संस्कृत गिनती 1 से 100 तक चार्ट | याद रखने के टिप्स

संस्कृत गिनती 1 से 100 तक चार्ट | याद रखने के टिप्स

🎧
सुनिए — पूरी बात सिर्फ 1 मिनट में

नमस्ते दोस्तों! अगर आप संस्कृत गिनती 1 से 100 तक (Sanskrit Ginti 1 to 100) सीखने, स्कूल प्रोजेक्ट बनाने या परीक्षा के लिए याद करने का आसान तरीका ढूँढ रहे हैं, तो ये लेख आपके लिए है। नीचे पूरी सूची, HD चार्ट इमेज, लिंग-भेद की साफ समझ और याद रखने के स्कूल-फ्रेंडली टिप्स दिए गए हैं — सरल हिंदी में, बिना घबराहट के।

विज्ञापन

संस्कृत कई भारतीय भाषाओं की जड़ से जुड़ी भाषा है। कक्षा 6–10 में संस्कृत विषय हो या घर पर बच्चों को संस्कृत संख्याएँ सिखानी हों — 1 से 100 तक की गिनती सबसे पहली मजबूत नींव है। इस पोस्ट में पुरानी चार्ट इमेजें और पूरी संख्या सूची ज्यों की त्यों रखी गई हैं; साथ में समझ और अभ्यास बढ़ाया गया है ताकि रटने के बजाय पैटर्न समझ में आए।

संस्कृत गिनती 1 से 100 चार्ट HD इमेज
Sanskrit Ginti 1 to 100 — HD Chart (मूल इमेज)
FACT: संस्कृत में 1 से 4 तक की संख्याएँ लिंग (पुल्लिंग / स्त्रीलिंग / नपुंसकलिंग) के अनुसार बदलती हैं — जैसे एकः / एका / एकम्। 5 से आगे आमतौर पर सभी लिंगों में एक जैसी रहती हैं। दहाई याद हो जाए (दश, विंशतिः, त्रिंशत्…) तो 21–99 का पैटर्न “इकाई + दहाई” से बन जाता है।

संस्कृत गिनती क्यों सीखें? स्कूल और संस्कृति दोनों के लिए

बहुत छात्र पूछते हैं — “संस्कृत गिनती सिर्फ रटने के लिए है क्या?” जवाब है: नहीं। ये गिनती परीक्षा अंक बढ़ाने के साथ-साथ श्लोक, मंत्र और पुरानी किताबों की संख्याएँ समझने में भी मदद करती है। नीचे मुख्य फायदे साधारण भाषा में:

  • शैक्षिक महत्व: कई स्कूलों में संस्कृत अनिवार्य / वैकल्पिक विषय है। गिनती याद होने से मौखिक और लिखित दोनों में आत्मविश्वास बढ़ता है।
  • पैटर्न की समझ: संस्कृत संख्याएँ अव्यवस्थित नहीं लगतीं अगर दहाई का ढाँचा समझ लो — दिमाग लॉजिक से याद रखता है।
  • अन्य भाषाओं से जुड़ाव: हिंदी, मराठी, गुजराती आदि में कई संख्या-शब्द संस्कृत से मिलते-जुलते हैं।
  • उच्चारण अभ्यास: शुद्ध उच्चारण सीखने से श्रवण और बोलने की क्षमता मजबूत होती है।
  • प्रोजेक्ट / चार्ट वर्क: क्लास चार्ट, वॉल पोस्टर या नोटबुक के लिए HD इमेज सीधी काम आती है।

माता-पिता घर पर रोज़ 8–10 मिनट का छोटा सत्र रख सकते हैं: आज 1–20, कल 21–40 — एक दिन में सौ रटने की ज़रूरत नहीं। बच्चे की गति अलग हो सकती है; तुलना पड़ोसी से नहीं, पिछले हफ्ते से करें।

