ପିଲାଙ୍କୁ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା (Sex Education) କେବେ ଓ କିପରି ଦେବେ: ଓଡ଼ିଶାର ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗାଇଡ୍
ଆଜିର ଯୁଗରେ, ଯେତେବେଳେ ପିଲାମାନେ ସହଜରେ ମୋବାଇଲ୍ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସୂଚନା ପାଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା (Sex Education) ଦେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ପିତାମାତା ଏହାକୁ ନେଇ ସଂକୋଚ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସଠିକ୍ ସମୟରେ ଓ ସଠିକ୍ ଢଙ୍ଗରେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପିଲାଙ୍କର ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା କେବଳ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶରୀରର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୀମା (Personal Boundaries), ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ପର୍ଶ (Safe Touch) ଏବଂ ସମ୍ମତି (Consent) ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ବୁଝାଏ।
ପିତାମାତାଙ୍କ ସଂକୋଚ ଓ ଓଡ଼ିଶାରେ ଯୌନ ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା
ଓଡ଼ିଶା ସମାଜରେ ଅନେକ ପିତାମାତା ନିଜ ପିଲାଙ୍କ ସହ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ କଥା ହେବାକୁ ସଂକୋଚ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ଏହାଦ୍ୱାରା ପିଲାମାନେ ଅକାଳରେ ବଡ଼ ହୋଇଯିବେ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ପାଠପଢ଼ାରୁ ମନ ହଟିଯିବ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଏକ ଭୁଲ ଧାରଣା। ଯେତେବେଳେ ପିଲାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ନ ମିଳେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସରୁ, ଯେପରିକି ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ଭୁଲ୍ ଓ ଅଧୁରା ସୂଚନା ପାଇପାରନ୍ତି। ଏହା ସେମାନଙ୍କର ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇପାରେ।
ପିଲାଙ୍କୁ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା ଦେବାର ସଠିକ୍ ବୟସ
ଅନେକ ପିତାମାତା ଭାବନ୍ତି ଯେ କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ (Teenage) ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ପିଲାଙ୍କ ସହ ଏହି ବିଷୟରେ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ଶିଶୁ ମନୋବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମତରେ, ଯୌନ ଶିକ୍ଷାର ଆରମ୍ଭ ୩-୪ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ହିଁ ହେବା ଉଚିତ୍। ଏହାକୁ ଆମେ ବୟସ ଅନୁସାରେ ବିଭାଗ କରିପାରୁ:
୧. ଛୋଟ ପିଲା (୩ ରୁ ୮ ବର୍ଷ): ଗୁଡ୍ ଟଚ୍ ଓ ବ୍ୟାଡ୍ ଟଚ୍ କଣ?
ଏହି ବୟସରେ ପିଲାଙ୍କୁ ‘ସେକ୍ସ’ ଶବ୍ଦ ବୁଝାଇବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ସୁରକ୍ଷା। ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ନାମ (Scientific Names) ଶିଖାନ୍ତୁ। ଏହା ଶିଖାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ କେବଳ ସେମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଅଛି। କେହିବି ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ପାର୍ଟସକୁ ଛୁଇଁ ପାରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଯେତେ ନିକଟତର ହେଉନା କାହିଁକି।
ଯଦି କେହି ସେମାନଙ୍କୁ ଭୁଲ୍ ଭାବରେ ଛୁଏଁ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜୋରରେ ‘ନା’ କହିବା, ସେଠାରୁ ପଳାଇଯିବା ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ କହିବା ଶିଖାନ୍ତୁ। ଏହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା କବଚ।
ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ: ପିଲାଙ୍କ ବ୍ୟବହାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ ନଜର ରଖନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପିଲା ହଠାତ୍ ଚୁପ୍ ହୋଇଯାଏ, କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଭୟ କରେ, କିମ୍ବା ଏକୁଟିଆ ଭୟ କରେ, ତେବେ ଏହା ଶିଶୁ ନିର୍ଯାତନାର (Child Abuse) ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରେମରେ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ।
୨. ପ୍ରି-ଟିନ୍ (୯ ରୁ ୧୧ ବର୍ଷ): ପ୍ୟୁବର୍ଟି ଓ ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ
