HUID हा एक युनिक ओळख क्रमांक आहे जो दागिन्यांची संपूर्ण माहिती (शुद्धता, तारीख, तपासणी केंद्र इ.) BIS Care ॲपद्वारे देतो. 916 सोबत HUID असणे आवश्यक आहे.