विज्ञापन

संस्कृत गिनती चार्ट HD — कैसे देखें और सेव करें

विज़ुअल चार्ट याददाश्त के लिए बहुत मददगार होता है। नीचे दूसरी मूल HD चार्ट इमेज भी है। दोनों फाइलें सेव / प्रिंट के लिए तैयार हैं — URL वही पुरानी चार्ट फाइलें हैं।

संस्कृत काउंटिंग नंबर्स 1 से 100 चार्ट HD डाउनलोड
Sanskrit Counting Numbers Chart — दूसरी HD इमेज
  • मोबाइल: इमेज पर लंबा प्रेस → Download / Save image
  • कंप्यूटर: Right-click → Save image as…
  • प्रिंट: A4 कलर प्रिंट दीवार या स्टडी टेबल के पास लगाएँ
  • त्वरित संदर्भ: होमवर्क करते समय चार्ट खुला रखें — गलती पर उँगली रखकर मिलाएँ
टिप: बच्चों के लिए रंगीन चार्ट आँखों के सामने रखना रटाई से बेहतर काम करता है। फोन वॉलपेपर भी बना सकते हैं, लेकिन रोज़ ज़ोर से बोलकर अभ्यास ज़रूर जोड़ें।

संस्कृत गिनती 1 से 100 तक — पूरी सूची और उच्चारण

नीचे 1 से 100 तक की पूरी संस्कृत गिनती हिंदी अंक के साथ दी गई है। देवनागरी रूप और आसान रोमन उच्चारण साथ हैं। ध्यान से पढ़ें, फिर बोलकर दोहराएँ। स्कूल किताब में थोड़ी वर्तनी का अंतर हो सकता है — परीक्षा में अपनी पाठ्यपुस्तक को अंतिम मानें।

1 से 10 तक संस्कृत गिनती

  • 1 – एकः (Ekaha)
  • 2 – द्वौ (Dvau)
  • 3 – त्रयः (Trayaha)
  • 4 – चत्वारः (Chatvaraha)
  • 5 – पञ्च (Pancha)
  • 6 – षट् (Shat)
  • 7 – सप्त (Sapta)
  • 8 – अष्ट (Ashta)
  • 9 – नव (Nava)
  • 10 – दश (Dasha)

11 से 20 तक संस्कृत गिनती

  • 11 – एकादश (Ekadasha)
  • 12 – द्वादश (Dvadasha)
  • 13 – त्रयोदश (Trayodasha)
  • 14 – चतुर्दश (Chaturdasha)
  • 15 – पञ्चदश (Panchadasha)
  • 16 – षोडश (Shodasha)
  • 17 – सप्तदश (Saptadasha)
  • 18 – अष्टादश (Ashtadasha)
  • 19 – नवदश / एकोनविंशतिः (Navadasha / Ekonnavimshatihi)
  • 20 – विंशतिः (Vimshatihi)

21 से 30 तक संस्कृत गिनती

  • 21 – एकविंशतिः (Ekavimshatihi)
  • 22 – द्वाविंशतिः (Dvavimshatihi)
  • 23 – त्रयोविंशतिः (Trayovimshatihi)
  • 24 – चतुर्विंशतिः (Chaturvimshatihi)
  • 25 – पञ्चविंशतिः (Panchavimshatihi)
  • 26 – षड्विंशतिः (Shadvimshatihi)
  • 27 – सप्तविंशतिः (Saptavimshatihi)
  • 28 – अष्टाविंशतिः (Ashtavimshatihi)
  • 29 – एकोनत्रिंशत् / नवविंशतिः (Ekonatrimshat / Navavimshatihi)
  • 30 – त्रिंशत् (Trimshat)