ଏହି ବୟସରେ ପିଲାଙ୍କ ଶରୀରରେ ହରମୋନାଲ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Hormonal Changes) ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ। ଝିଅମାନଙ୍କର ଋତୁସ୍ରାବ (Menstruation) ଏବଂ ପୁଅମାନଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ଶରୀରରେ କେଶ ଉଠିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଯଦି ପିତାମାତା ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପିଲାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଭୟ କିମ୍ବା ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ପିଲାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପରୀତ ଲିଙ୍ଗ (Opposite gender) ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣ (Attraction) ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କୁ ବୁଝାନ୍ତୁ ଯେ ଏହା ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Natural process), କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଭାବନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିର (Consent) ସମ୍ମାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଶିଖାନ୍ତୁ।
୩. କିଶୋର (୧୨+ ବର୍ଷ): ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ର ବିପଦ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଯୌନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ
କିଶୋରାବସ୍ଥା (Teenagers) ସବୁଠାରୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସମୟ। ଏହି ବୟସରେ ପିଲାଙ୍କ ପାଖରେ ମୋବାଇଲ୍ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରବେଶ ଥାଏ। ସେମାନେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ନୂଆ ବନ୍ଧୁ ତିଆରି କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଜାଣତରେ ‘ସେକ୍ସଟିଙ୍ଗ୍’ (Sexting) ବା ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ଫଟୋ ଶେୟାର କରିବା ଭଳି ଭୁଲ୍ କରିପାରନ୍ତି।
ସେମାନଙ୍କୁ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ର ଅନ୍ଧକାର ଦିଗ (Dark side) ବିଷୟରେ କହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ସେମାନଙ୍କୁ ବୁଝାନ୍ତୁ ଯେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ରେ ଯାହା ବି ପୋଷ୍ଟ କରାଯାଏ, ତାହା ସବୁଦିନ ପାଇଁ ରହିଯାଏ ଏବଂ କେହିବି ଏହାର ଭୁଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରିପାରନ୍ତି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏହି ବୟସରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଯୌନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ (Safe Sex) ଏବଂ ଏହାର ବିପଦ ବିଷୟରେ କହିବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ। କିଶୋରମାନଙ୍କୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ ସମ୍ପର୍କର ଗମ୍ଭୀର ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଜଣା ରହିବା ଉଚିତ୍। ସେମାନଙ୍କୁ ଯୌନ ସଂକ୍ରମିତ ରୋଗ (STDs) ଏବଂ ଅବାଞ୍ଛିତ ଗର୍ଭଧାରଣ (Unwanted Pregnancy) ର ବୈଜ୍ଞାନିକ ସତ୍ୟତା ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇବା ଉଚିତ୍।
ପର୍ଣ୍ଣୋଗ୍ରାଫି (Pornography Exposure): ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଆଜିକାଲି ୧୧-୧୨ ବର୍ଷର ପିଲାମାନେ ସହଜରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ରେ ଆଡଲ୍ଟ କଣ୍ଟେଣ୍ଟ (Porn) ଦେଖିପାରୁଛନ୍ତି। ଏହା ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୁଲ୍ ଓ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ପିତାମାତାମାନେ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ୟାରେଣ୍ଟାଲ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ (Parental Controls) ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।
ପିଲାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ସମୟରେ ସଂକୋଚ କିପରି ଦୂର କରିବେ?
ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ କଠିନ କାମ ହେଉଛି କଥା ଆରମ୍ଭ କରିବା। ଏହି ସଂକୋଚ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କିଛି ସହଜ ଟିପ୍ସ ଅଛି:
- ସଠିକ୍ ସୁଯୋଗର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ: ଯଦି ଟିଭିରେ କୌଣସି ସିନ୍ ଆସେ ବା ଖବରରେ କିଛି ଆସେ, ତେବେ ଚ୍ୟାନେଲ୍ ବଦଳାଇବା ବଦଳରେ ସେହି ବିଷୟରେ ପିଲାଙ୍କ ସହ ଖୋଲାଖୋଲି କଥା ହୁଅନ୍ତୁ।
- ଉପଦେଷ୍ଟା (Preacher) ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ: ପିଲାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବା ବଦଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତୁ। ଯେପରି, “ଏ ବିଷୟରେ ତୁମର କଣ ମତ?” ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିଜ ମନ କଥା କହିପାରିବେ।
- ବୈଜ୍ଞାନିକ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ: କଥା ହେବା ସମୟରେ ଅଯଥା ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର ନକରି ସଠିକ୍ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଶବ୍ଦ (Scientific terms) ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ଏହାଦ୍ୱାରା କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଅସ୍ୱସ୍ତି (Awkwardness) କମିଯାଏ।
ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି, ଆପଣଙ୍କ ପିଲା ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁ। ଯଦି ସେ ଜାଣିବ ଯେ ସେ ଆପଣଙ୍କୁ କୌଣସି ବି ଅଜବ ପ୍ରଶ୍ନ (Awkward questions) ପଚାରିପାରିବ ଏବଂ ଆପଣ ତାକୁ ଗାଳି କରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ କେବେବି ବାହାର ଲୋକ କିମ୍ବା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ରୁ ଭୁଲ୍ ସୂଚନା ପାଇବ ନାହିଁ।
ସମାଜର ଧାରଣା ଓ ଯୌନ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ (Myths and Taboos)
ଆମ ସମାଜରେ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଅନେକ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା ରହିଛି। ଅନେକ ଘରେ ପିଲାଙ୍କୁ ଶିଖାଯାଏ ଯେ ଏହା ଏକ ‘ଖରାପ’ ବିଷୟ କିମ୍ବା ଏହା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ‘ପାପ’। ଏହି ପୁରୁଣା ଧାରଣା ସେମାନଙ୍କୁ ଭୁଲ୍ ପଥରେ ନେଇଯାଏ। ଯଦି ଆପଣ ନିଜ ପିଲାଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା (Sex Education) ନ ଦେବେ, ତେବେ ସେମାନେ ସମାଜ ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ରେ ଥିବା ଏହି ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସକୁ ହିଁ ସତ ମାନିନେବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା କେବଳ ସେମାନଙ୍କ ମାନସିକ ବିକାଶ ଅଟକିଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସେମାନଙ୍କର ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ।
ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ
ପିତାମାତା, ଏକ କଠୋର କିନ୍ତୁ ୧୦୦% ସତ କଥା ମନେ ରଖନ୍ତୁ – ଆପଣ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଏବଂ ବାହାର ଦୁନିଆକୁ କେବେବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଆପଣଙ୍କ ପିଲା ଘର ବାହାରେ କଣ ଦେଖୁଛି, କାହା ସହ କଥା ହେଉଛି ବା ସ୍କୁଲରେ କଣ ଶୁଣୁଛି, ତା ଉପରେ ଆପଣଙ୍କର ୨୪ ଘଣ୍ଟିଆ ନଜର ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଆପଣଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଛି ‘ବିଶ୍ୱାସ’ (Trust)। ନିଜ ପିଲାଙ୍କ ସହ ଏପରି ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ନ୍ତୁ ଯେ, ଯଦି କେହି ସେମାନଙ୍କୁ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ରେ ବ୍ଲାକମେଲ୍ କରେ, ବା କୌଣସି ସମ୍ପର୍କୀୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୁଲ୍ ଢଙ୍ଗରେ ଛୁଏଁ, ତେବେ ସେମାନେ ଭୟରେ ଲୁଚିବା ବଦଳରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କହିବେ। ପିଲାଙ୍କର ‘ବନ୍ଧୁ’ ହୁଅନ୍ତୁ, ସେମାନଙ୍କର ‘ଜେଲର୍’ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଦିନ ପିଲାଙ୍କର ଆପଣଙ୍କୁ କୌଣସି ବି ଅଜବ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଭୟ ଲାଗିବା ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ, ବୁଝିଯିବେ ସେମାନେ ଦୁନିଆର ସବୁ ବିପଦରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଗଲେଣି।
ସାଧାରଣତଃ ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ (FAQs)
ପିଲାଙ୍କୁ ଯୌନ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ସେମାନେ କଣ ଅକାଳରେ ବଡ଼ ହୋଇଯାଆନ୍ତି?
କଦାପି ନୁହେଁ! ଏହା ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ (Myth)। ଯୌନ ଶିକ୍ଷା ପିଲାଙ୍କୁ ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ କରିବା ଶିଖାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ସୁରକ୍ଷା, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୀମା ଏବଂ ‘ଗୁଡ୍ ଟଚ୍-ବ୍ୟାଡ୍ ଟଚ୍’ ର ସଠିକ୍ ଅର୍ଥ ବୁଝାଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ।
ଯଦି ପିଲା ଯୌନ ସମ୍ପର୍କିତ କୌଣସି ଅଜବ ପ୍ରଶ୍ନ (Awkward Question) ପଚାରେ ତେବେ କଣ କରିବେ?
କେବେବି ରାଗିବେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କୁ ଗାଳି କରି ଚୁପ୍ କରାଇବେ ନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ଜଣା ନାହିଁ, ତେବେ ଶାନ୍ତିରେ କୁହନ୍ତୁ – “ଏହା ବହୁତ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ, ମୁଁ ଏ ବିଷୟରେ ଟିକେ ପଢ଼ି ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ଦେବି/ଦେବି।” ଏହାପରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ (Scientific terms) ଉପାୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସିଧା ଶବ୍ଦରେ ସତ କହି ବୁଝାନ୍ତୁ।
ଏକ ପିତାମାତା ଭାବରେ, ଆମେ କଣ ଆମ ପିଲାଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ଦେଇ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଭବିଷ୍ୟତ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଉଛୁ, ନା ନିଜର ‘ସଂକୋଚ’ ଓ ‘ଲଜ୍ଜା’ କାରଣରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ର ଖୁଂଖାର ବାଘମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକୁଟିଆ ଛାଡ଼ିଦେଉଛୁ?
ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ଅଛି!