31 से 40 तक संस्कृत गिनती

  • 31 – एकत्रिंशत् (Ekatrimshat)
  • 32 – द्वात्रिंशत् (Dvatrimshat)
  • 33 – त्रयस्त्रिंशत् (Trayastrimshat)
  • 34 – चतुस्त्रिंशत् (Chatustrimshat)
  • 35 – पञ्चत्रिंशत् (Panchatrimshat)
  • 36 – षट्त्रिंशत् (Shattrimshat)
  • 37 – सप्तत्रिंशत् (Saptatrimshat)
  • 38 – अष्टात्रिंशत् (Ashtatrimshat)
  • 39 – एकोनचत्वारिंशत् / नवत्रिंशत् (Ekonachatvarimshat / Navatrimshat)
  • 40 – चत्वारिंशत् (Chatvarimshat)

41 से 50 तक संस्कृत गिनती

  • 41 – एकचत्वारिंशत् (Ekachatvarimshat)
  • 42 – द्वाचत्वारिंशत् (Dvachatvarimshat)
  • 43 – त्रिचत्वारिंशत् (Trichatvarimshat)
  • 44 – चतुश्चत्वारिंशत् (Chatushchatvarimshat)
  • 45 – पञ्चचत्वारिंशत् (Panchachatvarimshat)
  • 46 – षट्चत्वारिंशत् (Shatchatvarimshat)
  • 47 – सप्तचत्वारिंशत् (Saptachatvarimshat)
  • 48 – अष्टचत्वारिंशत् (Ashtachatvarimshat)
  • 49 – एकोनपञ्चाशत् / नवचत्वारिंशत् (Ekonapanchashat / Navachatvarimshat)
  • 50 – पञ्चाशत् (Panchashat)

51 से 60 तक संस्कृत गिनती

  • 51 – एकपञ्चाशत् (Ekapanchashat)
  • 52 – द्वापञ्चाशत् (Dvapanchashat)
  • 53 – त्रिपञ्चाशत् (Tripanchashat)
  • 54 – चतुष्पञ्चाशत् (Chatushpanchashat)
  • 55 – पञ्चपञ्चाशत् (Panchapanchashat)
  • 56 – षट्पञ्चाशत् (Shatpanchashat)
  • 57 – सप्तपञ्चाशत् (Saptapanchashat)
  • 58 – अष्टपञ्चाशत् (Ashtapanchashat)
  • 59 – एकोनषष्टिः / नवपञ्चाशत् (Ekonashashtihi / Navapanchashat)
  • 60 – षष्टिः (Shashtihi)

61 से 70 तक संस्कृत गिनती

  • 61 – एकषष्टिः (Ekashashtihi)
  • 62 – द्वाषष्टिः (Dvashashtihi)
  • 63 – त्रिषष्टिः (Trishashtihi)
  • 64 – चतुःषष्टिः (Chatuhshashtihi)
  • 65 – पञ्चषष्टिः (Panchashashtihi)
  • 66 – षट्षष्टिः (Shatshashtihi)
  • 67 – सप्तषष्टिः (Saptashashtihi)
  • 68 – अष्टषष्टिः (Ashtashashtihi)
  • 69 – एकोनसप्ततिः / नवषष्टिः (Ekonasaptatihi / Navashashtihi)
  • 70 – सप्ततिः (Saptatihi)

71 से 80 तक संस्कृत गिनती

  • 71 – एकसप्ततिः (Ekasaptatihi)
  • 72 – द्वासप्ततिः (Dvasaptatihi)
  • 73 – त्रिसप्ततिः (Trisaptatihi)
  • 74 – चतुःसप्ततिः (Chatuhsaptatihi)
  • 75 – पञ्चसप्ततिः (Panchasaptatihi)
  • 76 – षट्सप्ततिः (Shatsaptatihi)
  • 77 – सप्तसप्ततिः (Saptasaptatihi)
  • 78 – अष्टासप्ततिः (Ashtasaptatihi)
  • 79 – एकोनाशीतिः / नवसप्ततिः (Ekonashitihi / Navasaptatihi)
  • 80 – अशीतिः (Ashitihi)

81 से 90 तक संस्कृत गिनती

  • 81 – एकाशीतिः (Ekashitihi)
  • 82 – द्वाशीतिः (Dvashitihi)
  • 83 – त्र्यशीतिः (Tryashitihi)
  • 84 – चतुरशीतिः (Chaturashitihi)
  • 85 – पञ्चाशीतिः (Panchashitihi)
  • 86 – षडशीतिः (Shadashitihi)
  • 87 – सप्ताशीतिः (Saptashitihi)
  • 88 – अष्टाशीतिः (Ashtashitihi)
  • 89 – एकोननवतिः / नवाशीतिः (Ekonanavatihi / Navashitihi)
  • 90 – नवतिः (Navatihi)

91 से 100 तक संस्कृत गिनती

  • 91 – एकनवतिः (Ekanavatihi)
  • 92 – द्वानवतिः (Dvanavatihi)
  • 93 – त्रिनवतिः (Trinavatihi)
  • 94 – चतुर्नवतिः (Chaturnavatihi)
  • 95 – पञ्चनवतिः (Panchanavatihi)
  • 96 – षण्णवतिः (Shannavatihi)
  • 97 – सप्तनवतिः (Saptanavatihi)
  • 98 – अष्टनवतिः (Ashtanavatihi)
  • 99 – नवनवतिः (Navanavatihi)
  • 100 – शतम् (Shatam)
दहाई संस्कृत याद रखने का इशारा
10 दश आधार — आगे सब यहीं से जुड़ते हैं
20 विंशतिः 21 = एक + विंशतिः
30 त्रिंशत् त्रि = तीन वाला परिवार
40 चत्वारिंशत् चतुर् / चत्वार
50 पञ्चाशत् पञ्च = पाँच
60 षष्टिः षट् वाला परिवार
70 सप्ततिः सप्त = सात
80 अशीतिः अष्ट / अशीति
90 नवतिः नव = नौ
100 शतम् शतक / शताब्दी से जुड़ा शब्द

लिंग भेद (1–4) और “इकाई + दहाई” पैटर्न

शुरुआती छात्रों की सबसे बड़ी उलझन लिंग भेद है। संस्कृत में गिनती सिर्फ अंक नहीं — कभी-कभी लिंग के साथ रूप बदलता है। स्कूल भाषा में आसान उदाहरण:

विज्ञापन
  • 1: एकः (पुल्लिंग), एका (स्त्रीलिंग), एकम् (नपुंसकलिंग) — एकः बालकः, एका बालिका, एकम् फलम्
  • 2: द्वौ (पुल्लिंग), द्वे (स्त्रीलिंग / नपुंसकलिंग)
  • 3: त्रयः (पुल्लिंग), तिस्रः (स्त्रीलिंग), त्रीणि (नपुंसकलिंग)
  • 4: चत्वारः (पुल्लिंग), चतस्रः (स्त्रीलिंग), चत्वारि (नपुंसकलिंग)

5 से आगे प्रायः एक ही रूप चलता है — पञ्च, षट्, सप्त…। मौखिक गिनती चार्ट में अक्सर पुल्लिंग रूप लिखा होता है; वाक्य बनाते समय शिक्षक के नियम का पालन करें।

पैटर्न ट्रिक: पहले 1–10 और दहाई (10,20,30…100) पक्का करो। फिर 21 = एकविंशतिः, 32 = द्वात्रिंशत्, 45 = पञ्चचत्वारिंशत् जैसे जोड़ अपने-आप समझ में आने लगते हैं। 19, 29, 39 जैसे स्थानों पर “एकोन…” रूप भी मिलते हैं — दोनों रूप चार्ट में देखे जा सकते हैं।

घर का 5-मिनट टेस्ट: (1) आज की तारीख संस्कृत में बोलो। (2) कोई रैंडम संख्या 1–100 चुनकर देवनागरी रूप लिखो। (3) दहाई का नाम बिना देखे बताओ। गलती हो तो डाँटना नहीं — चार्ट पर उँगली रखकर दोबारा मिलाओ।

याद रखने के आसान तरीके — स्कूल और घर

संस्कृत गिनती पहली नज़र में लंबी लगती है, लेकिन छोटे ब्लॉकों में बाँटोगे तो आसान है। ये तरीके रटाई कम, दोहराव ज्यादा पर आधारित हैं:

  • 10–10 का नियम: रोज़ सिर्फ एक दशक (जैसे 41–50) ज़ोर से पढ़ो और लिखो।
  • दहाई अलग कार्ड: दश–विंशतिः–त्रिंशत्…शतम् के फ्लैशकार्ड बनाओ — ये बेस हैं।
  • बोल + लिख: सिर्फ आँख से देखने से कम याद रहता है; बोलकर और कॉपी में लिखकर अभ्यास दोहराएँ।
  • चार्ट वॉल: स्टडी एरिया में HD चार्ट लगाएँ — अनजाने में भी नज़र पड़ती रहती है।
  • जोड़ी रिवीजन: दोस्त या भाई-बहन के साथ एक पूछे, एक बोले — खेल जैसा लगे तो डर कम होता है।
  • परीक्षा रणनीति: मौखिक से पहले 1–20 और दहाई दोहराएँ; लिखित में वर्तनी स्कूल किताब से मिलाएँ।

छोटे बच्चों के लिए पहले 1–20 पर्याप्त है। बड़े छात्र 1–100 के साथ लिंग उदाहरण भी जोड़ सकते हैं। एक रात पहले ठूँसने से बेहतर है पूरे हफ्ते थोड़ी-थोड़ी प्रैक्टिस।

💡 Vivek Bhai ki Advice

यार, संस्कृत गिनती देखकर लगता है बहुत मुश्किल है — पर असल में बेस दो ही हैं: 1 से 10 और दहाई वाली पंक्ति। इन्हें पक्का कर लो तो बाकी “एक + विंशतिः”, “द्वा + त्रिंशत्” जैसे जुड़ते चले जाते हैं। चार्ट सेव जरूर करो, लेकिन सिर्फ वॉलपेपर मत बनाओ — रोज़ 7–8 मिनट ज़ोर से बोलो। परीक्षा में स्कूल किताब की वर्तनी फाइनल मानना। All the best!

ये भी देखो

अक्सर पूछे जाने वाले सवाल (FAQ)

संस्कृत गिनती 1 से 100 तक कैसे जल्दी याद करें?

पहले 1–10 और दहाई (10,20…100) याद करें। फिर 10–10 के ब्लॉक में बोलकर अभ्यास करें। चार्ट दीवार पर लगाएँ और रोज़ 7–10 मिनट दोहराएँ।

1 से 4 तक लिंग क्यों बदलता है?

संस्कृत व्याकरण में छोटी संख्याएँ संज्ञा के लिंग से सहमत होती हैं। 5 से आगे रूप आमतौर पर एक जैसे रहते हैं। वाक्य बनाते समय शिक्षक / किताब का नियम देखें।

100 संस्कृत में क्या कहलाता है?

100 = शतम् (Shatam)। दहाई याद रखने से 91–99 भी आसान हो जाते हैं।

क्या चार्ट प्रिंट और स्कूल प्रोजेक्ट में यूज़ कर सकते हैं?

हाँ — ऊपर की HD इमेजें सेव / A4 प्रिंट करके प्रोजेक्ट, वॉल चार्ट या नोटबुक में लगाई जा सकती हैं।

एकोनविंशतिः और नवदश में क्या अंतर है?

कुछ परंपराओं / किताबों में 19 के दोनों रूप मिलते हैं। परीक्षा में अपनी पाठ्यपुस्तक वाला रूप लिखें; चार्ट में दोनों दिखाना संदर्भ के लिए है।

निष्कर्ष — पैटर्न समझो, सिर्फ रटो मत

संस्कृत गिनती 1 से 100 तक सीखना कठिन नहीं अगर बेस साफ हो: इकाई 1–10, दहाई की पंक्ति, और 1–4 का लिंग भेद। ऊपर पूरी सूची और दोनों मूल HD चार्ट इमेजें रखी गई हैं ताकि आप सेव करके अभ्यास कर सकें। नियमित छोटे सत्र — डराने वाले लंबे सत्र नहीं — याददाश्त को मजबूत बनाते हैं।

2026 की सीधी सलाह: चार्ट डाउनलोड करो, दीवार / फोन पर रखो, और हफ्ते भर में ब्लॉक-ब्लॉक करके बोलो। स्कूल टेस्ट, प्रोजेक्ट और सामान्य ज्ञान — तीनों में काम आएगा। कोई चमत्कारी दावा नहीं; सिर्फ साफ शैक्षिक गाइड और अभ्यास टिप है।

नोट: ये शैक्षिक गाइड है। पाठ्यक्रम / पुस्तक में वर्तनी का हल्का अंतर संभव है — शिक्षक की किताब को प्राथमिकता दें। चार्ट इमेज URL मूल फाइलें हैं। कोई फर्जी आँकड़े या रैंकिंग दावा नहीं।

विज्ञापन

Learn के फ्री टूल

सभी देखें →

🆕 मिलती-जुलती पोस्ट

Roman Numbers 1 to 100 Chart (HD Image) | रोमन गिनती 1 से 100 तक Roman Numbers 1 to 100 Chart (HD Image) | रोमन गिनती 1 से 100 तक Learn त्रिकोणमिति सारणी: sin, cos, tan के मान, सूत्र और याद रखने के आसान तरीके त्रिकोणमिति सारणी: sin, cos, tan के मान, सूत्र और याद रखने के आसान तरीके Learn रोमन संख्या 1 से 100 तक चार्ट HD | Roman Numbers 1 to 100 रोमन संख्या 1 से 100 तक चार्ट HD | Roman Numbers 1 to 100 Learn पढ़ना याद रखना नहीं है: समझ कैसे बनती है? सक्रिय पठन की वैज्ञानिक विधि पढ़ना याद रखना नहीं है: समझ कैसे बनती है? सक्रिय पठन की वैज्ञानिक विधि Learn
विज्ञापन
1 से 30 तक वर्ग और घन चार्ट HD 2026 | गणित टेबल 1 से 30 तक वर्ग और घन चार्ट HD 2026 | गणित टेबल Learn गर्मियों में क्या खाएं और क्या नहीं 2026: हीटवेव में शरीर को ठंडा रखने वाले 7 सुपरफूड्स और हाइड्रेशन टिप्स गर्मियों में क्या खाएं और क्या नहीं 2026: हीटवेव में शरीर को ठंडा रखने वाले 7 सुपरफूड्स और हाइड्रेशन टिप्स Health गर्मी में कितना पानी पीना चाहिए: उम्र, वजन और गतिविधियों के हिसाब से पूरा चार्ट और एक्सपर्ट टिप्स | Garmi me kitna Pani pina chahiye chart गर्मी में कितना पानी पीना चाहिए: उम्र, वजन और गतिविधियों के हिसाब से पूरा चार्ट और एक्सपर्ट टिप्स | Garmi me kitna Pani pina chahiye chart Health हाई स्कूल इंग्लिश ग्रामर चार्ट्स HD: 4 बेस्ट स्टडी चार्ट हाई स्कूल इंग्लिश ग्रामर चार्ट्स HD: 4 बेस्ट स्टडी चार्ट Learn
विज्ञापन
Vivek Hardaha Written by: Writer, YouTuber and tool builder · Madhya Pradesh

Vivek has been online since 2012 and has worked since 2014 across YouTube, blogs and news platforms. He holds an M.Sc. in Computer Science and an M.A. in Sociology. On Vista Hub he writes practical, plain-language guides on tech, money, health, farming and festivals.

Vista Hub अब WhatsApp पर नई पोस्ट और फ्री टूल्स की अपडेट सीधे WhatsApp पर पाएं। Join करें →

🆕 नई पोस्ट

सब देखें →